z 74 stránek
Titulus
![](../book_by_id/597/t1.jpg)
![](../book_by_id/597/t2.jpg)
Praefatio
![](../book_by_id/597/t3.jpg)
![](../book_by_id/597/t4.jpg)
![](../book_by_id/597/t5.jpg)
Statuta
![](../book_by_id/597/t6.jpg)
![](../book_by_id/597/t7.jpg)
![](../book_by_id/597/t8.jpg)
![](../book_by_id/597/t9.jpg)
![](../book_by_id/597/t10.jpg)
![](../book_by_id/597/t11.jpg)
![](../book_by_id/597/t12.jpg)
![](../book_by_id/597/t13.jpg)
![](../book_by_id/597/t14.jpg)
![](../book_by_id/597/t15.jpg)
![](../book_by_id/597/t16.jpg)
![](../book_by_id/597/t17.jpg)
![](../book_by_id/597/t18.jpg)
![](../book_by_id/597/t19.jpg)
![](../book_by_id/597/t20.jpg)
![](../book_by_id/597/t21.jpg)
![](../book_by_id/597/t22.jpg)
![](../book_by_id/597/t23.jpg)
![](../book_by_id/597/t24.jpg)
![](../book_by_id/597/t25.jpg)
![](../book_by_id/597/t26.jpg)
![](../book_by_id/597/t27.jpg)
![](../book_by_id/597/t28.jpg)
![](../book_by_id/597/t29.jpg)
![](../book_by_id/597/t30.jpg)
![](../book_by_id/597/t31.jpg)
![](../book_by_id/597/t32.jpg)
![](../book_by_id/597/t33.jpg)
![](../book_by_id/597/t34.jpg)
![](../book_by_id/597/t35.jpg)
![](../book_by_id/597/t36.jpg)
![](../book_by_id/597/t37.jpg)
![](../book_by_id/597/t38.jpg)
![](../book_by_id/597/t39.jpg)
![](../book_by_id/597/t40.jpg)
![](../book_by_id/597/t41.jpg)
![](../book_by_id/597/t42.jpg)
![](../book_by_id/597/t43.jpg)
![](../book_by_id/597/t44.jpg)
![](../book_by_id/597/t45.jpg)
![](../book_by_id/597/t46.jpg)
![](../book_by_id/597/t47.jpg)
![](../book_by_id/597/t48.jpg)
![](../book_by_id/597/t49.jpg)
![](../book_by_id/597/t50.jpg)
![](../book_by_id/597/t51.jpg)
![](../book_by_id/597/t52.jpg)
![](../book_by_id/597/t53.jpg)
![](../book_by_id/597/t54.jpg)
![](../book_by_id/597/t55.jpg)
![](../book_by_id/597/t56.jpg)
![](../book_by_id/597/t57.jpg)
![](../book_by_id/597/t58.jpg)
![](../book_by_id/597/t59.jpg)
![](../book_by_id/597/t60.jpg)
![](../book_by_id/597/t61.jpg)
![](../book_by_id/597/t62.jpg)
![](../book_by_id/597/t63.jpg)
![](../book_by_id/597/t64.jpg)
![](../book_by_id/597/t65.jpg)
Index nominum et rerum
![](../book_by_id/597/t66.jpg)
![](../book_by_id/597/t67.jpg)
![](../book_by_id/597/t68.jpg)
![](../book_by_id/597/t69.jpg)
![](../book_by_id/597/t70.jpg)
![](../book_by_id/597/t71.jpg)
Index capitum
![](../book_by_id/597/t72.jpg)
![](../book_by_id/597/t73.jpg)
Corrigenda
![](../book_by_id/597/t74.jpg)
- s. 12: ...exaltationis sanctae Crucis, Omnium sanctorum, Martini, Nicolai, Mar- garetae, Katherinae, Mariae Magdalenae, dedicationis capellae sancti Wenceslai, translationis sanctorum Wenceslai et Adalberti, alationis...
- s. 37: ...Christi duas, sancti Stanislai duas, sancti Chrysogoni 10) duas, sanctae Mariae Magda- lenae duas, sanctorum Joannis et Pauli unam, sanctae Katherinae in cancellis...
Název:
Statuta Metropolitanae ecclesiae Pragensis anno 1350 conscripta
Autor:
Podlaha, Antonín
Rok vydání:
1905
Místo vydání:
Praha
Česká národní bibliografie:
Počet stran celkem:
74
Obsah:
- Ia: Titulus
- I: Praefatio
- 1: Statuta
- 61: Index nominum et rerum
- 67: Index capitum
- 69: Corrigenda
upravit
Strana Ia
EDITIONES ARCHIVII ET BIBLIOTHECAE S. F. METROPOLITANI CAPITULI PRAGENSIS. V. STHTUTA METROPOLITANAE ECCLESIHE PRAGENSIS ANNO 1350 CONSCRIPTH. EDIDIT Dr. ANTONIUS PODLAHA. 6 1 O PRAGAE 1905. Sumptibus s. f. metropolitani capituli Pragensis. Typis archiepiscopalis officinae typographicae Pragae.
EDITIONES ARCHIVII ET BIBLIOTHECAE S. F. METROPOLITANI CAPITULI PRAGENSIS. V. STHTUTA METROPOLITANAE ECCLESIHE PRAGENSIS ANNO 1350 CONSCRIPTH. EDIDIT Dr. ANTONIUS PODLAHA. 6 1 O PRAGAE 1905. Sumptibus s. f. metropolitani capituli Pragensis. Typis archiepiscopalis officinae typographicae Pragae.
Strana Ib
Imprimatur. Pragae, die 25. Octobris 1905. Ex archiep. Ord. Pragensi. Nr. 13287а. Fr. Brusák, vic. generalis.
Imprimatur. Pragae, die 25. Octobris 1905. Ex archiep. Ord. Pragensi. Nr. 13287а. Fr. Brusák, vic. generalis.
Strana I
Praefatio. »Statuta« haec quidem iam anno 1867 a doctore Beda Dudik O. S. B. in »Archiv für österreichische Ge- schichte« (XXXVII. Bd. Erste Hälfte pg. 413—455), etiam se- paratim sub titulo: »Statuten der Prager Metropolitankirche vom Jahre 1350« publici iuris facta sunt, attamen ex unico tantum codice Nicolsburgensi. Cum haec editio Bedae Dudik sat multa menda, etiam sensum valde mutantia, contineat, cumque in archivio capituli nostri metropolitani »Statuta« in pluribus manuscriptis asserventur, opportunum mihi esse videtur, ut denuo edantur. Fontes, quos ad editionem nostram comparandam ad- hibuimus, sunt sequentes : A Codex membr. bibliothecae metropolitani capituli sign. C CXIX, in quo (fol. 1a—13a) apographum originali fere coaevum invenitur. B Editio illa doctoris Bedae Dudik e codice Nicols- burgensi (Sig. II. 98) anno 1403 exarato, qui secundum opinionem Bedae Dudik olim Rokyczanensis monasterii B. M. V. canonicorum regularium s. Augustini fuisse videtur. C Apographum membranaceum anno 1458 exaratum in 22 foliis (21.7 x15 cm) scriptum, cum sigillo capituli dependente. Apographum hoc in archivio metrop. capituli sub sign. XXXI 12/b asservatur. In involucro, pariter membranaceo, legitur extrinsecus manu saec. XV. exeuntis exarata inscriptio »Statuta eccle. pragen. confirmata per Pium papam 2um«, dein manu Tho- mae Pessina a. 1682 adscriptum: »Anno 1458 Pontificatus
Praefatio. »Statuta« haec quidem iam anno 1867 a doctore Beda Dudik O. S. B. in »Archiv für österreichische Ge- schichte« (XXXVII. Bd. Erste Hälfte pg. 413—455), etiam se- paratim sub titulo: »Statuten der Prager Metropolitankirche vom Jahre 1350« publici iuris facta sunt, attamen ex unico tantum codice Nicolsburgensi. Cum haec editio Bedae Dudik sat multa menda, etiam sensum valde mutantia, contineat, cumque in archivio capituli nostri metropolitani »Statuta« in pluribus manuscriptis asserventur, opportunum mihi esse videtur, ut denuo edantur. Fontes, quos ad editionem nostram comparandam ad- hibuimus, sunt sequentes : A Codex membr. bibliothecae metropolitani capituli sign. C CXIX, in quo (fol. 1a—13a) apographum originali fere coaevum invenitur. B Editio illa doctoris Bedae Dudik e codice Nicols- burgensi (Sig. II. 98) anno 1403 exarato, qui secundum opinionem Bedae Dudik olim Rokyczanensis monasterii B. M. V. canonicorum regularium s. Augustini fuisse videtur. C Apographum membranaceum anno 1458 exaratum in 22 foliis (21.7 x15 cm) scriptum, cum sigillo capituli dependente. Apographum hoc in archivio metrop. capituli sub sign. XXXI 12/b asservatur. In involucro, pariter membranaceo, legitur extrinsecus manu saec. XV. exeuntis exarata inscriptio »Statuta eccle. pragen. confirmata per Pium papam 2um«, dein manu Tho- mae Pessina a. 1682 adscriptum: »Anno 1458 Pontificatus
Strana II
Ao 1mo. Statuta Ecclesiae Pragensis S. Viti Martyris, quae sunt confirmata per sanctissimum Dominum Nostrum Pium Papam IIdum ad petitionem Wenceslai de Krumlow, decre- torum doctoris, pro tunc decani ecclesiae Pragensis, prout habet bulla eiusdem sanctissimi Domini Nostri super hoc, quae etiam acticata est in actis novis scriptorum, et ideo ista statuta, super quibus Bulla ostendit, diligentissime inter secreta Ecclesiae Pragensis debent reponi et conservari, ne dicta confirmatio inutilis videatur. Haec statuta recuperavit et restituit sacrae metrop. ecclesiae Pragensi Bohuslaus Balbinus Societatis Jesu a. 1682.« Intus manu alicuius canonici saeculo XV. exeunte ad- scriptum legitur: »Statuta ecclesiae pragensis sancti Viti, sunt ista, quae sunt confirmata per sanctissimum dominum nostrum dominum Pium papam secundum, ad petitionem Wenceslai de Crumlow, decretorum doctoris, pro tunc decani ecclesiae pragensis, prout habetur bulla eiusdem sanctissimi domini nostri super hoc, quae eciam acticata est in actis novis scriptis tempore administrationis dicti decani et ad- ministratoris. Et ideo ista statuta, super quibus bulla ostendit, diligentissime inter secreta ecclesiae Pragensis debent reponi et conseruari, ne dicta confirmatio inutilis vi- deatur.« Hac veteriore inscriptione usus est Pessina pro illa sua anno 1682 exarata. Eadem manus saec. XV. exeuntis adiecit complu- ribus locis in marginibus notas ; ita exempli gratia ad caput »De officio cantoris« : »In Trzebussycz X sexagenas XXVII. gr. habet cantor. C . VII. in privilegiis ecclesiae pragensis« ; ad cap. »De officio magistri in theologia«, et quidem ad illa verba, quae salarium eius de villa Hrzimnin et Waczicz respiciunt : »Hodie vicarius archiepiscopi de Zlatnik distric- tus Pragensis et Hodkowicz pro magistro dabit XX. sexag., quam praepositus Lithomierziczensis dedit pro villa Hrzmynyn
Ao 1mo. Statuta Ecclesiae Pragensis S. Viti Martyris, quae sunt confirmata per sanctissimum Dominum Nostrum Pium Papam IIdum ad petitionem Wenceslai de Krumlow, decre- torum doctoris, pro tunc decani ecclesiae Pragensis, prout habet bulla eiusdem sanctissimi Domini Nostri super hoc, quae etiam acticata est in actis novis scriptorum, et ideo ista statuta, super quibus Bulla ostendit, diligentissime inter secreta Ecclesiae Pragensis debent reponi et conservari, ne dicta confirmatio inutilis videatur. Haec statuta recuperavit et restituit sacrae metrop. ecclesiae Pragensi Bohuslaus Balbinus Societatis Jesu a. 1682.« Intus manu alicuius canonici saeculo XV. exeunte ad- scriptum legitur: »Statuta ecclesiae pragensis sancti Viti, sunt ista, quae sunt confirmata per sanctissimum dominum nostrum dominum Pium papam secundum, ad petitionem Wenceslai de Crumlow, decretorum doctoris, pro tunc decani ecclesiae pragensis, prout habetur bulla eiusdem sanctissimi domini nostri super hoc, quae eciam acticata est in actis novis scriptis tempore administrationis dicti decani et ad- ministratoris. Et ideo ista statuta, super quibus bulla ostendit, diligentissime inter secreta ecclesiae Pragensis debent reponi et conseruari, ne dicta confirmatio inutilis vi- deatur.« Hac veteriore inscriptione usus est Pessina pro illa sua anno 1682 exarata. Eadem manus saec. XV. exeuntis adiecit complu- ribus locis in marginibus notas ; ita exempli gratia ad caput »De officio cantoris« : »In Trzebussycz X sexagenas XXVII. gr. habet cantor. C . VII. in privilegiis ecclesiae pragensis« ; ad cap. »De officio magistri in theologia«, et quidem ad illa verba, quae salarium eius de villa Hrzimnin et Waczicz respiciunt : »Hodie vicarius archiepiscopi de Zlatnik distric- tus Pragensis et Hodkowicz pro magistro dabit XX. sexag., quam praepositus Lithomierziczensis dedit pro villa Hrzmynyn
Strana III
et Waczicz«*) e. a. In fine manuscripti Balbinus propria manu adnotavit: »Haec statuta recuperavit et restituit s. Metropolitanae Ecclae Prag. Bohuslaus Balbinus S. I. A. 1682«. D Apographum in 19 foliis membranaceis (343 X 28.4 cm) pulchre scriptum a. 1586, quod pariter in archivio capituli asservatur sub sign. XXXVI. Involucrum coriaceum ornatum est in fronte artificiose impresso insigni cum in- scriptione »GE PONTANVS ABRAITENBERG M E P. DEC PROT APOST“«, in tergo est aliud insigne impres- sum, in cuius margine legitur: »BENEDICTVS“ CHYSSENSIS A SSPITZBERG«. E Apographum in charta (26 X 29.4 cm) anno 1710 exaratum, quod usui decani inservit. Involucrum co- riaceum affabre elaboratum habet in fronte insigne capituli (cum imagine s. Wenceslai), in tergo insigne decani Pauli Axlar. *) Permutatio illa facta est. a. 1356, ct. A. Frind „Die Kir- chengeschichte Böhmens“ II. Bd. pag. 432 „Permutationsurkunde von Zlatnik und Hodkowic."
et Waczicz«*) e. a. In fine manuscripti Balbinus propria manu adnotavit: »Haec statuta recuperavit et restituit s. Metropolitanae Ecclae Prag. Bohuslaus Balbinus S. I. A. 1682«. D Apographum in 19 foliis membranaceis (343 X 28.4 cm) pulchre scriptum a. 1586, quod pariter in archivio capituli asservatur sub sign. XXXVI. Involucrum coriaceum ornatum est in fronte artificiose impresso insigni cum in- scriptione »GE PONTANVS ABRAITENBERG M E P. DEC PROT APOST“«, in tergo est aliud insigne impres- sum, in cuius margine legitur: »BENEDICTVS“ CHYSSENSIS A SSPITZBERG«. E Apographum in charta (26 X 29.4 cm) anno 1710 exaratum, quod usui decani inservit. Involucrum co- riaceum affabre elaboratum habet in fronte insigne capituli (cum imagine s. Wenceslai), in tergo insigne decani Pauli Axlar. *) Permutatio illa facta est. a. 1356, ct. A. Frind „Die Kir- chengeschichte Böhmens“ II. Bd. pag. 432 „Permutationsurkunde von Zlatnik und Hodkowic."
Strana 1
Incipiunt statuta1) ecclesiae Pragensis.2) In nomine Domini3) Amen. Quamvis dudum de nostra et capituli ecclesiae nostrae voluntate et consensu quae- dam statuta per certos statutarios ad hoc per nos Ar- nestum, Dei et Apostolicae sedis gratia sanctae pragensis ecclesiae archiepiscopum, et capitulum ecclesiae nostrae electos, pro ecclesia nostra et personis ipsius fuissent edita, publicata et recepta, tamen quia iidem 4) statutarii super plu- ribus punctis, magnum sine dubio commodum et profectum ecclesiae nostrae concernentibus, concordare non valentes, ea indiscussa reliquerunt, aliqua etiam in eisdem posuerunt et 5) talia, quorum quaedam modificatione, quaedam decla- ratione et quaedam temperamento indigebant, Nos crebris per nonnullos praelatos, 6) canonicos et alias personas ecclesiae nostrae pulsati precibus, ut non diffinita diffiniremus, modi- ficanda modificaremus, declaranda declaremus et tempera- remus temperanda, statuta huiusmodi per manum Alberti, quondam Wilhelmi de Waycow 7), nostrae dioecesis publici 8) auctoritate imperiali nec non capituli ecclesiae no- strae iam dictae iurati notarii, in novem cartis pergameni9) conscripta nobis per honorabilem virum dominum Johan- nem dictum Padwanum 10), decretorum doctorem, cano- nicum ecclesiae nostrae, de voluntate et consensu capituli praefatae nostrae ecclesiae praesentata et assignata rece- pimus, et singula plene et integre auscultavimus, iterum atque iterum legimus et relegimus 11), volvimus et revolvimus 1) C, E ad sanctae. 2) Ita: B, C, E; om. A, D. 3) C, E in Dei nomine. 4) B, C, D, E idem. 5) B om. 6) C, D ad et. 7) B Wayzow, E Woycow. 8) A publice. 9) B pargamenis. 10) B Patwanum. 11) In A post verbum „legimus“ rasura, quae alio atramento et alia manu verbis „et relegimus volu(imus)“ expleta est.
Incipiunt statuta1) ecclesiae Pragensis.2) In nomine Domini3) Amen. Quamvis dudum de nostra et capituli ecclesiae nostrae voluntate et consensu quae- dam statuta per certos statutarios ad hoc per nos Ar- nestum, Dei et Apostolicae sedis gratia sanctae pragensis ecclesiae archiepiscopum, et capitulum ecclesiae nostrae electos, pro ecclesia nostra et personis ipsius fuissent edita, publicata et recepta, tamen quia iidem 4) statutarii super plu- ribus punctis, magnum sine dubio commodum et profectum ecclesiae nostrae concernentibus, concordare non valentes, ea indiscussa reliquerunt, aliqua etiam in eisdem posuerunt et 5) talia, quorum quaedam modificatione, quaedam decla- ratione et quaedam temperamento indigebant, Nos crebris per nonnullos praelatos, 6) canonicos et alias personas ecclesiae nostrae pulsati precibus, ut non diffinita diffiniremus, modi- ficanda modificaremus, declaranda declaremus et tempera- remus temperanda, statuta huiusmodi per manum Alberti, quondam Wilhelmi de Waycow 7), nostrae dioecesis publici 8) auctoritate imperiali nec non capituli ecclesiae no- strae iam dictae iurati notarii, in novem cartis pergameni9) conscripta nobis per honorabilem virum dominum Johan- nem dictum Padwanum 10), decretorum doctorem, cano- nicum ecclesiae nostrae, de voluntate et consensu capituli praefatae nostrae ecclesiae praesentata et assignata rece- pimus, et singula plene et integre auscultavimus, iterum atque iterum legimus et relegimus 11), volvimus et revolvimus 1) C, E ad sanctae. 2) Ita: B, C, E; om. A, D. 3) C, E in Dei nomine. 4) B, C, D, E idem. 5) B om. 6) C, D ad et. 7) B Wayzow, E Woycow. 8) A publice. 9) B pargamenis. 10) B Patwanum. 11) In A post verbum „legimus“ rasura, quae alio atramento et alia manu verbis „et relegimus volu(imus)“ expleta est.
Strana 2
2 et ponderavimus 1) diligenter. Et quoniam 2) plura utilia et permultum necessaria per statutarios eosdem ex causa prae- missa obmissa et quaedam posita, quae temperamento, modificatione et declaratione indigebant,3) reperimus in eisdem, ideo praedictorum victi instantia ac fide, qua sponsae nostrae, scilicet sanctae pragensi ecclesiae et per- sonis ipsius sumus obnoxii et astricti, 4) de consensu capi- tuli nostri quaedam per huiusmodi statutarios praetermissa de novo addidimus,3) aliqua autem temperavimus et modi- ficavimus, in aliquibus additione, et in aliquibus detractione ac declaratione 6) sumus usi, prout cuilibet praesentem sta- tutorum intuenti libellum clare potest liquere, quem et nullum alium pro statutis ecclesiae nostrae deinceps haberi et teneri volumus, statutis tamen, de quibus superius men- tionem fecimus, 7) in quantum in hoc nostro contentis 8) libello directe vel indirecte, tacite aut expresse non obviant, in nullo derogare seu ipsa infringere aut revocare volentes. Tenor autem in ipso contentorum per omnia et omnibus 9) dinoscitur esse talis : Sequitur proëmium10) statutorum sanctae Pragensis Ecclesiae. 11) In nomine domini Amen. Cum secundum canonicas sanctiones rectores ecclesiarum uniuscuiusque provinciae et clerici metropolitanae ecclesiae in 12) divinis 13) officiis ac aliis ecclesiasticis regulis sequi debeant instituta, instum est et decens, ut in ea nihil14) praeposterum reprehensibile aut in- ordinatum inveniatur omnino, ut quae mater sacerdotalis dig- 1) B ponderamus. 2) Ita B, D; E: „quia“; 4, C: qum. 3) A indi- gebat. 4) C asstricti. 5) In A a scriptore „addimus“ positum, a correc- tore in „addidimus“ mutatum. 6) A verba „et in aliquibus detractatione ac declaratione“ in textu ipso omissa in margine suppleta sunt. 7) D fecimus mentionem. S) B continentur. °) B, D et in omnibus. 10) A prohemium. 11) In A verba haec rubro colore scripta sunt. B, C, D, E om. 12) C om. 13) In A verba „in divinis" a scriba ommissa a coaevo correctore suppleta sunt. 14) A, C nichil.
2 et ponderavimus 1) diligenter. Et quoniam 2) plura utilia et permultum necessaria per statutarios eosdem ex causa prae- missa obmissa et quaedam posita, quae temperamento, modificatione et declaratione indigebant,3) reperimus in eisdem, ideo praedictorum victi instantia ac fide, qua sponsae nostrae, scilicet sanctae pragensi ecclesiae et per- sonis ipsius sumus obnoxii et astricti, 4) de consensu capi- tuli nostri quaedam per huiusmodi statutarios praetermissa de novo addidimus,3) aliqua autem temperavimus et modi- ficavimus, in aliquibus additione, et in aliquibus detractione ac declaratione 6) sumus usi, prout cuilibet praesentem sta- tutorum intuenti libellum clare potest liquere, quem et nullum alium pro statutis ecclesiae nostrae deinceps haberi et teneri volumus, statutis tamen, de quibus superius men- tionem fecimus, 7) in quantum in hoc nostro contentis 8) libello directe vel indirecte, tacite aut expresse non obviant, in nullo derogare seu ipsa infringere aut revocare volentes. Tenor autem in ipso contentorum per omnia et omnibus 9) dinoscitur esse talis : Sequitur proëmium10) statutorum sanctae Pragensis Ecclesiae. 11) In nomine domini Amen. Cum secundum canonicas sanctiones rectores ecclesiarum uniuscuiusque provinciae et clerici metropolitanae ecclesiae in 12) divinis 13) officiis ac aliis ecclesiasticis regulis sequi debeant instituta, instum est et decens, ut in ea nihil14) praeposterum reprehensibile aut in- ordinatum inveniatur omnino, ut quae mater sacerdotalis dig- 1) B ponderamus. 2) Ita B, D; E: „quia“; 4, C: qum. 3) A indi- gebat. 4) C asstricti. 5) In A a scriptore „addimus“ positum, a correc- tore in „addidimus“ mutatum. 6) A verba „et in aliquibus detractatione ac declaratione“ in textu ipso omissa in margine suppleta sunt. 7) D fecimus mentionem. S) B continentur. °) B, D et in omnibus. 10) A prohemium. 11) In A verba haec rubro colore scripta sunt. B, C, D, E om. 12) C om. 13) In A verba „in divinis" a scriba ommissa a coaevo correctore suppleta sunt. 14) A, C nichil.
Strana 3
3 nitatis1) dinoscitur,2) esse 3) possit irreprehensibilis magi- stra ecclesiasticae rationis. Eapropter, ecclesia nostra pragensi nuper divina disponente clementia in metropolim erecta, statum ipsius et consuetudines quoad divinum officium, mores et vitam in ea ministrantium personarum, cura pa- storalis officii nos urgente, efficacibus studiis et inquisitione sollerti curavimus perscrutari, visitationis ad hoc officio exacta diligentia instaurato, volentes, quantum nobis foret possibile, si qua essent indirecta dirigere, noxia subtrahere et salubria procurare, ut, capite primum bene disposito, membra disponantur 4) rectius consequenter. Licet autem in minoribus constituti noverimus infrascripta, actis tamen visitationis discussis et diligenter recensitis ex depositioni- bus praelatorum, canonicorum et ministrorum dictae 5) ec- clesiae certo certius invenimus diversos diversas 6) praeten- dere 7) consuetudines antiquas laudabiles abrogatas, novas sola voluntate subintroductas et sic simpliciter quadam incertitudine 8) confusa circa ipsas9) sentire diversa. Sicque ex perplexibilitate huiusmodi comittebatur plerumque in divinis officiis negligentia, retardabantur temporibus debitis solvi et deponi onera debita et servitia exhiberi consueta, animadvertimus periculosum animabus circa consuetudines iuratas sic in incerto vagari. Unde nos 10) Arnestus, Dei et Apostolicae sedis gratia sanctae pragensis ecclesiae archiepis- copus, habito consilio et deliberatione cum sapientibus no- stris, de consensu fratrum nostrorum, praelatorum et cano- nicorum consuetudines ecclesiae nostrae iam dictae antiquas, laudabiles et honestas, circa quas frequentius et periculosius dubitari consueverat, aliis nihilominus11) in suo robore dura- turis, adicientes 12) aliqua utilia, per modum statutorum in forma debita redigi fecimus ad perpetuam rei memoriam et 2) D ad esse. 2) E dignoscitur. 3) D om. 4) A disponentur ; C, D, E disponerentur. 5) D praedictae. 6) B diversa. 7) B pretendentes. 8) D necessitudine. 9) A, C, E ipsos. 1°) In A in margine, et quidem abbreviatum hoc modo: „vñ nos,“ B „Verum nos“; C, D „Vnde nos,“ E „Unde nos“. 11) A, C nichilominus. 12) A addicientes, D adijcientes, E adjicientes.
3 nitatis1) dinoscitur,2) esse 3) possit irreprehensibilis magi- stra ecclesiasticae rationis. Eapropter, ecclesia nostra pragensi nuper divina disponente clementia in metropolim erecta, statum ipsius et consuetudines quoad divinum officium, mores et vitam in ea ministrantium personarum, cura pa- storalis officii nos urgente, efficacibus studiis et inquisitione sollerti curavimus perscrutari, visitationis ad hoc officio exacta diligentia instaurato, volentes, quantum nobis foret possibile, si qua essent indirecta dirigere, noxia subtrahere et salubria procurare, ut, capite primum bene disposito, membra disponantur 4) rectius consequenter. Licet autem in minoribus constituti noverimus infrascripta, actis tamen visitationis discussis et diligenter recensitis ex depositioni- bus praelatorum, canonicorum et ministrorum dictae 5) ec- clesiae certo certius invenimus diversos diversas 6) praeten- dere 7) consuetudines antiquas laudabiles abrogatas, novas sola voluntate subintroductas et sic simpliciter quadam incertitudine 8) confusa circa ipsas9) sentire diversa. Sicque ex perplexibilitate huiusmodi comittebatur plerumque in divinis officiis negligentia, retardabantur temporibus debitis solvi et deponi onera debita et servitia exhiberi consueta, animadvertimus periculosum animabus circa consuetudines iuratas sic in incerto vagari. Unde nos 10) Arnestus, Dei et Apostolicae sedis gratia sanctae pragensis ecclesiae archiepis- copus, habito consilio et deliberatione cum sapientibus no- stris, de consensu fratrum nostrorum, praelatorum et cano- nicorum consuetudines ecclesiae nostrae iam dictae antiquas, laudabiles et honestas, circa quas frequentius et periculosius dubitari consueverat, aliis nihilominus11) in suo robore dura- turis, adicientes 12) aliqua utilia, per modum statutorum in forma debita redigi fecimus ad perpetuam rei memoriam et 2) D ad esse. 2) E dignoscitur. 3) D om. 4) A disponentur ; C, D, E disponerentur. 5) D praedictae. 6) B diversa. 7) B pretendentes. 8) D necessitudine. 9) A, C, E ipsos. 1°) In A in margine, et quidem abbreviatum hoc modo: „vñ nos,“ B „Verum nos“; C, D „Vnde nos,“ E „Unde nos“. 11) A, C nichilominus. 12) A addicientes, D adijcientes, E adjicientes.
Strana 4
4 describi, ne de ipsis 1) amplius possit dubitari et servitiorum exhibendorum, solutione quoque2) onerum incumbentium quisque fucatis ignorantiae coloribus se possit excusare, sic- que iurgiorum et discordiarum amputata materia, pacis auctori 3) pensum debitae servitutis iugiter persolvatur. Sta- tuimus itaque et firmiter mandamus, ut in praesenti statu- torum libello descripta deinceps per praelatos et canonicos nostrae ecclesiae iurentur et pro consuetudinibus et statutis ab eis et omnibus et 4) singulis clericis de gremio nostrae ecclesie existentibus habeantur, ac prout et in quantum eorum quemlibet tangunt, irrefragabiliter sub poenis in eis contentis et expressis perpetuo teneantur. Verum quia aetas hominis ab adolescentia sua prona est in malum, nos ani- marum periculis providere cupientes adicimus, 5) quod nul- lius consuetudinis nostrae ecclesiae his statutis explicite non expresse transgressio ad reatum periurii, sed ad aliam poenam extraordinariam, superioris arbitrio moderandam obliget transgressorem, quin immo, si quis statutum quod- cunque insertum praesentibus non ex contemptu, sed obli- vione, inadvertentia vel levitate quadam solverit 6), quod suae conscientiae duximus relinquendum, transgressor huius- modi, si fuerit praelatus, sex grossis argenteis 7) monetae currentis, si canonicus quatuor, minister 8) autem 9) installa- tus duobus, alii uno ad fabricam nostrae ecclesiae persolutis seu persoluto, aut duarum quinquagenarum, ubi praelatus vel canonicus esset, inferior vero unius tantum quinquagenae, lectione fideliter expleta a reatu periurii, aliis poenis sta- tutorum salvis, penitus sit immunis. 10) Solutio autem poenae huiusmodi, quotiescunque ipsam continget committi, a die commissionis fiat peremptorie infra mensem. 1) Ita A, C, D; E, B loco „de ipsis“ habet „deinceps“. 2) B loco „solutione quoque“ habet: „solutioneque“. 3) A ad et. 4) B ac. b) A, C addicimus, D adijcimus, E adjicimus. 6) Ita B, C, E; A: solvitur. In D „solvitur“ correctum in „solverit". 7) C grossos argenteos. 8) B si minister. 9) B aut. 10) B inmunis.
4 describi, ne de ipsis 1) amplius possit dubitari et servitiorum exhibendorum, solutione quoque2) onerum incumbentium quisque fucatis ignorantiae coloribus se possit excusare, sic- que iurgiorum et discordiarum amputata materia, pacis auctori 3) pensum debitae servitutis iugiter persolvatur. Sta- tuimus itaque et firmiter mandamus, ut in praesenti statu- torum libello descripta deinceps per praelatos et canonicos nostrae ecclesiae iurentur et pro consuetudinibus et statutis ab eis et omnibus et 4) singulis clericis de gremio nostrae ecclesie existentibus habeantur, ac prout et in quantum eorum quemlibet tangunt, irrefragabiliter sub poenis in eis contentis et expressis perpetuo teneantur. Verum quia aetas hominis ab adolescentia sua prona est in malum, nos ani- marum periculis providere cupientes adicimus, 5) quod nul- lius consuetudinis nostrae ecclesiae his statutis explicite non expresse transgressio ad reatum periurii, sed ad aliam poenam extraordinariam, superioris arbitrio moderandam obliget transgressorem, quin immo, si quis statutum quod- cunque insertum praesentibus non ex contemptu, sed obli- vione, inadvertentia vel levitate quadam solverit 6), quod suae conscientiae duximus relinquendum, transgressor huius- modi, si fuerit praelatus, sex grossis argenteis 7) monetae currentis, si canonicus quatuor, minister 8) autem 9) installa- tus duobus, alii uno ad fabricam nostrae ecclesiae persolutis seu persoluto, aut duarum quinquagenarum, ubi praelatus vel canonicus esset, inferior vero unius tantum quinquagenae, lectione fideliter expleta a reatu periurii, aliis poenis sta- tutorum salvis, penitus sit immunis. 10) Solutio autem poenae huiusmodi, quotiescunque ipsam continget committi, a die commissionis fiat peremptorie infra mensem. 1) Ita A, C, D; E, B loco „de ipsis“ habet „deinceps“. 2) B loco „solutione quoque“ habet: „solutioneque“. 3) A ad et. 4) B ac. b) A, C addicimus, D adijcimus, E adjicimus. 6) Ita B, C, E; A: solvitur. In D „solvitur“ correctum in „solverit". 7) C grossos argenteos. 8) B si minister. 9) B aut. 10) B inmunis.
Strana 5
5 De oneribus archiepiscopi pragensis.1) Primo igitur a nobis, tamquam a capite sumentes prin- cipium, ea, quae circa divini cultus ministerium de consue- tudine dumtaxat, cum in iure reliqua teneantur 2), nostrum concernunt officium ac onera singula, quae per prae- decessores nostros tam dictae ecclesiae quam personis eiusdem sunt expleri solita, breviter declarantes dicimus: In omnibus festivitatibus Christi ac gloriosae virginis Mariae matris eius, nec non in dominica palmarum, coenae domini cum duobus immediate 3) sequentibus, 4) festivitatum etiam sanctissimorum patronorum eiusdem ecclesie, videlicet Viti, Wenceslai 5) atque Adalberti, anniversario dedicationis ec- clesiae ipsius, nec non omnium sanctorum et commemo- rationis 6) fidelium defunctorum in ecclesia nostra, Nativi- tatis 7) autem 8) domini nostri Iesu Christi, Paschae, Penthe- costis 9) et gloriosi martyris beati Wenceslai 10) festivitatis 11) diebus immediate sequentibus, insuper in ipso anniversario dedicationis 12) monasterii sancti Georgii, siti in castro pra- gensi, in eodem monasterio personaliter aut per suffraganeos nostros, seu aliquem ex abbatibus, mitratum tamen, 13) ad celebrandum missarum sollemnia 14) nos teneri. Et quum me- moriale mandatum per salvatorem nostrum ad imitandum humilitatis suae exemplar nobis relictum, quod in die Coenae domini 15) universalis recolit Ecclesia, in ecclesia nostra per nostros praedecessores fuisse dicitur minus sollemniter 16) cebratum, ne 17) futuris temporibus vergat totaliter in abusum, statuimus, quod eodem die mandatum ipsum ac ipsius sol- lemnitas 18) per nos, si fieri potest, aut suffraganeum nostrum seu praelatum maiorem ipsius ecclesiae tunc praesentem cum cantu, debita lotione pedum et sermone latino ad 1) D ad regula. 2) C caueantur. 3) B om. 4) B ad diebus. 5) A Wenczeslai, B Wenzeslai. 6) B commemoratione. 7) B nativitate. 8) B om. 9) B pentecostes. 10) B Wenzeslai. 11) B festivitate et; O festivitates. 12) B om. 13) B tantum. 14) A sollempnia, B solempnia. 15) B dudum. 16) A sollempniter, B solempniter. 17) A nec. 18) A sol- lempnitas, B solempnitas.
5 De oneribus archiepiscopi pragensis.1) Primo igitur a nobis, tamquam a capite sumentes prin- cipium, ea, quae circa divini cultus ministerium de consue- tudine dumtaxat, cum in iure reliqua teneantur 2), nostrum concernunt officium ac onera singula, quae per prae- decessores nostros tam dictae ecclesiae quam personis eiusdem sunt expleri solita, breviter declarantes dicimus: In omnibus festivitatibus Christi ac gloriosae virginis Mariae matris eius, nec non in dominica palmarum, coenae domini cum duobus immediate 3) sequentibus, 4) festivitatum etiam sanctissimorum patronorum eiusdem ecclesie, videlicet Viti, Wenceslai 5) atque Adalberti, anniversario dedicationis ec- clesiae ipsius, nec non omnium sanctorum et commemo- rationis 6) fidelium defunctorum in ecclesia nostra, Nativi- tatis 7) autem 8) domini nostri Iesu Christi, Paschae, Penthe- costis 9) et gloriosi martyris beati Wenceslai 10) festivitatis 11) diebus immediate sequentibus, insuper in ipso anniversario dedicationis 12) monasterii sancti Georgii, siti in castro pra- gensi, in eodem monasterio personaliter aut per suffraganeos nostros, seu aliquem ex abbatibus, mitratum tamen, 13) ad celebrandum missarum sollemnia 14) nos teneri. Et quum me- moriale mandatum per salvatorem nostrum ad imitandum humilitatis suae exemplar nobis relictum, quod in die Coenae domini 15) universalis recolit Ecclesia, in ecclesia nostra per nostros praedecessores fuisse dicitur minus sollemniter 16) cebratum, ne 17) futuris temporibus vergat totaliter in abusum, statuimus, quod eodem die mandatum ipsum ac ipsius sol- lemnitas 18) per nos, si fieri potest, aut suffraganeum nostrum seu praelatum maiorem ipsius ecclesiae tunc praesentem cum cantu, debita lotione pedum et sermone latino ad 1) D ad regula. 2) C caueantur. 3) B om. 4) B ad diebus. 5) A Wenczeslai, B Wenzeslai. 6) B commemoratione. 7) B nativitate. 8) B om. 9) B pentecostes. 10) B Wenzeslai. 11) B festivitate et; O festivitates. 12) B om. 13) B tantum. 14) A sollempnia, B solempnia. 15) B dudum. 16) A sollempniter, B solempniter. 17) A nec. 18) A sol- lempnitas, B solempnitas.
Strana 6
6 clerum et vulgari 1) ad populum devotissime peragatur. Quo facto omnes praelati de capitulo et canonici praebendati nec non ministri percipientes ad modum canonicorum integras portiones, cuiusmodi sunt noster vicarius et magister scholae, 2) mediis praebendatis inclusis, quibus tamen 3) non ut duobus sed ut uni ex canonicis victualia ministrentur, ad refectorium nostrae ecclesiae se conferant, quorum cuilibet, duobus me- diis praebendatis, ut praemittitur, exceptis, in suo ordine re- cumbenti unum panem album, piscem assum et vini boni mensuram unam, quae pinta vulgariter 4) dicitur, ceteris vero ministris et vicariis nostrae ecclesiae mandato huiusmodi in- teressentibus vinum et cerevisiam in domo nostra, quam vicarius noster inhabitare consuevit, post mandati huiusmodi completionem ad collationem recreationis causa convenienti- bus, prout tempus patitur, ministramus 5) ; ubi autem interes- sentibus mandati celebrationi suprascripta 6) victualia non ministraremus, septem sexagenas grossorum loco victualium persolvemus, ministris earundem quarta parte assignata more aliarum portionum inter eos dividenda. Insuper in vi- gilia Nativitatis Christi et assumptionis virginis gloriosae tantum latinum sermonem ad clerum per nos aut alium facere tenemur. Profitemur etiam ad reparationem fabricae ecclesiae nostrae videlicet in tectis ac ruinis non sump- tuosis nos teneri. In sumptuosis vero per vias et modos tales una cum capitulo ecclesiae nostrae debemus occurrere, quod ruinae huiusmodi quantum est possibile restaurentur. Omnibus missas in ecclesia nostra celebrantibus de hostiis et vino pro sacrificio, nec non ad missas conventuales, quae cantantur sub nota, et ad omnes horas nocturnas pariter et diurnas luminaria ac de oleo et balsamo pro crismate suis temporibus providemus. Adicientes, 7) quod hiemis tempore in delatione cappae brunae de lana intra ecclesiam se debet archiepiscopus suis fratribus de cetero conformare. Sin- gulis insuper annis in anniversario consecrationis suae 1) A volgari 2) A, B scole. 3) B tantum. 4) A volgariter. 5) B ministremus. s) B subscripta. 7) A Addicientes.
6 clerum et vulgari 1) ad populum devotissime peragatur. Quo facto omnes praelati de capitulo et canonici praebendati nec non ministri percipientes ad modum canonicorum integras portiones, cuiusmodi sunt noster vicarius et magister scholae, 2) mediis praebendatis inclusis, quibus tamen 3) non ut duobus sed ut uni ex canonicis victualia ministrentur, ad refectorium nostrae ecclesiae se conferant, quorum cuilibet, duobus me- diis praebendatis, ut praemittitur, exceptis, in suo ordine re- cumbenti unum panem album, piscem assum et vini boni mensuram unam, quae pinta vulgariter 4) dicitur, ceteris vero ministris et vicariis nostrae ecclesiae mandato huiusmodi in- teressentibus vinum et cerevisiam in domo nostra, quam vicarius noster inhabitare consuevit, post mandati huiusmodi completionem ad collationem recreationis causa convenienti- bus, prout tempus patitur, ministramus 5) ; ubi autem interes- sentibus mandati celebrationi suprascripta 6) victualia non ministraremus, septem sexagenas grossorum loco victualium persolvemus, ministris earundem quarta parte assignata more aliarum portionum inter eos dividenda. Insuper in vi- gilia Nativitatis Christi et assumptionis virginis gloriosae tantum latinum sermonem ad clerum per nos aut alium facere tenemur. Profitemur etiam ad reparationem fabricae ecclesiae nostrae videlicet in tectis ac ruinis non sump- tuosis nos teneri. In sumptuosis vero per vias et modos tales una cum capitulo ecclesiae nostrae debemus occurrere, quod ruinae huiusmodi quantum est possibile restaurentur. Omnibus missas in ecclesia nostra celebrantibus de hostiis et vino pro sacrificio, nec non ad missas conventuales, quae cantantur sub nota, et ad omnes horas nocturnas pariter et diurnas luminaria ac de oleo et balsamo pro crismate suis temporibus providemus. Adicientes, 7) quod hiemis tempore in delatione cappae brunae de lana intra ecclesiam se debet archiepiscopus suis fratribus de cetero conformare. Sin- gulis insuper annis in anniversario consecrationis suae 1) A volgari 2) A, B scole. 3) B tantum. 4) A volgariter. 5) B ministremus. s) B subscripta. 7) A Addicientes.
Strana 7
unum cereum centum et viginti librarum in loco solito lo- care tenetur. Qui quidem cereus vel cerei nunquam post diem locationis suae solet vel solent incendi, nisi in exequiis archiepiscopi locantis eundem vel eosdem; peractis vero exequiis cera eiusdem vel eorundem inter canonicos ec- clesiae et eos, qui ad modum canonicorum integras habent portiones, pro rata ad instar aliarum dividitur portionum.1) Hoc ipsum si archiepiscopum mori civiliter 2) contingerit per omnia inviolabiliter volentes observari, missa de sancto Spiritu vel de virgine gloriosa prius et ante omnia cum debita sollemnitate3) praemissa. Praeterea, si in vigilia Nati- vitatis Domini vel alio die quocunque ex tunc usque ad festum purificationis in civitate pragensi archiepiscopus fuerit personaliter constitutus, cum ad dandum colendae 4) nomine praelatis et canonicis praebendatis quatuor, ministris vero duas sexagenas grossorum, clericis choralibus 5) viginti et bonifantibus ipsius ecclesiae decem grossos, illis videlicet dumtaxat, qui ad domum suam descendunt et postquam cantum suum coram eo iuxta morem expleverint, et alias non, secundum praefatas consuetudines dieimus obligatum. Tenemur etiam singulis diebus anni in prandio et coena sex chorales clericos pascere, et cuilibet ex sex mulieribus, quae matronae nuncupantur, circa festum omnium sanc- torum quindecim grossos argenteos et tres strichones 6) sili- ginis, ac iisdem7) matronis insimul omnibus circa carnispri- vium porcum salsum, qui perna vocatur, annis singulis mi- nistrare. De officio praepositi pragensis.8) Ad praepositi spectat officium bona capituli nostrae ecclesiae et personarum de capitulo ac ministrorum et per- sonarum eiusdem ad ipsos ratione ipsius ecclesiae spec- tantia, si ratione metarum vel alia quavis actione 9) per 1) A loco „portionum“ habet „per totum“. 2) civiliter = in pace. Cfr. Du Cange Glos. B om. 3) A sollempnitate, B solempnitate. 4) B collende. 5) A coralibus. 6) B strich. 7) B eisdem. 8) D ad regula. s) C occasione.
unum cereum centum et viginti librarum in loco solito lo- care tenetur. Qui quidem cereus vel cerei nunquam post diem locationis suae solet vel solent incendi, nisi in exequiis archiepiscopi locantis eundem vel eosdem; peractis vero exequiis cera eiusdem vel eorundem inter canonicos ec- clesiae et eos, qui ad modum canonicorum integras habent portiones, pro rata ad instar aliarum dividitur portionum.1) Hoc ipsum si archiepiscopum mori civiliter 2) contingerit per omnia inviolabiliter volentes observari, missa de sancto Spiritu vel de virgine gloriosa prius et ante omnia cum debita sollemnitate3) praemissa. Praeterea, si in vigilia Nati- vitatis Domini vel alio die quocunque ex tunc usque ad festum purificationis in civitate pragensi archiepiscopus fuerit personaliter constitutus, cum ad dandum colendae 4) nomine praelatis et canonicis praebendatis quatuor, ministris vero duas sexagenas grossorum, clericis choralibus 5) viginti et bonifantibus ipsius ecclesiae decem grossos, illis videlicet dumtaxat, qui ad domum suam descendunt et postquam cantum suum coram eo iuxta morem expleverint, et alias non, secundum praefatas consuetudines dieimus obligatum. Tenemur etiam singulis diebus anni in prandio et coena sex chorales clericos pascere, et cuilibet ex sex mulieribus, quae matronae nuncupantur, circa festum omnium sanc- torum quindecim grossos argenteos et tres strichones 6) sili- ginis, ac iisdem7) matronis insimul omnibus circa carnispri- vium porcum salsum, qui perna vocatur, annis singulis mi- nistrare. De officio praepositi pragensis.8) Ad praepositi spectat officium bona capituli nostrae ecclesiae et personarum de capitulo ac ministrorum et per- sonarum eiusdem ad ipsos ratione ipsius ecclesiae spec- tantia, si ratione metarum vel alia quavis actione 9) per 1) A loco „portionum“ habet „per totum“. 2) civiliter = in pace. Cfr. Du Cange Glos. B om. 3) A sollempnitate, B solempnitate. 4) B collende. 5) A coralibus. 6) B strich. 7) B eisdem. 8) D ad regula. s) C occasione.
Strana 8
8 alium vel alios occupentur seu impedirentur, disbrigare, 1) nec non personarum capituli et ministrorum ecclesiae homines, si eis per quempiam iniuriae seu violentiae2) fuerint irro- gatae, ratione praevia temporaliter defensare, et 3) ubi inter huiusmodi homines, vel ab aliis eis questio moveretur, 4) si eorum domini, qui super hoc 5) sunt primitus adeundi, in iu- stitia reddenda forent negligentes, ad praepositum causae ipsius cognitio ac decisio pertinebit, qui si forsan esset ne- gligens aut remissus, ex tunc quaestio huiusmodi ad archi- episcopalis curiae devolvetur examen. Nec actor reum, ubi uterque est homo ecclesiae, ad iudicium saeculare, sub poena amissionis causae trahere praesumat ; poenae etiam simili subiaceat reus, si sponte ad iudicium forense se per actorem, qui non sit homo ecclesiae, trahi patiatur. Verum cum nullus stipendiis propriis 6) cogatur militare, statuimus, quando praepositum per se vel per suos extra civitatem pragensem pro disbrigatione aut defensione bonorum capituli ecclesiae nostrae memoratae aut personarum ipsius etiam extra capitulum existentium continget 7) proficisci, si praelatus aut canonicus foret, is, cuius bona disbrigantur aut defen- santur, praeposito et suis iuxta facultatem suam expensas ministrabit. Minister vero ad ipsarum praestationem non sit astrictus, si eius redditus grossi summam sexagenarum quindecim census annui non excedunt. Volentes, quod prae- positus secundum qualitatem negotii personarum et evecti- onum 8) numerum aliquatenus non excedat, in hoc ipsius conscientiam onerantes. Quamvis autem ipse praepositus, qui infra annum a suae promotionis principio presbyter esse debet, nisi de nostra licentia secus esset, non sine causa pro maiori post nos in ecclesia habeatur praelato, quod liquet ex eo, quia primam vocem habet in capitulo, ad of- fertorium omnes praecedit, et in processione tamquam maior subsequitur. In sollemnitatibus9) etiam, quando nos abesse 1) disbrigare = a molestia et lite liberare. Cf. Du Cange Glos. 2) B molestiae. 3) B om. 4) B movetur. b) A supra hac. 6) B propriis stipendiis. 7) B contingerit. 8) B erectionum. 2) A sollempnitatibus, B solempnitatibus.
8 alium vel alios occupentur seu impedirentur, disbrigare, 1) nec non personarum capituli et ministrorum ecclesiae homines, si eis per quempiam iniuriae seu violentiae2) fuerint irro- gatae, ratione praevia temporaliter defensare, et 3) ubi inter huiusmodi homines, vel ab aliis eis questio moveretur, 4) si eorum domini, qui super hoc 5) sunt primitus adeundi, in iu- stitia reddenda forent negligentes, ad praepositum causae ipsius cognitio ac decisio pertinebit, qui si forsan esset ne- gligens aut remissus, ex tunc quaestio huiusmodi ad archi- episcopalis curiae devolvetur examen. Nec actor reum, ubi uterque est homo ecclesiae, ad iudicium saeculare, sub poena amissionis causae trahere praesumat ; poenae etiam simili subiaceat reus, si sponte ad iudicium forense se per actorem, qui non sit homo ecclesiae, trahi patiatur. Verum cum nullus stipendiis propriis 6) cogatur militare, statuimus, quando praepositum per se vel per suos extra civitatem pragensem pro disbrigatione aut defensione bonorum capituli ecclesiae nostrae memoratae aut personarum ipsius etiam extra capitulum existentium continget 7) proficisci, si praelatus aut canonicus foret, is, cuius bona disbrigantur aut defen- santur, praeposito et suis iuxta facultatem suam expensas ministrabit. Minister vero ad ipsarum praestationem non sit astrictus, si eius redditus grossi summam sexagenarum quindecim census annui non excedunt. Volentes, quod prae- positus secundum qualitatem negotii personarum et evecti- onum 8) numerum aliquatenus non excedat, in hoc ipsius conscientiam onerantes. Quamvis autem ipse praepositus, qui infra annum a suae promotionis principio presbyter esse debet, nisi de nostra licentia secus esset, non sine causa pro maiori post nos in ecclesia habeatur praelato, quod liquet ex eo, quia primam vocem habet in capitulo, ad of- fertorium omnes praecedit, et in processione tamquam maior subsequitur. In sollemnitatibus9) etiam, quando nos abesse 1) disbrigare = a molestia et lite liberare. Cf. Du Cange Glos. 2) B molestiae. 3) B om. 4) B movetur. b) A supra hac. 6) B propriis stipendiis. 7) B contingerit. 8) B erectionum. 2) A sollempnitatibus, B solempnitatibus.
Strana 9
9 contingit, primam antiphonam incipit, et in privilegiorum subscriptionibus ceteris de capitulo praeponi consuevit, nul- lam tamen iurisdictionem dinoscitur habere in ipsum 1), qui etiam, ex quacunque causa fuisset absens, ex quadam con- suetudine, quae potius corruptela est dicenda, funerales ni- hilominus 2) capiebat portiones, nos id iuri contrarium fore videntes statuimus, quod praepositus in absentia, nisi propter evidentem ecclesie3) utilitatem seu personae suae infirmitatem aut alias iustam et rationabilem corporis ne- cessitatem absens foret, quod conscientiae suae duximus re- linquendum, praedictas de cetero funerales non percipiat portiones, qui etiam in domo praepositurae, quae est in minori 4) civitate pragensi, vel in ea, quae consistit ante fores eiusdem ut, eo frequentius et commodius nostram possit vi- sitare ecclesiam, et non alibi, debet facere residentiam per- sonalem, nisi a residentia huiusmodi a nobis licentia petita pariter 5) et obtenta foret excusatus. Curare etiam debet ipse praepositus, quod missa iuxta dispositionem bonae memoriae domini Hinkonis olim episcopi olomucensis in capella domus praepositurae in Ugezd 6) per presbyterum idoneum expleatur taliter, prout in littera capituli nostrae ecclesiae super hoc facta plenius continetur, quem sine causa legitima et 'evidenti nolumus removeri per ipsum; ubi autem ipse praepositus in procuratione missae huiusmodi foret negligens et remissus, ex tunc dispositionem bonorum huiusmodi cum suo honore ad capitulum nostrae ecclesiae volumus pertinere. De oneribus7) praepositi pragensis. Praepositus pragensis ad certas cappas et superpelicia 8) multaque alia ac diversa expensarum onera 9) ipsi ecclesiae, decano, canonicis et ministris ipsius olim tenebatur, post- modum tamen per dictos decanum et capitulum exstitit ordi- 1) A, C ipsam. 2) A, C nichilominus. 3) B ad necessitatem et. 4) B maiori. 5) B prout. 6) A, C Vgezd, B Vgyezd. 7) A honeribus 8) B superpellitia, D superpellicia. 9) C honera.
9 contingit, primam antiphonam incipit, et in privilegiorum subscriptionibus ceteris de capitulo praeponi consuevit, nul- lam tamen iurisdictionem dinoscitur habere in ipsum 1), qui etiam, ex quacunque causa fuisset absens, ex quadam con- suetudine, quae potius corruptela est dicenda, funerales ni- hilominus 2) capiebat portiones, nos id iuri contrarium fore videntes statuimus, quod praepositus in absentia, nisi propter evidentem ecclesie3) utilitatem seu personae suae infirmitatem aut alias iustam et rationabilem corporis ne- cessitatem absens foret, quod conscientiae suae duximus re- linquendum, praedictas de cetero funerales non percipiat portiones, qui etiam in domo praepositurae, quae est in minori 4) civitate pragensi, vel in ea, quae consistit ante fores eiusdem ut, eo frequentius et commodius nostram possit vi- sitare ecclesiam, et non alibi, debet facere residentiam per- sonalem, nisi a residentia huiusmodi a nobis licentia petita pariter 5) et obtenta foret excusatus. Curare etiam debet ipse praepositus, quod missa iuxta dispositionem bonae memoriae domini Hinkonis olim episcopi olomucensis in capella domus praepositurae in Ugezd 6) per presbyterum idoneum expleatur taliter, prout in littera capituli nostrae ecclesiae super hoc facta plenius continetur, quem sine causa legitima et 'evidenti nolumus removeri per ipsum; ubi autem ipse praepositus in procuratione missae huiusmodi foret negligens et remissus, ex tunc dispositionem bonorum huiusmodi cum suo honore ad capitulum nostrae ecclesiae volumus pertinere. De oneribus7) praepositi pragensis. Praepositus pragensis ad certas cappas et superpelicia 8) multaque alia ac diversa expensarum onera 9) ipsi ecclesiae, decano, canonicis et ministris ipsius olim tenebatur, post- modum tamen per dictos decanum et capitulum exstitit ordi- 1) A, C ipsam. 2) A, C nichilominus. 3) B ad necessitatem et. 4) B maiori. 5) B prout. 6) A, C Vgezd, B Vgyezd. 7) A honeribus 8) B superpellitia, D superpellicia. 9) C honera.
Strana 10
10 natum, ut 1) omnibus iisdem 2) oneribus3) ad unam summam pecuniae redactis, duobus prandiis, quorum unum in die 4) dominica infra octavas festivitatis Corporis Christi et alind in dominica proxima post purificationem virginis gloriosae, quae adhuc iuxta praefatas consuetudines ministrare tenetur, dumtaxat exceptis centum sexaginta marcas graves, sexa- ginta quatuor grossos pro marca qualibet ponendo, annis singulis solvere tenetur, maxime quoad praepositum ab- sentem et non personaliter residentem 5), nam residenti et praesenti capitulum ex causa rationabili et vera in prae- dicta summa gratiam facere poterit, prout sibi videbitur expedire. Nos itaque ordinationem huiusmodi ad instantiam dictorum ordinantium approbantes et ne per retardationem solutionis pecuniae memoratae illi, qui de ipsa participant, et praesertim ministri, qui in redditibus et facultatibus non abundant 6) incommodum successivis temporibus pati- antur, eorundem super hoc supplicatione permoti, dicti or- dinationi statuentes adicimus, 7) quod praepositus, qui nunc est, vel qui pro tempore fuerit, medietatem summae pecu- niae praedictae in sancti Georgii et etiam medietatem in sancti Galli festivitatibus aut saltem infra quindecim dies quodlibet dictorum festorum immediate sequentes in sa- cristia praefatae ecclesiae consignare et reponere tene- atur inter personas praefatas iuxta morem servatum hac- tenus8) dividendas, alias autem praepositus praefatus, nisi in dictis terminis praedicta fecerit cum effectu, vel nisi infra eosdem terminos, beatorum scilicet Georgii et Galli, coram capitulo causa rationabilis de impotentia solutionis vel alia per eum allegata fuerit et probata, ex tunc eo ipso ingressum ecclesiae sibi noverit interdictum, qui si infra alios quindecim dies moram purgare neglexerit, ex tunc a tractatibus capituli et perceptione portionum sit exclusus, 1) B ad (pro). 2) A eisdem. 3) C honeribus. 4) B om. 5) In A verba „personaliter residentem“ a scriba ommissa, a correctore coaevo suppleta suut in margine. 5) A, B habundant. 7) A, C addieimus. 8) A actenus.
10 natum, ut 1) omnibus iisdem 2) oneribus3) ad unam summam pecuniae redactis, duobus prandiis, quorum unum in die 4) dominica infra octavas festivitatis Corporis Christi et alind in dominica proxima post purificationem virginis gloriosae, quae adhuc iuxta praefatas consuetudines ministrare tenetur, dumtaxat exceptis centum sexaginta marcas graves, sexa- ginta quatuor grossos pro marca qualibet ponendo, annis singulis solvere tenetur, maxime quoad praepositum ab- sentem et non personaliter residentem 5), nam residenti et praesenti capitulum ex causa rationabili et vera in prae- dicta summa gratiam facere poterit, prout sibi videbitur expedire. Nos itaque ordinationem huiusmodi ad instantiam dictorum ordinantium approbantes et ne per retardationem solutionis pecuniae memoratae illi, qui de ipsa participant, et praesertim ministri, qui in redditibus et facultatibus non abundant 6) incommodum successivis temporibus pati- antur, eorundem super hoc supplicatione permoti, dicti or- dinationi statuentes adicimus, 7) quod praepositus, qui nunc est, vel qui pro tempore fuerit, medietatem summae pecu- niae praedictae in sancti Georgii et etiam medietatem in sancti Galli festivitatibus aut saltem infra quindecim dies quodlibet dictorum festorum immediate sequentes in sa- cristia praefatae ecclesiae consignare et reponere tene- atur inter personas praefatas iuxta morem servatum hac- tenus8) dividendas, alias autem praepositus praefatus, nisi in dictis terminis praedicta fecerit cum effectu, vel nisi infra eosdem terminos, beatorum scilicet Georgii et Galli, coram capitulo causa rationabilis de impotentia solutionis vel alia per eum allegata fuerit et probata, ex tunc eo ipso ingressum ecclesiae sibi noverit interdictum, qui si infra alios quindecim dies moram purgare neglexerit, ex tunc a tractatibus capituli et perceptione portionum sit exclusus, 1) B ad (pro). 2) A eisdem. 3) C honeribus. 4) B om. 5) In A verba „personaliter residentem“ a scriba ommissa, a correctore coaevo suppleta suut in margine. 5) A, B habundant. 7) A, C addieimus. 8) A actenus.
Strana 11
11 quas poenas si ulterius per alios quindecim dies praedictos dies quindecim 1) immediate sequentes non purgaverit cum effectu, excommunicationis sententia innodatus existat ipso facto, quam, aut2) praemissorum aliquid si demum susti- nuerit animo indurato, archiepiscopus ad requisitionem et informationem capituli alias aggravationum sententias procedat ulterius contra ipsum. Adicientes,3) quodsi capitulum damna 4) aliqua aut expensas propter non solutionem onerum praedictorum incurrerit, ad refu- sionem 5) ipsorum teneri eundem. Adicimus°) etiam praedictis, si praepositus damna7) aliqua in bonis prae- positurae pertulerit fide de damno seu damnis huiusmodi capitulo sufficienter facta, praepositum pro parte media et capitulum pro alia media et non amplius in ipsius restauratione esse astrictum. Tenetur etiam ipse praepositus ultra praedicta colendam 8) dare ministris et clericis chora- libus et bonifantibus, prout honori suo viderit expedire. Item pascit quatuor clericos chorales singulis diebus in coena et in prandio, sive praesens fuerit sive absens. Dat etiam cuilibet matronarum ecclesiae duos strichones9) siliginis et circa carnisprivium unum salsutium et peciam carnium porcinarum, quae hyzdie vulgariter 10) dicitur, et insimul omni- bus matronis eisdem duos grossos et duos pisarum strichones. Campanatoribus vero in antiquis ecclesiae praepulsationibus infrascriptis dat prandia et finito prandio unam mensuram cerevisiae et aliam pro collatione, quae mensura weydro 11) seu okow vulgariter 12) nominatur. Sunt autem antiquae prae- pulsationes ecclesiae haec,13) quae sequuntur: In festo Resur- rectionis Domini cum duobus diebus immediate sequentibus, in octava Paschae, in die Ascensionis, 14) in die Penthecostis cum duobus diebus immediate sequentibus, Trinitatis et dedi- 1) B om „praedictos dies quindecim“. 2) B quorum autem. 3) A, C Addicieutes. 4) A, B, C dampna. 5) B refectionem. 6) A, C Ad- dicimus. 7) A, B, C dampna. s) B collendam. ") B strich. 10) A volgariter. 11) C wedro. 19) A volgariter. 13) B om. 14) B ad Domini.
11 quas poenas si ulterius per alios quindecim dies praedictos dies quindecim 1) immediate sequentes non purgaverit cum effectu, excommunicationis sententia innodatus existat ipso facto, quam, aut2) praemissorum aliquid si demum susti- nuerit animo indurato, archiepiscopus ad requisitionem et informationem capituli alias aggravationum sententias procedat ulterius contra ipsum. Adicientes,3) quodsi capitulum damna 4) aliqua aut expensas propter non solutionem onerum praedictorum incurrerit, ad refu- sionem 5) ipsorum teneri eundem. Adicimus°) etiam praedictis, si praepositus damna7) aliqua in bonis prae- positurae pertulerit fide de damno seu damnis huiusmodi capitulo sufficienter facta, praepositum pro parte media et capitulum pro alia media et non amplius in ipsius restauratione esse astrictum. Tenetur etiam ipse praepositus ultra praedicta colendam 8) dare ministris et clericis chora- libus et bonifantibus, prout honori suo viderit expedire. Item pascit quatuor clericos chorales singulis diebus in coena et in prandio, sive praesens fuerit sive absens. Dat etiam cuilibet matronarum ecclesiae duos strichones9) siliginis et circa carnisprivium unum salsutium et peciam carnium porcinarum, quae hyzdie vulgariter 10) dicitur, et insimul omni- bus matronis eisdem duos grossos et duos pisarum strichones. Campanatoribus vero in antiquis ecclesiae praepulsationibus infrascriptis dat prandia et finito prandio unam mensuram cerevisiae et aliam pro collatione, quae mensura weydro 11) seu okow vulgariter 12) nominatur. Sunt autem antiquae prae- pulsationes ecclesiae haec,13) quae sequuntur: In festo Resur- rectionis Domini cum duobus diebus immediate sequentibus, in octava Paschae, in die Ascensionis, 14) in die Penthecostis cum duobus diebus immediate sequentibus, Trinitatis et dedi- 1) B om „praedictos dies quindecim“. 2) B quorum autem. 3) A, C Addicieutes. 4) A, B, C dampna. 5) B refectionem. 6) A, C Ad- dicimus. 7) A, B, C dampna. s) B collendam. ") B strich. 10) A volgariter. 11) C wedro. 19) A volgariter. 13) B om. 14) B ad Domini.
Strana 12
12 cationis Ecclesiae festis, in Nativitatis 1) et Epiphaniae festis, item in festivitatibus sanctae Mariae, videlicet Anuntiationis, Nativitatis, Assumptionis et Purificationis, item in festis pa- tronorum Viti, Wenceslai, Adalberti, Ludmillae, Quinque fratrum et beati Procopii, item Johannis Baptistae, Michaelis, 2) in Cosmae et Damiani festivitatibus, apostolorum omnium3) item Laurentii, Georgii, Mauritii, Inventionis et exaltationis sanctae Crucis, Omnium sanctorum, Martini, Nicolai, Mar- garetae, Katherinae, Mariae Magdalenae, dedicationis capellae sancti Wenceslai, translationis sanctorum Wenceslai et Adalberti, alationis reliquiarum, in octava sancti Wenceslai et sancti Grisogoni festis.4) Novae vero sunt in festivitatibus quatuor doctorum, item Lucae et Marci euangelistarum, Conceptionis sanctae Mariae, Corporis Christi et sanctae Marthae. De officio decani pragensis ecclesiae. Decanus vero, ad quem divini officii dispositio et negligentiarum circa illud commissarum correctio pertinet, debet a die confirmationis suae infra mensem inchoando apud 5) ipsam ecclesiam continuo residere et officio nocturno pa- riter et diurno iuxta posse suum interesse ac infra annum ad sacerdotium promoveri, et ubi per nos vel aliquem ex nostris suffraganeis aut aliquem abbatum missarum sollemnia6) seu alia divina officia in sollemnitatibus,7) diebus videlicet illis, quibus ad hoc per nos vel eos tenemur, ut superius est expressum, non possent8) propter nostram vel eorum absentiam aut aliud impedimentum in ea celebrari, de- canus ipse per se vel per alium canonicum hebdomodarium9) impedimento existente, canonico etiam hebdomadario10) ex causa legitima, quod ipsius conscientiae relinquimus, facere non valente, per alium concanonicum, quo impedito aliquis 1) B ad Christi. 2) A Michabelis. 3) B „Michaelis, Cosme et Damiani, in festivitatibus apostolorum omnium.“ 4) B festi. 6) A aput. 6) A sollempnia, B solempnia. 7) A sollempnitatibus. 8) A possunt, B posset. 9) A, B, C ebdomadarium. 10) A, B, C ebdomadario.
12 cationis Ecclesiae festis, in Nativitatis 1) et Epiphaniae festis, item in festivitatibus sanctae Mariae, videlicet Anuntiationis, Nativitatis, Assumptionis et Purificationis, item in festis pa- tronorum Viti, Wenceslai, Adalberti, Ludmillae, Quinque fratrum et beati Procopii, item Johannis Baptistae, Michaelis, 2) in Cosmae et Damiani festivitatibus, apostolorum omnium3) item Laurentii, Georgii, Mauritii, Inventionis et exaltationis sanctae Crucis, Omnium sanctorum, Martini, Nicolai, Mar- garetae, Katherinae, Mariae Magdalenae, dedicationis capellae sancti Wenceslai, translationis sanctorum Wenceslai et Adalberti, alationis reliquiarum, in octava sancti Wenceslai et sancti Grisogoni festis.4) Novae vero sunt in festivitatibus quatuor doctorum, item Lucae et Marci euangelistarum, Conceptionis sanctae Mariae, Corporis Christi et sanctae Marthae. De officio decani pragensis ecclesiae. Decanus vero, ad quem divini officii dispositio et negligentiarum circa illud commissarum correctio pertinet, debet a die confirmationis suae infra mensem inchoando apud 5) ipsam ecclesiam continuo residere et officio nocturno pa- riter et diurno iuxta posse suum interesse ac infra annum ad sacerdotium promoveri, et ubi per nos vel aliquem ex nostris suffraganeis aut aliquem abbatum missarum sollemnia6) seu alia divina officia in sollemnitatibus,7) diebus videlicet illis, quibus ad hoc per nos vel eos tenemur, ut superius est expressum, non possent8) propter nostram vel eorum absentiam aut aliud impedimentum in ea celebrari, de- canus ipse per se vel per alium canonicum hebdomodarium9) impedimento existente, canonico etiam hebdomadario10) ex causa legitima, quod ipsius conscientiae relinquimus, facere non valente, per alium concanonicum, quo impedito aliquis 1) B ad Christi. 2) A Michabelis. 3) B „Michaelis, Cosme et Damiani, in festivitatibus apostolorum omnium.“ 4) B festi. 6) A aput. 6) A sollempnia, B solempnia. 7) A sollempnitatibus. 8) A possunt, B posset. 9) A, B, C ebdomadarium. 10) A, B, C ebdomadario.
Strana 13
13 ex mediis praebendatis vices nostras suppleat in hac parte. Ad decani etiam spectat officium in causis necessariis et utilibus capitulum convocare, ad cuius vocationem omnes de capitulo venire tenentur in virtute praestiti iuramenti, et quotiens 1) aliqua negotia capitulum tangentia minora et plana occurrerint, 2) quorum expeditio haberi non possit nisi impensis mediantibus et expensis, ne capitulum ea occa- sione 3) necesse habeat congregare, poterit mandare sacristae cum canonicis, qui tunc praesentes fuerint in ecclesia, ut in expeditione ipsorum de communi pecunia ad summam unius sexagenae grossorum pro vice qualibet impendat pa- riter et expendat, rationem de expensis huiusmodi in capi- tulo generali, quod proxime occurrerit 4) facturus. Ad eum praeterea, vel cui committendum duxerit, pertinet investire seu installare et in possessionem corporalem mittere prae- latos, canonicos et ministros ecclesiae. Cui si praedictorum aliquis vestem aut munus aliud quodcunque ex liberalitate dare voluerit, praedictis actibus totaliter expeditis, 5) reputamus honestum, eos tamen invitos ad hoc faciendum per eum coarctari 6) posse penitus inhibemus. Eidem cum 7) vicarias ca- nonicorum vacare contingerit, 8) statuto, quod infra sub rubrica de vicariis canonicorum sequitur, salvo, tenentur ipsi cano- nici tantum de gremio ecclesiae infra iuris terminum ad illas personas idoneas9) praesentare, quae in praesentia ca- nonici praesentantis et cantoris ecclesiae examinatae per ipsum, si idoneae 10) forent repertae, admitantur, alias indignis repulsis in carum locum personas idoneas et etiam de gremio ipsius ecclesiae, et non aliunde, tenebitur pro vicaris depu- tare. Mortuo etiam vicario canonici in remotis agentis, de cuius vicino adventu spes non habetur, decanus de vicario, modo quo supra, statim providebit ecclesiae, etiam termino superius expresso non exspectato, prout hactenus, ut dicitur, 1) A quo ciens. 2) B occurrunt. 3) B ratione. 4) B occurrit. 5) B expletis. 6) A, B, C coartari. 7) B loco „inhibemus. Eidem cum .. .“ habet „inhibemus eidem. Cum ...“ 8) A contingeret ; D, E contigerit. 9) A, C ydoneas. 10) A, C ydoneae.
13 ex mediis praebendatis vices nostras suppleat in hac parte. Ad decani etiam spectat officium in causis necessariis et utilibus capitulum convocare, ad cuius vocationem omnes de capitulo venire tenentur in virtute praestiti iuramenti, et quotiens 1) aliqua negotia capitulum tangentia minora et plana occurrerint, 2) quorum expeditio haberi non possit nisi impensis mediantibus et expensis, ne capitulum ea occa- sione 3) necesse habeat congregare, poterit mandare sacristae cum canonicis, qui tunc praesentes fuerint in ecclesia, ut in expeditione ipsorum de communi pecunia ad summam unius sexagenae grossorum pro vice qualibet impendat pa- riter et expendat, rationem de expensis huiusmodi in capi- tulo generali, quod proxime occurrerit 4) facturus. Ad eum praeterea, vel cui committendum duxerit, pertinet investire seu installare et in possessionem corporalem mittere prae- latos, canonicos et ministros ecclesiae. Cui si praedictorum aliquis vestem aut munus aliud quodcunque ex liberalitate dare voluerit, praedictis actibus totaliter expeditis, 5) reputamus honestum, eos tamen invitos ad hoc faciendum per eum coarctari 6) posse penitus inhibemus. Eidem cum 7) vicarias ca- nonicorum vacare contingerit, 8) statuto, quod infra sub rubrica de vicariis canonicorum sequitur, salvo, tenentur ipsi cano- nici tantum de gremio ecclesiae infra iuris terminum ad illas personas idoneas9) praesentare, quae in praesentia ca- nonici praesentantis et cantoris ecclesiae examinatae per ipsum, si idoneae 10) forent repertae, admitantur, alias indignis repulsis in carum locum personas idoneas et etiam de gremio ipsius ecclesiae, et non aliunde, tenebitur pro vicaris depu- tare. Mortuo etiam vicario canonici in remotis agentis, de cuius vicino adventu spes non habetur, decanus de vicario, modo quo supra, statim providebit ecclesiae, etiam termino superius expresso non exspectato, prout hactenus, ut dicitur, 1) A quo ciens. 2) B occurrunt. 3) B ratione. 4) B occurrit. 5) B expletis. 6) A, B, C coartari. 7) B loco „inhibemus. Eidem cum .. .“ habet „inhibemus eidem. Cum ...“ 8) A contingeret ; D, E contigerit. 9) A, C ydoneas. 10) A, C ydoneae.
Strana 14
14 fuit tentum et servatum; verum si canonicus infra iuris terminum non praesentaret, 1) lapso termino decanus de per- sona idonea2) providebit secundum modum et formam iam praemissam. 3) Cedente autem vel decedente vicario canonicus illico infra tempus praesentationis praedictum de persona idonea 4) provideat, ne ecclesia, quantum ad personam vicarii cedentis aut decedentis, obsequio debito fraudetur, qui tempore officii seu servitii sui pro suis laboribus portiones cum vi- cariis 5) capiet, quousque de alio vicario foret provisum, hoc ipsum circa vicarios praelatorum servare volentes. Spectat etiam ad decani officium, quotiens6) sollemne7) funus occurrerit, de pulsu campanarum disponere et pro sepeliendis corpo- ribus, principum et archiepiscoporum videlicet intra eccle- siam, praelatorum autem in capitulo, sed canonicorum necnon ministrorum et clericorum maiorum seu etiam be- nefactorum ecclesiae in ambitu, ceterorum vero in cimi- terio extra ambitum locum congruum assignare. Instituit etiam et destituit ex causis legitimis matronas ecclesiae, de quarum officio loco suo aliqua inferius etiam submittemus. Nec aliquis litteras, cuiuscunque tenoris exstiterint, eo irre- quisito, ut horam competentem lectioni earundem assignet, ne divinum officium, quod dividi non debet, perturbetur, in ecclesia publicare valeat antedicta. Providentes insuper, ne ea, quae cultui divino, pia fidelium devotio condonavit, per ministros ecclesiae, quorum sunt custodiae commendata, dissipentur s) aut usibus aliis latenter applicentur, statuimus quod decanus ipse a die confirmationis suae infra trium mensium spatium, assumptis sibi duobus canonicis senioribus, qui apud9) ipsam ecclesiam residentiam faciunt personalem,10) de universis mobilibus rebus ecclesiae inventarium faciat, quod suo et ipsorum canonicorum sibi in hoc assistentium sigillo fideliter consignatum 11) in archivis ecclesiae statim 1) B presentatur. 2) A, C ydonea. 3) D praemissas. 4) A, C ydenea. 5) D vicario. 6) D, E quoties. 7) A sollempne, B solempne. s) B dispergantur. 9) A, C aput. 10) B specialem. 11) A consignatum et . .. B consignari et . . .
14 fuit tentum et servatum; verum si canonicus infra iuris terminum non praesentaret, 1) lapso termino decanus de per- sona idonea2) providebit secundum modum et formam iam praemissam. 3) Cedente autem vel decedente vicario canonicus illico infra tempus praesentationis praedictum de persona idonea 4) provideat, ne ecclesia, quantum ad personam vicarii cedentis aut decedentis, obsequio debito fraudetur, qui tempore officii seu servitii sui pro suis laboribus portiones cum vi- cariis 5) capiet, quousque de alio vicario foret provisum, hoc ipsum circa vicarios praelatorum servare volentes. Spectat etiam ad decani officium, quotiens6) sollemne7) funus occurrerit, de pulsu campanarum disponere et pro sepeliendis corpo- ribus, principum et archiepiscoporum videlicet intra eccle- siam, praelatorum autem in capitulo, sed canonicorum necnon ministrorum et clericorum maiorum seu etiam be- nefactorum ecclesiae in ambitu, ceterorum vero in cimi- terio extra ambitum locum congruum assignare. Instituit etiam et destituit ex causis legitimis matronas ecclesiae, de quarum officio loco suo aliqua inferius etiam submittemus. Nec aliquis litteras, cuiuscunque tenoris exstiterint, eo irre- quisito, ut horam competentem lectioni earundem assignet, ne divinum officium, quod dividi non debet, perturbetur, in ecclesia publicare valeat antedicta. Providentes insuper, ne ea, quae cultui divino, pia fidelium devotio condonavit, per ministros ecclesiae, quorum sunt custodiae commendata, dissipentur s) aut usibus aliis latenter applicentur, statuimus quod decanus ipse a die confirmationis suae infra trium mensium spatium, assumptis sibi duobus canonicis senioribus, qui apud9) ipsam ecclesiam residentiam faciunt personalem,10) de universis mobilibus rebus ecclesiae inventarium faciat, quod suo et ipsorum canonicorum sibi in hoc assistentium sigillo fideliter consignatum 11) in archivis ecclesiae statim 1) B presentatur. 2) A, C ydonea. 3) D praemissas. 4) A, C ydenea. 5) D vicario. 6) D, E quoties. 7) A sollempne, B solempne. s) B dispergantur. 9) A, C aput. 10) B specialem. 11) A consignatum et . .. B consignari et . . .
Strana 15
15 reponere teneatur, ac huiusmodi res ecclesiae de triennio in triennium una cum eisdem vel aliis duobus canonicis revidere teneatur. Quotiens etiam rebus ipsis novus custos aut sacrista fuerit deputandus, easdem conscriptas sub suo et duorum huiusmodi canonicorum testimonio custodi novo aut sacristae fideliter et diligenter conservandas teneatur sub certo numero designare. Praemissis addendo statuimus, quod decanus ipse singulis annis apparatum singulorum altarium conspiciat et conscribi faciat, et si qua deperdita seu distracta repererit, restaurari faciat universa, distractores et deperditores huiusmodi poena debita coërcendo.1) Insuper cum littera quaecunque et a quocunque praeposito, decano et capitulo dirigitur, sub poena periurii praepositus aut decanus vel canonicus coniunctim seu divisim, nisi in eorum, quibus et ad quos dirigitur, praesentia ipsam ape- rire aut legere non praesumant. De oneribus decani pragensis.2) Decanus singulis annis de villa Polehrad3) solvit sex marcas grossorum pragensium 4) in Adventu Christi, eo die videlicet, quo in vesperis ad Magnificat antiphonam »O sa- pientia« incipit, dat pitantiam 5) ministris et clericis ecclesiae. Infra festum Natalis Domini eisdem personis ecclesiae, quibus et praepositus dat colendam iuxta decentiam sui status. Singulis etiam diebus in prandio et in coena pascit duos chorales clericos, non quotidie 6) eosdem numero, sed alternis vicibus nunc hos nunc illos, quos custos chori du- xerit ordinandos. Explet etiam ipse decanus et alia onera, quae in regula ecclesiae continentur, ad quam regulam ipse personaliter immediate post primam cum praelatis, cano- 1) A. B, C cohercendo. 2) A erronee: De officio decani Pra- gensis ecclesiae. B Se quitur de oneribus decani rubrica. 3) B Poli- hrad. 1) B om. 5) Pitantia vel pictantia, portio monachica in escu- lentis ad valorem unius pictae (monetae comitum Pictaviensium minu- tissimae fere omnium monetarum), dein cibus generatim, pastus, re- fectio. Du Cange III, pars I. col. 257—258. 6) A, B çotidie.
15 reponere teneatur, ac huiusmodi res ecclesiae de triennio in triennium una cum eisdem vel aliis duobus canonicis revidere teneatur. Quotiens etiam rebus ipsis novus custos aut sacrista fuerit deputandus, easdem conscriptas sub suo et duorum huiusmodi canonicorum testimonio custodi novo aut sacristae fideliter et diligenter conservandas teneatur sub certo numero designare. Praemissis addendo statuimus, quod decanus ipse singulis annis apparatum singulorum altarium conspiciat et conscribi faciat, et si qua deperdita seu distracta repererit, restaurari faciat universa, distractores et deperditores huiusmodi poena debita coërcendo.1) Insuper cum littera quaecunque et a quocunque praeposito, decano et capitulo dirigitur, sub poena periurii praepositus aut decanus vel canonicus coniunctim seu divisim, nisi in eorum, quibus et ad quos dirigitur, praesentia ipsam ape- rire aut legere non praesumant. De oneribus decani pragensis.2) Decanus singulis annis de villa Polehrad3) solvit sex marcas grossorum pragensium 4) in Adventu Christi, eo die videlicet, quo in vesperis ad Magnificat antiphonam »O sa- pientia« incipit, dat pitantiam 5) ministris et clericis ecclesiae. Infra festum Natalis Domini eisdem personis ecclesiae, quibus et praepositus dat colendam iuxta decentiam sui status. Singulis etiam diebus in prandio et in coena pascit duos chorales clericos, non quotidie 6) eosdem numero, sed alternis vicibus nunc hos nunc illos, quos custos chori du- xerit ordinandos. Explet etiam ipse decanus et alia onera, quae in regula ecclesiae continentur, ad quam regulam ipse personaliter immediate post primam cum praelatis, cano- 1) A. B, C cohercendo. 2) A erronee: De officio decani Pra- gensis ecclesiae. B Se quitur de oneribus decani rubrica. 3) B Poli- hrad. 1) B om. 5) Pitantia vel pictantia, portio monachica in escu- lentis ad valorem unius pictae (monetae comitum Pictaviensium minu- tissimae fere omnium monetarum), dein cibus generatim, pastus, re- fectio. Du Cange III, pars I. col. 257—258. 6) A, B çotidie.
Strana 16
16 nicis, ministris installatis et hebdomodariis, 1) qui ibidem pro tunc praesentes fuerint, ad locum solitum se conferat, ipsius lectionem auditurus, in qua nullus impositionem anniversarii seu memoriae etiam cuiuscunque personae sine ipsius decani conscientia facere praesumat, alias in poenam unius sexa- genae grossorum pro fabrica ecclesia nostrae incidit eo ipso. 2) Adicientes, 3) quod testamenta seu legata facta eccle- siae, ne per oblivionem vergant in abusum, per eum ipsi re- gulae inserantur infra mensem. De officio et oneribus archidiaconi pragensis. Archidiaconus pragensis infra annum a die posses- sionis pacificae ipsius archidiaconatus adeptae ad diaconatus 4) ordinem, alias eodem sit ipso facto privatus, se faciat pro- moveri. Qui quidem ratione officii sui, si praesens est, alias vices eius gerens, vel is, cui ipse duxerit committendum, in ordinatione clericorum pronunciat5) clericos ordinandos. In matutinis sancti Sabbati lamentationem, quae incipit »Oratio Jeremiae prophetae« et ipso die ante benedictionem fontis hymnum 6) »Exultet iam angelica«, si praesens est, alias ali- quis ex archidiaconis vel canonicis aut installatis de ecclesia praemissa, cantat sub nota, cui ipse archidiaconus de quatuor grossis providebit. In sollemnitatibus, 7) cum archiepiscopus personaliter officiat, ipse cum scholastico8) facit officium prae- centorum. Singulis etiam diebus in prandio et coena pascit duos clericos chorales vicibus alternis, recipiendo scilicet nunc hos nunc illos. Iuridictio vero sua, quam extra eccle- siam habet in archidiaconatu suo, in libello 9) nostrarum constitutionum provincialium, 10) in quo etiam iurisdictionem aliorum archidiaconorum nostrae dioecesis explicavimus, est descripta. 1) A, B, Cebdomadariis. 2) B loco „eo ipso" habet „ipso facto“. s) A, B, C Addicientes, D Adijcientes, E Adjicientes. 4) A dyaco- natus. 5) B prenuntiat. 6) A ympmum, B impnum. 7) A sollempnita- tibus. 3) A scolastieo. 9) A om „in libello“, B loco „in libello“ habet in statuto“. 10) B om provincialium.
16 nicis, ministris installatis et hebdomodariis, 1) qui ibidem pro tunc praesentes fuerint, ad locum solitum se conferat, ipsius lectionem auditurus, in qua nullus impositionem anniversarii seu memoriae etiam cuiuscunque personae sine ipsius decani conscientia facere praesumat, alias in poenam unius sexa- genae grossorum pro fabrica ecclesia nostrae incidit eo ipso. 2) Adicientes, 3) quod testamenta seu legata facta eccle- siae, ne per oblivionem vergant in abusum, per eum ipsi re- gulae inserantur infra mensem. De officio et oneribus archidiaconi pragensis. Archidiaconus pragensis infra annum a die posses- sionis pacificae ipsius archidiaconatus adeptae ad diaconatus 4) ordinem, alias eodem sit ipso facto privatus, se faciat pro- moveri. Qui quidem ratione officii sui, si praesens est, alias vices eius gerens, vel is, cui ipse duxerit committendum, in ordinatione clericorum pronunciat5) clericos ordinandos. In matutinis sancti Sabbati lamentationem, quae incipit »Oratio Jeremiae prophetae« et ipso die ante benedictionem fontis hymnum 6) »Exultet iam angelica«, si praesens est, alias ali- quis ex archidiaconis vel canonicis aut installatis de ecclesia praemissa, cantat sub nota, cui ipse archidiaconus de quatuor grossis providebit. In sollemnitatibus, 7) cum archiepiscopus personaliter officiat, ipse cum scholastico8) facit officium prae- centorum. Singulis etiam diebus in prandio et coena pascit duos clericos chorales vicibus alternis, recipiendo scilicet nunc hos nunc illos. Iuridictio vero sua, quam extra eccle- siam habet in archidiaconatu suo, in libello 9) nostrarum constitutionum provincialium, 10) in quo etiam iurisdictionem aliorum archidiaconorum nostrae dioecesis explicavimus, est descripta. 1) A, B, Cebdomadariis. 2) B loco „eo ipso" habet „ipso facto“. s) A, B, C Addicientes, D Adijcientes, E Adjicientes. 4) A dyaco- natus. 5) B prenuntiat. 6) A ympmum, B impnum. 7) A sollempnita- tibus. 3) A scolastieo. 9) A om „in libello“, B loco „in libello“ habet in statuto“. 10) B om provincialium.
Strana 17
17 De officio et oneribus scholastici pragensis.1) Scholasticus ecclesiae nostrae, qui non tenetur aliter ad susceptionem sacerdotii, quam praepositus ratione praela- turae suae, cancellarius est capituli et debet habere unam clavem de capsa, in qua reservatur sigillum capituli, aliam decanus et tertiam canonicorum aliquis per capitulum ad hoc specialiter deputatus. Reficit, et etiam cum opus est, de novo construit una cum capitulo, si tamen est canonicus praebendatus, et tunc solum iuxta ratam eum veluti alium canonicum concernentem, scholas ecclesiae pragensis, et hiemis 2) tempore, etiam si canonicus praebendatus non sit, de straminibus pro choro sancti Viti, quamdiu expedit ad suf- ficientiam, providere tenetur, duos clericos chorales in coena et prandio, si est canonicus praebendatus nostrae ecclesiae, seu etiam extra ipsam habens competentia 3) beneficia et duo minime vel unum pingue, ut supra praediximus 4), singulis diebus 5) pascere tenetur. De causis omnium rectorum scho- larum civitatis et dioecesis pragensis et suburbiorum eius tamquam eorum ordinarius iudicialiter habet cognoscere et ipsas ratione praevia terminare. Rebelles per suspensi- onem a rectoria 6) scholarum compescendo, quam si per unum mensem animo sustinuerint indurato, regimine privare poterit rectoriae. 7) Ad quem etiam examen seu approbatio recto- rum scholarum pertinet, vel eum, cui vices suas commiserat in hac parte. De potestate capituli pragensis et quod praepo- situs, archidiaconus et scholasticus habent vocem in capitulo ratione suarum dignitatum. Praelatorum officiis ac oneribus, 8) prout quemlibet eorum concernunt in specie, breviter pertractatis, ea, quae capitulum ut capitulum et demum, quae canonicorum et 1) D ad regula. 2) A hyemis. 3) A conpotencia. 4) Ita A, C. B diximus, D, E proximis. 5) B om „singulis diebus“. 6) B rectura. 7) B loco „regimine privare poterit rectoriae“ habet „privare poterit rectura“. 8) A honeribus. 2
17 De officio et oneribus scholastici pragensis.1) Scholasticus ecclesiae nostrae, qui non tenetur aliter ad susceptionem sacerdotii, quam praepositus ratione praela- turae suae, cancellarius est capituli et debet habere unam clavem de capsa, in qua reservatur sigillum capituli, aliam decanus et tertiam canonicorum aliquis per capitulum ad hoc specialiter deputatus. Reficit, et etiam cum opus est, de novo construit una cum capitulo, si tamen est canonicus praebendatus, et tunc solum iuxta ratam eum veluti alium canonicum concernentem, scholas ecclesiae pragensis, et hiemis 2) tempore, etiam si canonicus praebendatus non sit, de straminibus pro choro sancti Viti, quamdiu expedit ad suf- ficientiam, providere tenetur, duos clericos chorales in coena et prandio, si est canonicus praebendatus nostrae ecclesiae, seu etiam extra ipsam habens competentia 3) beneficia et duo minime vel unum pingue, ut supra praediximus 4), singulis diebus 5) pascere tenetur. De causis omnium rectorum scho- larum civitatis et dioecesis pragensis et suburbiorum eius tamquam eorum ordinarius iudicialiter habet cognoscere et ipsas ratione praevia terminare. Rebelles per suspensi- onem a rectoria 6) scholarum compescendo, quam si per unum mensem animo sustinuerint indurato, regimine privare poterit rectoriae. 7) Ad quem etiam examen seu approbatio recto- rum scholarum pertinet, vel eum, cui vices suas commiserat in hac parte. De potestate capituli pragensis et quod praepo- situs, archidiaconus et scholasticus habent vocem in capitulo ratione suarum dignitatum. Praelatorum officiis ac oneribus, 8) prout quemlibet eorum concernunt in specie, breviter pertractatis, ea, quae capitulum ut capitulum et demum, quae canonicorum et 1) D ad regula. 2) A hyemis. 3) A conpotencia. 4) Ita A, C. B diximus, D, E proximis. 5) B om „singulis diebus“. 6) B rectura. 7) B loco „regimine privare poterit rectoriae“ habet „privare poterit rectura“. 8) A honeribus. 2
Strana 18
18 ministrorum quemlibet in specie concernunt, brevissime du- ximus perstringenda. Profitemur enim, quod ecclesia pra- gensis destituta pastore seu praelaturis de capitulo, videlicet praepositura, decanatu, archidiaconatu pragensi ac scolastria 1) vacantibus, capitulum posse2) libere eligere de ecclesia vel extra personas idoneas,3) quas honori et utilitati ecclesiae melius 4) noverit profuturas, quae praelaturis praeficiantur iam dictis, declarantes praepositum, archidiaconum pragensem ac scholasticum sic praefectos — de decano enim non revoca- batur in dubium — ratione praelaturarum suarum vocem ha- bere in capitulo, cum ipsi censeantur columnae 5) ecclesiae, et sic ad ipsos 6) commodum et incommodum ecclesiae prin- palius pertinet, cui per tractatus maturos capituli providetur. Quamvis autem decanus ratione decanatus, etiam si cano- nicus praebendatus non sit, canonicas capiat portiones, prae- positus tamen, archidiaconus et scholasticus, nisi sint cano- nici praebendati, ex consuetudine hactenus tenta inconcusse ab ipsis penitus excluduntur. Eligit etiam capitulum ipsum personas idoneas 7) in canonicos ad praebendas vacantes, regali dumtaxat praebenda excepta, confert officia omnia et altaria in ecclesia, custodia pragensi et vicaria nostra, nec non sanctorum Silvestri et Laurentii altaribus aliisque ar- chidiaconatibus 8) praeter pragensem, quae omnia ad archi- episcopi, vicaria praepositi, sanctae Trinitatis et sancti Sta- nislai capellis, quae ad praepositi, item vicaria decani ac altaria capellae omnium Sanctorum in ambitu pragensi, cui per duos deservitur ministros, quae ad decani, et vicaria scholastici, quae ad ipsius scholastici collationem pertinere noscuntur, dumtaxat exceptis. Qui possunt ad beneficia in ecclesia pragensi sita praesentare perpetuo, et qui non. Nulla persona, regibus Boëmiae9) et eorum heredibus ac praelatis ecclesiae, quos honorari praerogativa congruit 10) ampliori, dumtaxat exceptis, ad beneficia, quae quis in ipsa 1) B scolasteria. 2) B potest. 3) A ydoneas. 4) B om „melius“. 5) A, B columpnae. 6) B eos. 7) A ydoneas. 8) A archydiaconatibus. 9) C Bohemie. 1°) B congerit.
18 ministrorum quemlibet in specie concernunt, brevissime du- ximus perstringenda. Profitemur enim, quod ecclesia pra- gensis destituta pastore seu praelaturis de capitulo, videlicet praepositura, decanatu, archidiaconatu pragensi ac scolastria 1) vacantibus, capitulum posse2) libere eligere de ecclesia vel extra personas idoneas,3) quas honori et utilitati ecclesiae melius 4) noverit profuturas, quae praelaturis praeficiantur iam dictis, declarantes praepositum, archidiaconum pragensem ac scholasticum sic praefectos — de decano enim non revoca- batur in dubium — ratione praelaturarum suarum vocem ha- bere in capitulo, cum ipsi censeantur columnae 5) ecclesiae, et sic ad ipsos 6) commodum et incommodum ecclesiae prin- palius pertinet, cui per tractatus maturos capituli providetur. Quamvis autem decanus ratione decanatus, etiam si cano- nicus praebendatus non sit, canonicas capiat portiones, prae- positus tamen, archidiaconus et scholasticus, nisi sint cano- nici praebendati, ex consuetudine hactenus tenta inconcusse ab ipsis penitus excluduntur. Eligit etiam capitulum ipsum personas idoneas 7) in canonicos ad praebendas vacantes, regali dumtaxat praebenda excepta, confert officia omnia et altaria in ecclesia, custodia pragensi et vicaria nostra, nec non sanctorum Silvestri et Laurentii altaribus aliisque ar- chidiaconatibus 8) praeter pragensem, quae omnia ad archi- episcopi, vicaria praepositi, sanctae Trinitatis et sancti Sta- nislai capellis, quae ad praepositi, item vicaria decani ac altaria capellae omnium Sanctorum in ambitu pragensi, cui per duos deservitur ministros, quae ad decani, et vicaria scholastici, quae ad ipsius scholastici collationem pertinere noscuntur, dumtaxat exceptis. Qui possunt ad beneficia in ecclesia pragensi sita praesentare perpetuo, et qui non. Nulla persona, regibus Boëmiae9) et eorum heredibus ac praelatis ecclesiae, quos honorari praerogativa congruit 10) ampliori, dumtaxat exceptis, ad beneficia, quae quis in ipsa 1) B scolasteria. 2) B potest. 3) A ydoneas. 4) B om „melius“. 5) A, B columpnae. 6) B eos. 7) A ydoneas. 8) A archydiaconatibus. 9) C Bohemie. 1°) B congerit.
Strana 19
19 ecclesia canonice de novo creaverit seu fundaverit, nisi tantum vitae suae tempore, ius habeat praesentandi. Nec is ius huiusmodi in alios, quam in archiepiscopum vel capi- tulum seu aliquos ex praelatis ipsius ecclesiae, nostro nihi- lominus 1) et capituli ecclesiae nostrae ad hoc accedente consensu, facultatem habeat transferendi. Ad quem pertinet2) administratio vacante sede archiepiscopali et aliis praelaturis et bene- ficiis quibuscunque vacantibus in ecclesia nostra. Sede archiepiscopali vacante spiritualium et tempo- ralium sedis ipsius administratio ad capitulum, personam seu personas, quam seu quas ipsum capitulum ad hoc du- xerit deputandam seu deputandas, dinoscitur pertinere. Praepositura vero, archidiaconatu aut scholastria3) vacantibus seu vacante ad decanum et unum de capitulo, quem capi- tulum ad hoc deputaverit, administrationem ipsorum seu ipsius pertinere declaramus. Ipso etiam decanatu vacante ad praepositum et unum de capitulo similiter per capitulum deputando 4) ipsius administratio pertinet. Exercitium vero curae, quae decanatui et archidiaconatui praedictis imminet, 5) vicedecanus et vicearchidiaconus a nobis vel vices nostras gerentibus recipere debent et tenentur. Praebendarum autem canonicalium, obedientiarum, altarium seu aliorum quorum- cunque beneficiorum in ecclesia vacantium custodia — eis tamen, 6) quae ad nostram collationem pertinent, de quibus supra mentionem fecimus, dumtaxat exceptis, quorum cu- stodia ad nos spectat, — ad decanum solum ex antiqua con- suetudine noscitur pertinere. Qui tenentur7) ad procurationem capparum de serico. Cum ecclesia nostra auxiliante Deo in metropolim sit erecta, decens et iustum est, ut ipsa in antea eo decentio- 1) A, C nichilominus. 2) B pertineat. 3) A scolastria, B scola- steria. 4) B deputandum. 5) Binminet 6) B tantum. 7) A, B teneantur.
19 ecclesia canonice de novo creaverit seu fundaverit, nisi tantum vitae suae tempore, ius habeat praesentandi. Nec is ius huiusmodi in alios, quam in archiepiscopum vel capi- tulum seu aliquos ex praelatis ipsius ecclesiae, nostro nihi- lominus 1) et capituli ecclesiae nostrae ad hoc accedente consensu, facultatem habeat transferendi. Ad quem pertinet2) administratio vacante sede archiepiscopali et aliis praelaturis et bene- ficiis quibuscunque vacantibus in ecclesia nostra. Sede archiepiscopali vacante spiritualium et tempo- ralium sedis ipsius administratio ad capitulum, personam seu personas, quam seu quas ipsum capitulum ad hoc du- xerit deputandam seu deputandas, dinoscitur pertinere. Praepositura vero, archidiaconatu aut scholastria3) vacantibus seu vacante ad decanum et unum de capitulo, quem capi- tulum ad hoc deputaverit, administrationem ipsorum seu ipsius pertinere declaramus. Ipso etiam decanatu vacante ad praepositum et unum de capitulo similiter per capitulum deputando 4) ipsius administratio pertinet. Exercitium vero curae, quae decanatui et archidiaconatui praedictis imminet, 5) vicedecanus et vicearchidiaconus a nobis vel vices nostras gerentibus recipere debent et tenentur. Praebendarum autem canonicalium, obedientiarum, altarium seu aliorum quorum- cunque beneficiorum in ecclesia vacantium custodia — eis tamen, 6) quae ad nostram collationem pertinent, de quibus supra mentionem fecimus, dumtaxat exceptis, quorum cu- stodia ad nos spectat, — ad decanum solum ex antiqua con- suetudine noscitur pertinere. Qui tenentur7) ad procurationem capparum de serico. Cum ecclesia nostra auxiliante Deo in metropolim sit erecta, decens et iustum est, ut ipsa in antea eo decentio- 1) A, C nichilominus. 2) B pertineat. 3) A scolastria, B scola- steria. 4) B deputandum. 5) Binminet 6) B tantum. 7) A, B teneantur.
Strana 20
20 ribus fulciatur ornamentis, quo aliis est celsiori dignitate praelata, statuimus itaque, quod archiepiscopus consecratus de novo a1) consecrationis suae, ceteri praelati ecclesiae et 2) archidiaconi in eadem, nec non canonici etiam non prae- bendati, insuper custos et ministri, qui canonicales integras percipiunt portiones, cuiusmodi noster vicarius et magister scholae3) esse noscuntur, a receptionis suae tempore infra trium mensium spatium, archiepiscopus videlicet et prae- lati secundum status sui decentiam, canonici vero et alii ad valorem trium sexagenarum ad minus cappam sericeam eorum quilibet emere et omni tergiversatione aut excusa- tione postpositis, custodiae sacristae ecclesiae effectualiter consignare4) teneantur, alias archiepiscopus lapso termino praedicto, 5) decem sexagenas grossorum pragensium fabricae pragensis6) infra octo dierum spatium praedictos tres menses immediate sequentium consignare7) teneatur, ceteri vero ab ingressu ecclesiae tamdiu sint suspensi, donec, quod prae- mittitur, fecerint cum effectu. Qualiter providendum sit ruinis sumptuosis fabricae pragensis. Cum autem nos et capitulum nostrum ruinis sump- tuosis fabricae 8) ecclesiae nostrae occurrere debeamus, nos circa hoc de oportuno remedio providere volentes, ut fabrica ecclesiae nostrae noviter inchoata, cuius structurae insi- stitur, eo celerius ad laudem et gloriam omnipotentis Dei et beatissimorum martyrum patronorum nostrorum Viti, Wenceslai atque Adalberti possit consumari, statuimus, quod archiepiscopus a suae promotionis principio quinqua- ginta sexagenas grossorum pragensium, praepositus, decanus, archidiaconus, scholasticus et custos, si non fuerint actu apud 9) ecclesiam residentes, oneribus 10), quibus ecclesiae sunt obnoxii, ante omnia deductis, medietatem omnium 1) B ad die. 2) B om „et“. 3) A, B, C scole. 4) B assignare. 5) B praescripto. 6) B ad ecclesiae. ") Bassignare. 8) B om. 9) A aput, 10) A honeribus.
20 ribus fulciatur ornamentis, quo aliis est celsiori dignitate praelata, statuimus itaque, quod archiepiscopus consecratus de novo a1) consecrationis suae, ceteri praelati ecclesiae et 2) archidiaconi in eadem, nec non canonici etiam non prae- bendati, insuper custos et ministri, qui canonicales integras percipiunt portiones, cuiusmodi noster vicarius et magister scholae3) esse noscuntur, a receptionis suae tempore infra trium mensium spatium, archiepiscopus videlicet et prae- lati secundum status sui decentiam, canonici vero et alii ad valorem trium sexagenarum ad minus cappam sericeam eorum quilibet emere et omni tergiversatione aut excusa- tione postpositis, custodiae sacristae ecclesiae effectualiter consignare4) teneantur, alias archiepiscopus lapso termino praedicto, 5) decem sexagenas grossorum pragensium fabricae pragensis6) infra octo dierum spatium praedictos tres menses immediate sequentium consignare7) teneatur, ceteri vero ab ingressu ecclesiae tamdiu sint suspensi, donec, quod prae- mittitur, fecerint cum effectu. Qualiter providendum sit ruinis sumptuosis fabricae pragensis. Cum autem nos et capitulum nostrum ruinis sump- tuosis fabricae 8) ecclesiae nostrae occurrere debeamus, nos circa hoc de oportuno remedio providere volentes, ut fabrica ecclesiae nostrae noviter inchoata, cuius structurae insi- stitur, eo celerius ad laudem et gloriam omnipotentis Dei et beatissimorum martyrum patronorum nostrorum Viti, Wenceslai atque Adalberti possit consumari, statuimus, quod archiepiscopus a suae promotionis principio quinqua- ginta sexagenas grossorum pragensium, praepositus, decanus, archidiaconus, scholasticus et custos, si non fuerint actu apud 9) ecclesiam residentes, oneribus 10), quibus ecclesiae sunt obnoxii, ante omnia deductis, medietatem omnium 1) B ad die. 2) B om „et“. 3) A, B, C scole. 4) B assignare. 5) B praescripto. 6) B ad ecclesiae. ") Bassignare. 8) B om. 9) A aput, 10) A honeribus.
Strana 21
21 fructuum, ubi autem residentiam facerent 1) personalem, eorum quilibet, videlicet praepositus decem, decanus quin- que, archidiaconus quinque, et custos quinque sexagenas grossorum praedictorum infra unius anni spatium a tem- pore possessionis adeptae, scholasticus vero duas et cano- nicorum quilibet noviter assecutus praebendam, oneribus si- militer, si quae eisdem incumbunt primo deductis, omnes?) fructus primi anni partis3) eum contingentis, 4) in quibuscun- que rebus consistant, seu undecunque et qualitercunque pro- veniant, anno gratiae pro canonico defuncto more solito re- servato, dictae fabricae, seu personis, quibus cura eius fuerit commissa, assignare et solvere teneantur. Ubi autem cano- nicus residentiam personalem faceret, ex tunc medietatem medietatis, eum 5) primo anno contingentis6), fabricae similiter infra tempus praedictum assignabit. Contrarium faciens, sive praelatus sive canonicus fuerit, a perceptione fructuum om- nium beneficii sui tamdiu sit suspensus, quousque, quod prae- mittitur, effectui debito curaverit mancipare. Opere autem fabricae expedito pecunia sic obveniens in sacristia sub tribus clavibus superius in eo, ubi agitur de officio schola- stici,7) expressis, fideliter conservetur et in usus fabricae de consensu archiepiscopi et capituli expendatur. An praelati, canonici et ministriecclesiae pau- peres suos exactionare8) possint. Nullus praeterea praelatorum, canonicorum seu etiam ministrorum ecclesiae in homine seu hominibus sui bene- ficii aliquod subsidium, si praelatus foret, aut minister, sine archiepiscopi, qui fuerit pro tempore, canonicus autem sine capituli licentia exigere et recipere audeat vel praesumat; contrarium faciens duplum eius, quod recipit, decano et ca- pitulo infra mensem sub poena periurii assignare teneatur, 1) B fecerint. 2) B omnis. 3) B partem. 4) B contingentem. 5) B loco „medietatem medictatis, eum . . .“ habet „medietatem, me- dietatem enim ...“ 6) B contingentem. 7) B de scolastici officio. *) Exactionare aliquem = exigere ab aliquo.
21 fructuum, ubi autem residentiam facerent 1) personalem, eorum quilibet, videlicet praepositus decem, decanus quin- que, archidiaconus quinque, et custos quinque sexagenas grossorum praedictorum infra unius anni spatium a tem- pore possessionis adeptae, scholasticus vero duas et cano- nicorum quilibet noviter assecutus praebendam, oneribus si- militer, si quae eisdem incumbunt primo deductis, omnes?) fructus primi anni partis3) eum contingentis, 4) in quibuscun- que rebus consistant, seu undecunque et qualitercunque pro- veniant, anno gratiae pro canonico defuncto more solito re- servato, dictae fabricae, seu personis, quibus cura eius fuerit commissa, assignare et solvere teneantur. Ubi autem cano- nicus residentiam personalem faceret, ex tunc medietatem medietatis, eum 5) primo anno contingentis6), fabricae similiter infra tempus praedictum assignabit. Contrarium faciens, sive praelatus sive canonicus fuerit, a perceptione fructuum om- nium beneficii sui tamdiu sit suspensus, quousque, quod prae- mittitur, effectui debito curaverit mancipare. Opere autem fabricae expedito pecunia sic obveniens in sacristia sub tribus clavibus superius in eo, ubi agitur de officio schola- stici,7) expressis, fideliter conservetur et in usus fabricae de consensu archiepiscopi et capituli expendatur. An praelati, canonici et ministriecclesiae pau- peres suos exactionare8) possint. Nullus praeterea praelatorum, canonicorum seu etiam ministrorum ecclesiae in homine seu hominibus sui bene- ficii aliquod subsidium, si praelatus foret, aut minister, sine archiepiscopi, qui fuerit pro tempore, canonicus autem sine capituli licentia exigere et recipere audeat vel praesumat; contrarium faciens duplum eius, quod recipit, decano et ca- pitulo infra mensem sub poena periurii assignare teneatur, 1) B fecerint. 2) B omnis. 3) B partem. 4) B contingentem. 5) B loco „medietatem medictatis, eum . . .“ habet „medietatem, me- dietatem enim ...“ 6) B contingentem. 7) B de scolastici officio. *) Exactionare aliquem = exigere ab aliquo.
Strana 22
22 qui, eo eis, a quibus est receptum, restituto, residuum in communem utilitatem ecclesiae sub poena praedicta con- vertere non obmittant. 1) Nec aliquis eorundem seu quo- rumcunque clericorum ecclesiae nostrae arma offensibilia in ecclesia vel etiam extra, cum hoc alias iure communi pro- hibeatur clericis, deferre audeat 2) sine nostra speciali licentia, nisi extra civitatem foret in itinere constitutus ; qui si secus fecerit, semel tantum per decanum, ut arma huiusmodi de- ponat, requisitus, ab ingressu ecclesiae eo ipso per unum mensem sit suspensus. De inventario. Ut autem rerum ecclesiae habeatur plenior certitudo et easdem tollatur occulte materia distrahendi, statuimus, ut archiepiscopus, qui foret pro tempore, in principio sui re- giminis de clenodiis et rebus sacristae custodiae commendatis, ceteri autem praelati, canonici et ministri ecclesiae ac eorum quilibet statim post receptionem suam de universis reddi- tibus grossis sui beneficii, nec non rebus mobilibus, si quas in bonis beneficii huiusmodi, quod adipiscuntur, 3) invenerint, inventarium sufficiens faciant sub suae fidei sacramento eius 4) copiam praepositus aliique praelati et canonici psius capitulo, ministri vero decano infra mensis spatium a die requisitionis per capitulum vel decanum super hoc sibi facta,5) quavis excusatione cessante, facturus et assignaturus 6) cum effectu. De sindico et notario capituli. Statuimus insuper, ut capitulum nostrae ecclesiae sin- dicum et notarium publicum, idoneos 7) tam in forensi quam in iudicio ecclesiastico super certo salario habeant, quos re- vocare possint et mutare quotiens opus foret, salario tamen ipsis pro rata temporis assignato. 1) B obnitatur. 2) B audeant. 3) B om „quod adipiscuntur.“ 4) B cuius. 5) B facte. 6) B facturi et assignaturi. 7) A ydoneas.
22 qui, eo eis, a quibus est receptum, restituto, residuum in communem utilitatem ecclesiae sub poena praedicta con- vertere non obmittant. 1) Nec aliquis eorundem seu quo- rumcunque clericorum ecclesiae nostrae arma offensibilia in ecclesia vel etiam extra, cum hoc alias iure communi pro- hibeatur clericis, deferre audeat 2) sine nostra speciali licentia, nisi extra civitatem foret in itinere constitutus ; qui si secus fecerit, semel tantum per decanum, ut arma huiusmodi de- ponat, requisitus, ab ingressu ecclesiae eo ipso per unum mensem sit suspensus. De inventario. Ut autem rerum ecclesiae habeatur plenior certitudo et easdem tollatur occulte materia distrahendi, statuimus, ut archiepiscopus, qui foret pro tempore, in principio sui re- giminis de clenodiis et rebus sacristae custodiae commendatis, ceteri autem praelati, canonici et ministri ecclesiae ac eorum quilibet statim post receptionem suam de universis reddi- tibus grossis sui beneficii, nec non rebus mobilibus, si quas in bonis beneficii huiusmodi, quod adipiscuntur, 3) invenerint, inventarium sufficiens faciant sub suae fidei sacramento eius 4) copiam praepositus aliique praelati et canonici psius capitulo, ministri vero decano infra mensis spatium a die requisitionis per capitulum vel decanum super hoc sibi facta,5) quavis excusatione cessante, facturus et assignaturus 6) cum effectu. De sindico et notario capituli. Statuimus insuper, ut capitulum nostrae ecclesiae sin- dicum et notarium publicum, idoneos 7) tam in forensi quam in iudicio ecclesiastico super certo salario habeant, quos re- vocare possint et mutare quotiens opus foret, salario tamen ipsis pro rata temporis assignato. 1) B obnitatur. 2) B audeant. 3) B om „quod adipiscuntur.“ 4) B cuius. 5) B facte. 6) B facturi et assignaturi. 7) A ydoneas.
Strana 23
23 De praerogativa canonicorum in sacris ordi- nibus constitutorum. Cupientes, ut canonici nostrae ecclesiae eo fixius fer- ventiusque ad divinum servitium se disponant, quo spe praemii invitari aut metu poenae ad illud magis viderint se arctari, in hoe itaque iuri communi aliquid districtionis apponentes, statuimus, quod nullus praelatus aut canonicus nostrae ecclesiae, cuiuscunque praeeminentiae, dignitatis aut conditionis existat, ante susceptum subdiaconatus ordi- nem vocem in capitulo aut stallum in choro possit vel de- beat obtinere, decernentes, installatum posterius, in sacris tamen constitutum ordinibus, in stallo, optione et aliis iuribus canonicalibus debere praecedere prius installatum, in mino- ribus ordinibus constitutum, licet constituto in minoribus de canonicatu prius alio sit provisum, prout hoc ipsum de consuetudine hactenus in ecclesia nostra est servatum. Inhi- bentes nihilominus sub poena periurii, quod praelati et ca- nonici ecclesiae nostrae, 1) personae cuiuscunque praeemi- nentiae, dignitatis aut conditionis existat, stallum non pos- sint concedere, nisi caractere subdiaconalis 2) ordinis esset insignita, et quum interdum aliqui ex canonicis nostrae ecclesiae contra laudabilem ecclesiae nostrae consuetudinem. qua3) posterius installati inferiores esse debent prius instal- latis. ex quadam indiscreta reverentia contra iuramentum proprium de laudabilibus ecclesiae consuetudinibus servandis per eos praestitum, temeritate propria in vituperium et prae- iudicium aliorum venientes, posterius installatos praeferunt 4 prius installatis, nos hoc propter 5) materiam dissidii 6) ac 7) aliorum8) malorum, quae ob hoc verisimiliter suscitari possunt, abolere ac9) intercipere volentes, praecipimus, quod talia de cetero per quemcunque non praesumantur. Si quis 1) Ita C, D, E; A, B om „nostra est servatum. Inhibentes... nostrae.“ 2) A subdyaconalis. 3) B per quam. 4) B anteferunt. 3) B aliter. 6) A, C discidii. 7) B et. 8) In A verba „venientes ... dissidii ac aliorum" incuria scriptoris ommissa a coaevo correctore suppleta sunt in margine, attamen a ligatore libri partim abscissa sunt. 3) B et.
23 De praerogativa canonicorum in sacris ordi- nibus constitutorum. Cupientes, ut canonici nostrae ecclesiae eo fixius fer- ventiusque ad divinum servitium se disponant, quo spe praemii invitari aut metu poenae ad illud magis viderint se arctari, in hoe itaque iuri communi aliquid districtionis apponentes, statuimus, quod nullus praelatus aut canonicus nostrae ecclesiae, cuiuscunque praeeminentiae, dignitatis aut conditionis existat, ante susceptum subdiaconatus ordi- nem vocem in capitulo aut stallum in choro possit vel de- beat obtinere, decernentes, installatum posterius, in sacris tamen constitutum ordinibus, in stallo, optione et aliis iuribus canonicalibus debere praecedere prius installatum, in mino- ribus ordinibus constitutum, licet constituto in minoribus de canonicatu prius alio sit provisum, prout hoc ipsum de consuetudine hactenus in ecclesia nostra est servatum. Inhi- bentes nihilominus sub poena periurii, quod praelati et ca- nonici ecclesiae nostrae, 1) personae cuiuscunque praeemi- nentiae, dignitatis aut conditionis existat, stallum non pos- sint concedere, nisi caractere subdiaconalis 2) ordinis esset insignita, et quum interdum aliqui ex canonicis nostrae ecclesiae contra laudabilem ecclesiae nostrae consuetudinem. qua3) posterius installati inferiores esse debent prius instal- latis. ex quadam indiscreta reverentia contra iuramentum proprium de laudabilibus ecclesiae consuetudinibus servandis per eos praestitum, temeritate propria in vituperium et prae- iudicium aliorum venientes, posterius installatos praeferunt 4 prius installatis, nos hoc propter 5) materiam dissidii 6) ac 7) aliorum8) malorum, quae ob hoc verisimiliter suscitari possunt, abolere ac9) intercipere volentes, praecipimus, quod talia de cetero per quemcunque non praesumantur. Si quis 1) Ita C, D, E; A, B om „nostra est servatum. Inhibentes... nostrae.“ 2) A subdyaconalis. 3) B per quam. 4) B anteferunt. 3) B aliter. 6) A, C discidii. 7) B et. 8) In A verba „venientes ... dissidii ac aliorum" incuria scriptoris ommissa a coaevo correctore suppleta sunt in margine, attamen a ligatore libri partim abscissa sunt. 3) B et.
Strana 24
24 enim ei, quod praemittitur, contrarium fecerit, is, cuiuscunque dignitatis, conditionis aut status existat, 1) ex tunc omnibus canonicis nostrae ecclesiae tunc exstantibus in stallo sit ultimus, eo, quem sibi sic praeferre voluit, in suo sine aliorum praeiudicio stallo remanente. De optionibus. Consuetudinem ecclesiae nostrae, per quam antiqui- oribus ecclesiae ipsius canonicis etiam absentibus iuxta suae installationis ordinem praebendas et oboedientias, quotiens vacabant, optare licebat, quamvis iure fulciatur et certam quoad 2) residentes in se contineat aequitatem, tamen quia ipsam damnosam 3) ecclesiae experimento didicimus, cum in ea plures praebendae et oboedientiae sint aliis longe mi- nores, quae per negligentiam easdem 4) tenentium, qui ad pinguiores quotidie 5) sperant se venturos, tendunt ad peius, et absentes deservientibus ecclesiae facit pares, modificare volentes, de fratrum nostrorum consilio statuimus, quod nullus canonicorum de cetero, nisi qui prius saltem per unum annum continuum apud 6) ecclesiam vel ad medium miliare de prope divina in eadem visitando, residentiam fe- cerit personalem, tempore vacationis praebende vel oboe- dientiae actu resideat, nec hiis7) etiam toto vitae suae tempore, nisi pro una vice tantum praebendam, oboedientiam vero quotienscunque occurrerit iuxta antiqui statuti formam optandi habeat facultatem, decernentes praelatos residentes, canoni- cales praebendas habentes, in praerogativa optionis prae- bendarum pro una vice dumtaxat, prout praedictum sta- tutum innuit, fore conservandos. Verum ut canonici et alii meliorationem oboedientiarum insistant, statuimus, quod canonicus oboedientiarius omnem meliorationem, quam in oboedientia sua quomodocunque et qualitercunque fecerit, soluto onere suae oboedientiae totam utilitatem eiusdem 1) B fuerit. 2) B loco „quoad“ habet: "quoque ad.“ 3) A, B, C dampnosam. 4) B eas. 5) A, B cottidie. 6) A aput. 7) Ita A, C; B, D: „is“; E: „habens“.
24 enim ei, quod praemittitur, contrarium fecerit, is, cuiuscunque dignitatis, conditionis aut status existat, 1) ex tunc omnibus canonicis nostrae ecclesiae tunc exstantibus in stallo sit ultimus, eo, quem sibi sic praeferre voluit, in suo sine aliorum praeiudicio stallo remanente. De optionibus. Consuetudinem ecclesiae nostrae, per quam antiqui- oribus ecclesiae ipsius canonicis etiam absentibus iuxta suae installationis ordinem praebendas et oboedientias, quotiens vacabant, optare licebat, quamvis iure fulciatur et certam quoad 2) residentes in se contineat aequitatem, tamen quia ipsam damnosam 3) ecclesiae experimento didicimus, cum in ea plures praebendae et oboedientiae sint aliis longe mi- nores, quae per negligentiam easdem 4) tenentium, qui ad pinguiores quotidie 5) sperant se venturos, tendunt ad peius, et absentes deservientibus ecclesiae facit pares, modificare volentes, de fratrum nostrorum consilio statuimus, quod nullus canonicorum de cetero, nisi qui prius saltem per unum annum continuum apud 6) ecclesiam vel ad medium miliare de prope divina in eadem visitando, residentiam fe- cerit personalem, tempore vacationis praebende vel oboe- dientiae actu resideat, nec hiis7) etiam toto vitae suae tempore, nisi pro una vice tantum praebendam, oboedientiam vero quotienscunque occurrerit iuxta antiqui statuti formam optandi habeat facultatem, decernentes praelatos residentes, canoni- cales praebendas habentes, in praerogativa optionis prae- bendarum pro una vice dumtaxat, prout praedictum sta- tutum innuit, fore conservandos. Verum ut canonici et alii meliorationem oboedientiarum insistant, statuimus, quod canonicus oboedientiarius omnem meliorationem, quam in oboedientia sua quomodocunque et qualitercunque fecerit, soluto onere suae oboedientiae totam utilitatem eiusdem 1) B fuerit. 2) B loco „quoad“ habet: "quoque ad.“ 3) A, B, C dampnosam. 4) B eas. 5) A, B cottidie. 6) A aput. 7) Ita A, C; B, D: „is“; E: „habens“.
Strana 25
25 meliorationis, 1) quamdiu eandem tenet oboedientiam, in suos usus convertat, de qua melioratione sub poena privationis huiusmodie oboedientiae infra duodecim dies ipse meliorans capitulo fidem clare facere teneatur. Is vero, qui ipso cedente, renuntiante vel decedente, aut alio modo quocunque oboe- dientiam dimittente, sibi in oboedientia huiusmodi succeserit, etiam de melioratione eadem, quam suus fecit praedecessor ad modum oneris 2) oboedientiae, septima videlicet sibi parte tantum retenta, totum residuum eis, quibus debet, persolvat, pro se meliorationem, si quam ultra meliorationem sui prae- decessoris fecerit, in totum reservaturus,3) hoc ipsum de aliis successoribus per omnia circa meliorationem huiusmodi observare mandantes. Statuimus insuper, quod oboedientiarius quilibet a die captae possessionis ipsius oboedientiae infra quindenam per iuramentum proprium corporaliter ad sancta Dei evangelia per eum praestandum omnes fructus, redditus et proventus oboedientiae suae una cum omnibus et sin- gulis meliorationibus, si quas fecit suus praedecessor, capi- tulo distincte et clare dare in scriptis teneatur. 4) Et nihilo- minus, 5) ubi aliqua bona praebendae aut oboedientiae per praedecessorem suum essent quovis modo inbrigata, circa recuperationem ipsorum posse suum, fraude omni postposita, faciat; quod si facere obmiserit, lapso termino praedicto optione ipsa perpetuo sit privatus. Eadem poena canonicum praebendam aut oboedientiam suam sine iuris sollemnitate 6 cuicunque obligantem seu quovis modo alio inbrigantem,7 si hoc infra tempus praedictum capitulo insinuare 8) negle- xerit et pro recuperandis eisdem non fecerit posse suum, volentes percelli. Verum cum dudum capitulariter sit et fuerit ordinatum, quod oboedientiarius quilibet tantum sep- tima parte proventuum, nec non culpis, honorantiis, pullis, ovis, caseis, lignis pro foco curiae 9), araturae tantummodo 10) 1) B melioritatis. 2) A, B honoris, C honeris. 3) B reservitur 4) B loco „et clare dare in scriptis teneatur“ habet: „et clare in scriptis (enumerare) teneatur.“ 5) A, C nichilominus. 6) A sollemp- nitate, B solempnitate. 7) B, D, E imbrigantem. 8) A insinuante. 9) B supplet „et“. 10) B tenimento.
25 meliorationis, 1) quamdiu eandem tenet oboedientiam, in suos usus convertat, de qua melioratione sub poena privationis huiusmodie oboedientiae infra duodecim dies ipse meliorans capitulo fidem clare facere teneatur. Is vero, qui ipso cedente, renuntiante vel decedente, aut alio modo quocunque oboe- dientiam dimittente, sibi in oboedientia huiusmodi succeserit, etiam de melioratione eadem, quam suus fecit praedecessor ad modum oneris 2) oboedientiae, septima videlicet sibi parte tantum retenta, totum residuum eis, quibus debet, persolvat, pro se meliorationem, si quam ultra meliorationem sui prae- decessoris fecerit, in totum reservaturus,3) hoc ipsum de aliis successoribus per omnia circa meliorationem huiusmodi observare mandantes. Statuimus insuper, quod oboedientiarius quilibet a die captae possessionis ipsius oboedientiae infra quindenam per iuramentum proprium corporaliter ad sancta Dei evangelia per eum praestandum omnes fructus, redditus et proventus oboedientiae suae una cum omnibus et sin- gulis meliorationibus, si quas fecit suus praedecessor, capi- tulo distincte et clare dare in scriptis teneatur. 4) Et nihilo- minus, 5) ubi aliqua bona praebendae aut oboedientiae per praedecessorem suum essent quovis modo inbrigata, circa recuperationem ipsorum posse suum, fraude omni postposita, faciat; quod si facere obmiserit, lapso termino praedicto optione ipsa perpetuo sit privatus. Eadem poena canonicum praebendam aut oboedientiam suam sine iuris sollemnitate 6 cuicunque obligantem seu quovis modo alio inbrigantem,7 si hoc infra tempus praedictum capitulo insinuare 8) negle- xerit et pro recuperandis eisdem non fecerit posse suum, volentes percelli. Verum cum dudum capitulariter sit et fuerit ordinatum, quod oboedientiarius quilibet tantum sep- tima parte proventuum, nec non culpis, honorantiis, pullis, ovis, caseis, lignis pro foco curiae 9), araturae tantummodo 10) 1) B melioritatis. 2) A, B honoris, C honeris. 3) B reservitur 4) B loco „et clare dare in scriptis teneatur“ habet: „et clare in scriptis (enumerare) teneatur.“ 5) A, C nichilominus. 6) A sollemp- nitate, B solempnitate. 7) B, D, E imbrigantem. 8) A insinuante. 9) B supplet „et“. 10) B tenimento.
Strana 26
26 necessariis et foeno ad eandem curiam spectante pro se re- tentis, de toto residuo capitulo et aliis, quorum interest, teneatur respondere, ne ordinatio huiusmodi quavis ex causa cursu 1) temporis vergeret in abusum, ipsius effectum ad perpetuam rei memoriam praesentibus duximus inserendum. De poena onera2) non solventium. Quicunque onus3) oboedientiae, quam tenet, tribus diebus ante terminum, in quo onus huiusmodi explere te- netur, in sacristia plene non deposuerit, seu post terminum infra quindenam causam rationabilem non allegaverit et probaverit eandem, nisi per capitulum de ampliori termino foret induciatus, oboedientia eadem praesentis statuti vigore sit privatus eo ipso sitque perpetuo inhabilis etiam ad oboe- dientiam aliam quamcunque. Quod in eo, qui onus 4) oboe- dientiae in sanctorum Georgii et Galli festis habet deponere, quoad trium dierum spatium tantum locum habere volumus, ipsum tamen, si in terminis iam dictis onus in loco, de quo supra, plene non deposuerit, vel lapso termino sic, ut proxime praemittitur, moram non purgaverit cum effectu, poenis praemissis volumus subiacere ipso facto. De praerogativa canonicorum residentiam et in studio privi legiato existentium. Cum autem propter absentiam quorundam canonicorum nostrae ecclesiae, qui solum, dum emolumentum 5) aliquod debent capere, ad residentiam apud 6) ecclesiam nostram faciendam se conferunt, quo apprehenso eidem e vestigio va- ledicentes ab ea abfugiunt, propter quod ipsa in divinis officiis, ut de aliis taceamus, non modicum plerumque de- trimentum patitur et est passa, nos circa hoc providere volentes, statuimus, quod absentes canonici corporibus 7) tantum praebendarum suarum deinceps sint contenti. Census vero in purificatione virginis gloriosae ac sanctorum Georgii et 1) B cursus. 2) A honera. 3) A honus. 4) A honus. 5) A, C emolimentum. 6) A aput. 7) B corporalibus.
26 necessariis et foeno ad eandem curiam spectante pro se re- tentis, de toto residuo capitulo et aliis, quorum interest, teneatur respondere, ne ordinatio huiusmodi quavis ex causa cursu 1) temporis vergeret in abusum, ipsius effectum ad perpetuam rei memoriam praesentibus duximus inserendum. De poena onera2) non solventium. Quicunque onus3) oboedientiae, quam tenet, tribus diebus ante terminum, in quo onus huiusmodi explere te- netur, in sacristia plene non deposuerit, seu post terminum infra quindenam causam rationabilem non allegaverit et probaverit eandem, nisi per capitulum de ampliori termino foret induciatus, oboedientia eadem praesentis statuti vigore sit privatus eo ipso sitque perpetuo inhabilis etiam ad oboe- dientiam aliam quamcunque. Quod in eo, qui onus 4) oboe- dientiae in sanctorum Georgii et Galli festis habet deponere, quoad trium dierum spatium tantum locum habere volumus, ipsum tamen, si in terminis iam dictis onus in loco, de quo supra, plene non deposuerit, vel lapso termino sic, ut proxime praemittitur, moram non purgaverit cum effectu, poenis praemissis volumus subiacere ipso facto. De praerogativa canonicorum residentiam et in studio privi legiato existentium. Cum autem propter absentiam quorundam canonicorum nostrae ecclesiae, qui solum, dum emolumentum 5) aliquod debent capere, ad residentiam apud 6) ecclesiam nostram faciendam se conferunt, quo apprehenso eidem e vestigio va- ledicentes ab ea abfugiunt, propter quod ipsa in divinis officiis, ut de aliis taceamus, non modicum plerumque de- trimentum patitur et est passa, nos circa hoc providere volentes, statuimus, quod absentes canonici corporibus 7) tantum praebendarum suarum deinceps sint contenti. Census vero in purificatione virginis gloriosae ac sanctorum Georgii et 1) B cursus. 2) A honera. 3) A honus. 4) A honus. 5) A, C emolimentum. 6) A aput. 7) B corporalibus.
Strana 27
27 Galli festis nec non pecuniae de montibus obvenientes inter eos tantum, qui canonicas integras percipiunt portiones, mediis praebendatis inclusis, ac etiam canonicos residentes personaliter apud 1) ecclesiam et divinis officiis, quanto fre- quentius possunt, 2) interessentes, volumus, quod de cetero di- vidantur. Si quis autem canonicorum non residentium uno mense vel duobus ante aliquod praedictorum festorum ad ecclesiam se conferret, 3) residentiam apud 4) ipsam facturus, ipsum solum pro rata temporis censuum in praedictis festi- vitatibus obvenientium participem fore volumus et non ultra. Eum vero, qui infra unum mensem ad nostram 5) ecclesiam ante festa praedicta aut ipsorum aliquod residentiae causa se receperit, pro illo termino nihil6) omnino capere volumus de eisdem. De offertorio 7)etiam in coena Domini nec non beatorum Viti, Wenceslai martyrum festivitatibus obvéniente ita du- ximus providendum, quod nisi canonicus quicunque apud 8) ipsam ecclesiam vel de prope ad unum miliare ante festa praedicta et post ipsa similiter octo diebus immediatis et continuis steterit divina oficia in ea frequentando a commodo ipsius totaliter sit exclusus. Offertorium praeterea quoti- dianum9) per circulum anni obveniens singulis diebus domi- nicis inter praesentes tantum et divinis interessentes propter divini cultus augmentum statuimus dividendum. Insuper hi 10) qui volunt et possunt studere et studuerint cum effectu, si de nostra licentia et capituli nostrae ecclesiae consilio in studio privilegiato steterint, in perceptione censuum tan- tum in praedictis, scilicet purificationis virginis gloriosae et beatorum Georgii et Galli festivitatibus et de montibus 11) obvenientium canonicis residentibus et divinis interessentibus officiis per omnia volumus esse pares.12) 1) A aput. 2) B possint. 3) B conferat. 4) A aput. 5) B memo- ratam. 6) A nichil. 7) A in textu habet „officio“, quod corrector coae- vus in margine in „offto“ mutavit. 8) A aput. 9) A cottidianum. 10) A, C hij, B eos. 11) A om „et de montibus“. 12) A hic demum ad „et de montibus“.
27 Galli festis nec non pecuniae de montibus obvenientes inter eos tantum, qui canonicas integras percipiunt portiones, mediis praebendatis inclusis, ac etiam canonicos residentes personaliter apud 1) ecclesiam et divinis officiis, quanto fre- quentius possunt, 2) interessentes, volumus, quod de cetero di- vidantur. Si quis autem canonicorum non residentium uno mense vel duobus ante aliquod praedictorum festorum ad ecclesiam se conferret, 3) residentiam apud 4) ipsam facturus, ipsum solum pro rata temporis censuum in praedictis festi- vitatibus obvenientium participem fore volumus et non ultra. Eum vero, qui infra unum mensem ad nostram 5) ecclesiam ante festa praedicta aut ipsorum aliquod residentiae causa se receperit, pro illo termino nihil6) omnino capere volumus de eisdem. De offertorio 7)etiam in coena Domini nec non beatorum Viti, Wenceslai martyrum festivitatibus obvéniente ita du- ximus providendum, quod nisi canonicus quicunque apud 8) ipsam ecclesiam vel de prope ad unum miliare ante festa praedicta et post ipsa similiter octo diebus immediatis et continuis steterit divina oficia in ea frequentando a commodo ipsius totaliter sit exclusus. Offertorium praeterea quoti- dianum9) per circulum anni obveniens singulis diebus domi- nicis inter praesentes tantum et divinis interessentes propter divini cultus augmentum statuimus dividendum. Insuper hi 10) qui volunt et possunt studere et studuerint cum effectu, si de nostra licentia et capituli nostrae ecclesiae consilio in studio privilegiato steterint, in perceptione censuum tan- tum in praedictis, scilicet purificationis virginis gloriosae et beatorum Georgii et Galli festivitatibus et de montibus 11) obvenientium canonicis residentibus et divinis interessentibus officiis per omnia volumus esse pares.12) 1) A aput. 2) B possint. 3) B conferat. 4) A aput. 5) B memo- ratam. 6) A nichil. 7) A in textu habet „officio“, quod corrector coae- vus in margine in „offto“ mutavit. 8) A aput. 9) A cottidianum. 10) A, C hij, B eos. 11) A om „et de montibus“. 12) A hic demum ad „et de montibus“.
Strana 28
28 De novitatibus in cantu et legenda non introducendis. Quoniam nonnulli in ecclesia nostra suae innitentes prudentiae novitates in cantu et legendis in ecclesia nostra inducere non verentur, nos talia cum sit scandali et aemu- lationis incitativa, 1) volentes abolere, statuimus, quod nullus de cetero cuiuscunque praeminentiae, conditionis aut status existat, historiam novam, hymnum 2) responsorium aut quid simile in ecclesia nostra inducere aut inducta cantare prae- sumat sine nostra vel successoris nostri, qui pro tempore fuerit, licentia speciali. De oboedientia in Odolena voda. Cum ex depositionibus visitationis, quam pridem in ecclesia nostra fecimus, invenerimus de censibus oboedientiae in Odolena voda, quae adventualis dicitur, infra tempus adventus Domini dominis praelatis, canonicis et ministris ecclesiae prandia antiquitus fuisse ministrata, declarando statuimus, ut census dictae oboedientiae ob frequentiorem visitationem ecclesiae dicti temporis, diebus singulis, quibus tunc alia non cadit portio, prout et prandia tunc ministrata fuerunt,3) inter praedictos de cetero dividantur more aliarum portionum. Quod decima montium eo iure, quo funeralia, ministris debeatur. Cum retroactis temporibus in ecclesia nostra tentum et servatum 4) fuerit inconcusse, quad de proventibus fune- ralium et aliis, quae nomine distributionum quotidianarum 5) censentur, pars quarta, de pecuniis vero montium pars de- cima ministris ecclesiae, sine quavis difficultate data fuerit et assignata, quidam tamen contra apostolum plus quam oportet 6) sapere appetentes, ministris nostrae ecclesiae, qui 1) A, C incitantia. 2) A, B, C „ympnum.“ 3) B fuerant. 4) B ob- servatum. 5) A, B cottidianarum. 6) B operatur.
28 De novitatibus in cantu et legenda non introducendis. Quoniam nonnulli in ecclesia nostra suae innitentes prudentiae novitates in cantu et legendis in ecclesia nostra inducere non verentur, nos talia cum sit scandali et aemu- lationis incitativa, 1) volentes abolere, statuimus, quod nullus de cetero cuiuscunque praeminentiae, conditionis aut status existat, historiam novam, hymnum 2) responsorium aut quid simile in ecclesia nostra inducere aut inducta cantare prae- sumat sine nostra vel successoris nostri, qui pro tempore fuerit, licentia speciali. De oboedientia in Odolena voda. Cum ex depositionibus visitationis, quam pridem in ecclesia nostra fecimus, invenerimus de censibus oboedientiae in Odolena voda, quae adventualis dicitur, infra tempus adventus Domini dominis praelatis, canonicis et ministris ecclesiae prandia antiquitus fuisse ministrata, declarando statuimus, ut census dictae oboedientiae ob frequentiorem visitationem ecclesiae dicti temporis, diebus singulis, quibus tunc alia non cadit portio, prout et prandia tunc ministrata fuerunt,3) inter praedictos de cetero dividantur more aliarum portionum. Quod decima montium eo iure, quo funeralia, ministris debeatur. Cum retroactis temporibus in ecclesia nostra tentum et servatum 4) fuerit inconcusse, quad de proventibus fune- ralium et aliis, quae nomine distributionum quotidianarum 5) censentur, pars quarta, de pecuniis vero montium pars de- cima ministris ecclesiae, sine quavis difficultate data fuerit et assignata, quidam tamen contra apostolum plus quam oportet 6) sapere appetentes, ministris nostrae ecclesiae, qui 1) A, C incitantia. 2) A, B, C „ympnum.“ 3) B fuerant. 4) B ob- servatum. 5) A, B cottidianarum. 6) B operatur.
Strana 29
29 in divinis officiis portant pondus diei et aestus, decimam huiusmodi, quae etiam raro cadit, dare1) ut intelleximus, abnuunt, nisi 2) ipsam de gratia se habere profiteantur, nos novitates huiusmodi damnosas3) et perniciosas4) exemplo in ecclesia nostra pati nolentes, praesentibus declaramus. decimam memoratam personis5) alias 6) portiones in ecclesia nostra recipere solitis dari debere, eo iure, quo funerales eis dantur portiones. De officio canonicorum hebdomadariorum.7) Canonicus presbiter hebdomadarius 8) in praepulsationum festis solemnibus 9) ecclesiae personaliter missam sub nota celebret; quodsi non posset, omni fraude et dolo postpositis, in quo ipsius conscientiam oneramus, 10) tunc per alium con- canonicum loco sui missam huiusmodi 11) cantari procuret, eo autem non valente, ad mandatum decani aliquis ex mediis praebendatis, quod praemissum est, faciat, quo legitime prae- pedito, installatorum quicunque illud explere omnino teneatur. Quotiens 12) etiam nos in certis solemnitatum 13) diebus, de quibus in alio nostro statuto facimus mentionem, missarum solemnia 14) personaliter celebramus, canonici hebdomodarii 15) diaconus 16) videlicet et subdiaconus 17) in apparatu debito per se vel per concanonicum nobis ministrare tenentur, et tunc canonico non hebdomodario 18), nobis pro canonico heb- domadario 18) ministranti, de bursa canonici hebdomo- darii 15) quatuor grossi, prout moris est, per sacri- stam de mandato decani assignabuntur, quavis excusatione cessante. 1) B om „dare“. 2) A „nec“, B „non". 3) A dampnosas. 4) B periculosas; D, E pernicioso. 5) A propriis. 6) B om „personis alias“. 7) A „ebdomadanorum,“ B „ebdomadariorum.“ 8) A, B „ebdo- madarius“. 9) A, „sollempnibus" B „solempnitatibus.“ 10) B „hone- ramus.“ 11) B cuiusmodi. 12) B Quum. 13) A „sollempm“, B „so- lempnitatum.“ 14) A „sollempnia“, B „solempnia". 1b) A, B „ebdoma- darii.“ 16) A „dyaconus“. 7) A „subdyaconus“. 18) A, B „ebdomada- dario.“
29 in divinis officiis portant pondus diei et aestus, decimam huiusmodi, quae etiam raro cadit, dare1) ut intelleximus, abnuunt, nisi 2) ipsam de gratia se habere profiteantur, nos novitates huiusmodi damnosas3) et perniciosas4) exemplo in ecclesia nostra pati nolentes, praesentibus declaramus. decimam memoratam personis5) alias 6) portiones in ecclesia nostra recipere solitis dari debere, eo iure, quo funerales eis dantur portiones. De officio canonicorum hebdomadariorum.7) Canonicus presbiter hebdomadarius 8) in praepulsationum festis solemnibus 9) ecclesiae personaliter missam sub nota celebret; quodsi non posset, omni fraude et dolo postpositis, in quo ipsius conscientiam oneramus, 10) tunc per alium con- canonicum loco sui missam huiusmodi 11) cantari procuret, eo autem non valente, ad mandatum decani aliquis ex mediis praebendatis, quod praemissum est, faciat, quo legitime prae- pedito, installatorum quicunque illud explere omnino teneatur. Quotiens 12) etiam nos in certis solemnitatum 13) diebus, de quibus in alio nostro statuto facimus mentionem, missarum solemnia 14) personaliter celebramus, canonici hebdomodarii 15) diaconus 16) videlicet et subdiaconus 17) in apparatu debito per se vel per concanonicum nobis ministrare tenentur, et tunc canonico non hebdomodario 18), nobis pro canonico heb- domadario 18) ministranti, de bursa canonici hebdomo- darii 15) quatuor grossi, prout moris est, per sacri- stam de mandato decani assignabuntur, quavis excusatione cessante. 1) B om „dare“. 2) A „nec“, B „non". 3) A dampnosas. 4) B periculosas; D, E pernicioso. 5) A propriis. 6) B om „personis alias“. 7) A „ebdomadanorum,“ B „ebdomadariorum.“ 8) A, B „ebdo- madarius“. 9) A, „sollempnibus" B „solempnitatibus.“ 10) B „hone- ramus.“ 11) B cuiusmodi. 12) B Quum. 13) A „sollempm“, B „so- lempnitatum.“ 14) A „sollempnia“, B „solempnia". 1b) A, B „ebdoma- darii.“ 16) A „dyaconus“. 7) A „subdyaconus“. 18) A, B „ebdomada- dario.“
Strana 30
30 De praelatis et canonicis residentibus. Hortamur praeterea universos praelatos et canonicos residentes, quatenus, cum residentia personalis eos multis faciat praerogativis gaudere, 1) ne apud 2) ecclesiam mercena- riorum more, pro captandis solum pecuniarum lucris, cum quidam perraro, nisi dum distributiones cadunt, eam visitant, quod non caret 3) scrupulo simoniacae 4) pravitatis, sed ut cum effectu apud 5) ipsam residere probentur, ecclesiam ipsam diebus privatis 6) pro audiendis in ea divinis officiis, quanto frequentius poterunt, visitare studeant atque curent, ut per ipsorum praesentiam, ecclesia ipsa se videat et sen- tiat eo amplius honorata, in hoc ipsorum conscientias one- rantes ; 7) dominicis vero et aliis 8) festivitatum diebus, nisi legitimo fuerint praepediti impedimento, de quo etiam de- cano fidem facere teneantur, quam decanus sine difficultate debet admittere, praecise missae officio eos volumus inte- resse. Nullus etiam praelatorum ac canoni corum infra mis- sarum solemnia9) querulantes audire praesumat, quin imo 10) pro tunc silentium teneatur ab omnibus et collecta seu oratio nec non evangelium quando leguntur in missa, cum reverentia audiantur. De mediis praebendatis. Duo ministri ecclesiae, qui medii praebendati nuncu- pantur, qui cum in ordine vicis suae hebdomadas 11) cum aliis presbiteris tenere debeant, statuimus, quod eorum uterque a die receptionis suae infra annum se faciat in presbiterum promoveri, nec aliquis eorundem per vicarium deservire valeat, sed ambo apud 12) ipsam ecclesiam resi- dentiam continuam faciant personalem, ad quae 13) eos per 1) B „taciat eos multis praerogativis gaudere.“ 2) A, C „aput“. 3) B loco „caret“ habet „cum“. 4) B „simonie.“ 5) A, C „aput“. 6) B „prenotatis“. 7 A „honerantes“. 8) B aliarum. 9) A „sollempnia“. B „solempnia“. 10) A, C „ymo“. 11) A, B „ebdomadas. 12) A, C „aput“. 13) B „atque“.
30 De praelatis et canonicis residentibus. Hortamur praeterea universos praelatos et canonicos residentes, quatenus, cum residentia personalis eos multis faciat praerogativis gaudere, 1) ne apud 2) ecclesiam mercena- riorum more, pro captandis solum pecuniarum lucris, cum quidam perraro, nisi dum distributiones cadunt, eam visitant, quod non caret 3) scrupulo simoniacae 4) pravitatis, sed ut cum effectu apud 5) ipsam residere probentur, ecclesiam ipsam diebus privatis 6) pro audiendis in ea divinis officiis, quanto frequentius poterunt, visitare studeant atque curent, ut per ipsorum praesentiam, ecclesia ipsa se videat et sen- tiat eo amplius honorata, in hoc ipsorum conscientias one- rantes ; 7) dominicis vero et aliis 8) festivitatum diebus, nisi legitimo fuerint praepediti impedimento, de quo etiam de- cano fidem facere teneantur, quam decanus sine difficultate debet admittere, praecise missae officio eos volumus inte- resse. Nullus etiam praelatorum ac canoni corum infra mis- sarum solemnia9) querulantes audire praesumat, quin imo 10) pro tunc silentium teneatur ab omnibus et collecta seu oratio nec non evangelium quando leguntur in missa, cum reverentia audiantur. De mediis praebendatis. Duo ministri ecclesiae, qui medii praebendati nuncu- pantur, qui cum in ordine vicis suae hebdomadas 11) cum aliis presbiteris tenere debeant, statuimus, quod eorum uterque a die receptionis suae infra annum se faciat in presbiterum promoveri, nec aliquis eorundem per vicarium deservire valeat, sed ambo apud 12) ipsam ecclesiam resi- dentiam continuam faciant personalem, ad quae 13) eos per 1) B „taciat eos multis praerogativis gaudere.“ 2) A, C „aput“. 3) B loco „caret“ habet „cum“. 4) B „simonie.“ 5) A, C „aput“. 6) B „prenotatis“. 7 A „honerantes“. 8) B aliarum. 9) A „sollempnia“. B „solempnia“. 10) A, C „ymo“. 11) A, B „ebdomadas. 12) A, C „aput“. 13) B „atque“.
Strana 31
31 decanum per subtractionem fructuum beneficiorum suorum volumus coarctari, 1) qui immediate2) post archidiaconos 3) et vicarium nostros, demum custos et sacrista, et post alii mi- nistri in stallis chori se collocant iuxta ordinem et morem de consuetudine hactenus observatos. Tenentur autem spe- cialiter duo medii praebendati in die cinerum in reditu processionis de sancto Georgio letaniam decantare et diebus Paschae et Pentecostes festa immediate 2) sequentibus in vesperis et missa officium gerere praecentorum. De officio custodis et sacristae coniunctim. Custos vero et sacrista, cum habeant officia simplicia, inter ministros ecclesiae computantur, et quamvis uterque eisdem praeficiendus officiis debeat esse vitae probatae et opinionis laudabilis ac etiam in sacerdotio constitutus et certa onera 4) portent aequaliter, videlicet de funibus et un- gentis campanarum et bacillis5) seu corrigiis tintinabulorum, patellis, carbonibus, urnis pro aqua ferenda, ampullis plum- beis seu stanneis pro vino et aqua ad sacrificium, thure, myrrha 6) et librorum omnium ecclesiae choralium ligatura et scopis 7), ex eo, quia decimum et nonum denarium offer- torii, quod per totum annum apud 8) reliquias et sepulcra9) sanctorum in ecclesia cadit, — eo excepto, quod a principio pulsus primarum vesperarum festivitatis sanctissimi martyris Wenceslai 10) usque ad octavas beati Michaelis 11) inclusive obvenit, de quo nihil 12) participant,13) — percipere consueverunt. Ad ipsos etiam insimul, licet ad custodem principalius, spectat diligens et fidelis custodia14) rerum sacristiae, propter quod de cetero uterque singulariter infra mensem a suae promo- tionis principio de universis rebus sacristiae inventarium clare et distincte faciat, ne circa eas fraus aut dolus possit committi, quod, apud 15) se retenta copia, infra alterius mensis 1) C „cohartari. 2) A, B „inmediate“. 3) A „archydyaconos“. 4) A, C honera. 5) B „baclis“. 6) A, B, C mirra. 7) A scopas. 8) A, C aput. 9) B sepulchrum. 10) A Wenczeslai. 11) A Mihahelis. 12) A nichil. 13) B „percipiant“. 14) B om custodia. 15) A, C aput.
31 decanum per subtractionem fructuum beneficiorum suorum volumus coarctari, 1) qui immediate2) post archidiaconos 3) et vicarium nostros, demum custos et sacrista, et post alii mi- nistri in stallis chori se collocant iuxta ordinem et morem de consuetudine hactenus observatos. Tenentur autem spe- cialiter duo medii praebendati in die cinerum in reditu processionis de sancto Georgio letaniam decantare et diebus Paschae et Pentecostes festa immediate 2) sequentibus in vesperis et missa officium gerere praecentorum. De officio custodis et sacristae coniunctim. Custos vero et sacrista, cum habeant officia simplicia, inter ministros ecclesiae computantur, et quamvis uterque eisdem praeficiendus officiis debeat esse vitae probatae et opinionis laudabilis ac etiam in sacerdotio constitutus et certa onera 4) portent aequaliter, videlicet de funibus et un- gentis campanarum et bacillis5) seu corrigiis tintinabulorum, patellis, carbonibus, urnis pro aqua ferenda, ampullis plum- beis seu stanneis pro vino et aqua ad sacrificium, thure, myrrha 6) et librorum omnium ecclesiae choralium ligatura et scopis 7), ex eo, quia decimum et nonum denarium offer- torii, quod per totum annum apud 8) reliquias et sepulcra9) sanctorum in ecclesia cadit, — eo excepto, quod a principio pulsus primarum vesperarum festivitatis sanctissimi martyris Wenceslai 10) usque ad octavas beati Michaelis 11) inclusive obvenit, de quo nihil 12) participant,13) — percipere consueverunt. Ad ipsos etiam insimul, licet ad custodem principalius, spectat diligens et fidelis custodia14) rerum sacristiae, propter quod de cetero uterque singulariter infra mensem a suae promo- tionis principio de universis rebus sacristiae inventarium clare et distincte faciat, ne circa eas fraus aut dolus possit committi, quod, apud 15) se retenta copia, infra alterius mensis 1) C „cohartari. 2) A, B „inmediate“. 3) A „archydyaconos“. 4) A, C honera. 5) B „baclis“. 6) A, B, C mirra. 7) A scopas. 8) A, C aput. 9) B sepulchrum. 10) A Wenczeslai. 11) A Mihahelis. 12) A nichil. 13) B „percipiant“. 14) B om custodia. 15) A, C aput.
Strana 32
32 spatium sub sigillo suo sub poena suspensionis a beneficio decano et capitulo tradere teneatur. Nec rem quamcunque communem ecclesiae personae, cuiuscunque conditionis vel status existat, nisi prius sufficienti cautione recepta, de sacristia extra ecclesiam sub poena praemissa audeat commodare, quae quidem cautio una cum re commodata, die, in qua, et testibus, quibus praesentibus commodatur, in libro, quem ad hoc prae- dicti habere debent, fideliter describatur. Specialiter tamen ad officium custodis pertinet, cum archiepiscopus in solemni- tatibus 1) ad missam se praeparat, eidem indumenta sacra prius aptata congrue 2) personaliter ministrare, et ab eo, officio peracto, suscipere et sacristae manibus reservanda consig- nare, alias hoc ipsum facit sacrista custode absente. Custodum etiam et campanatorum ecclesiae in Orziech et in Ugezd 3) villis, qui 4) eidem subsunt, pleno iure punit et punire debet negligentias 5) et excessus. De officio et oneribus sacristae tantum. Ad sacristam autem specialiter pertinet altaria et ec- clesiam pro festivitatum solemnitate6) pallis et cortinis ornare, reliquias sanctorum suo tempore exponere et easdem per matronas et bonifantes providos et discretos custodiri procurare. Colligit quoque et reservat offertorium, quod apud 7) sepulchrum sancti Wenceslai et reliquias sanc- torum ponitur, ac pannos sericeos seu balkinos in exequiis funerum vel alias ecclesiae usibus deputatos. Item sacrista ratione bonorum, quae tenet in Welika wes, tenetur duo- decim clericis bonifantibus, quos decanus de gremio tantum ecclesiae et non aliunde instituerit, de victu necessario pro- videre, qui singulis diebus nonam diei et post vesperas an- tiphonam de beata virgine in choro ipsius virginis per se ipsos, alias vero horas tenentur cum aliis ministris et chora- libus clericis, quanto frequentius 8) poterunt, decantare. Habet 1) B sollempnitatibus. 2) B om „congrue“. 3) A, C Vgezd, B Vgyezd. 4) B „que“. b) B „insolentias“. 6) A sollempnitate. 7) A aput. 8) B „ferventius“.
32 spatium sub sigillo suo sub poena suspensionis a beneficio decano et capitulo tradere teneatur. Nec rem quamcunque communem ecclesiae personae, cuiuscunque conditionis vel status existat, nisi prius sufficienti cautione recepta, de sacristia extra ecclesiam sub poena praemissa audeat commodare, quae quidem cautio una cum re commodata, die, in qua, et testibus, quibus praesentibus commodatur, in libro, quem ad hoc prae- dicti habere debent, fideliter describatur. Specialiter tamen ad officium custodis pertinet, cum archiepiscopus in solemni- tatibus 1) ad missam se praeparat, eidem indumenta sacra prius aptata congrue 2) personaliter ministrare, et ab eo, officio peracto, suscipere et sacristae manibus reservanda consig- nare, alias hoc ipsum facit sacrista custode absente. Custodum etiam et campanatorum ecclesiae in Orziech et in Ugezd 3) villis, qui 4) eidem subsunt, pleno iure punit et punire debet negligentias 5) et excessus. De officio et oneribus sacristae tantum. Ad sacristam autem specialiter pertinet altaria et ec- clesiam pro festivitatum solemnitate6) pallis et cortinis ornare, reliquias sanctorum suo tempore exponere et easdem per matronas et bonifantes providos et discretos custodiri procurare. Colligit quoque et reservat offertorium, quod apud 7) sepulchrum sancti Wenceslai et reliquias sanc- torum ponitur, ac pannos sericeos seu balkinos in exequiis funerum vel alias ecclesiae usibus deputatos. Item sacrista ratione bonorum, quae tenet in Welika wes, tenetur duo- decim clericis bonifantibus, quos decanus de gremio tantum ecclesiae et non aliunde instituerit, de victu necessario pro- videre, qui singulis diebus nonam diei et post vesperas an- tiphonam de beata virgine in choro ipsius virginis per se ipsos, alias vero horas tenentur cum aliis ministris et chora- libus clericis, quanto frequentius 8) poterunt, decantare. Habet 1) B sollempnitatibus. 2) B om „congrue“. 3) A, C Vgezd, B Vgyezd. 4) B „que“. b) B „insolentias“. 6) A sollempnitate. 7) A aput. 8) B „ferventius“.
Strana 33
33 insuper ipse sacrista, dum antiphonam »O clavis David« in- cipit, ministris et clericis ecclesiae pragensis collationem seu bibitionem iuxta status sui honestatem ministrare. De officio cantoris. Cantor prae omnibus ministris ecclesiae tenetur horis canonicis, nocturnis pariter et diurnis, pro posse suo perso- naliter interesse et ut distincte et debite cantentur provi- dere debet vigilanter, vicariorum canonicorum, 1) diaconorum videlicet et subdiaconorum 2) nec non clericorum choralium circa divinum officium perpetratos excessus etiam de virga per se corrigens, presbyterorum negligentias et excessus circa divinum officium decano denunciat, qui ad requisitionem cantoris in summis festivitatibus ordinat praecentores, de lectionibus autem in matutinis festivitatum earundem le- gendis ipse ordinat et disponit, diebus etiam aliis per se vel per alium hoc facit officium. Ab illis, qui in missa epistolam aut evangelium habent legere, prius, an bene legant et in accentibus non peccant, diligenter auscultat, hoc ipsum circa lectiones matutinas facturus. Ipse similiter quod post primam regulam in missa defunctorum evangelium et epistolam, nec non in vigiliis defunctorum lectiones canonicorum vicarii per se vel ex causa legitima et vera, de qua sibi fidem fatere tenentur, per alios legant, informat, et a dominica, qua can- tatur »Vidi Dominum«, 3) usque ad festum purificationis vir- ginis diebus singulis visitare debet communem clericorum stubam, quibus praecantat cantum in ecclesia canendum, providens attente, ut ipsorum quilibet duo responsoria et antiphonas omnes in laudibus, menti habeat extra librum. 4) Processiones in ecclesia et extra quoad chorum5) suum indi- stincte ordinat, et magister scolae quoad suum. Ipse etiam insolentias intercipit dum candelae in missa defunctorum inter presbiteros et alios clericos suis temporibus dividuntur. 1) B „vicario, canonicorum.“ 2) B om „videlicet et subdiacono- rum.“ 3) B „Vidimus.“ 4) B „menti habeant ex libris.“ 5) B „clerum."
33 insuper ipse sacrista, dum antiphonam »O clavis David« in- cipit, ministris et clericis ecclesiae pragensis collationem seu bibitionem iuxta status sui honestatem ministrare. De officio cantoris. Cantor prae omnibus ministris ecclesiae tenetur horis canonicis, nocturnis pariter et diurnis, pro posse suo perso- naliter interesse et ut distincte et debite cantentur provi- dere debet vigilanter, vicariorum canonicorum, 1) diaconorum videlicet et subdiaconorum 2) nec non clericorum choralium circa divinum officium perpetratos excessus etiam de virga per se corrigens, presbyterorum negligentias et excessus circa divinum officium decano denunciat, qui ad requisitionem cantoris in summis festivitatibus ordinat praecentores, de lectionibus autem in matutinis festivitatum earundem le- gendis ipse ordinat et disponit, diebus etiam aliis per se vel per alium hoc facit officium. Ab illis, qui in missa epistolam aut evangelium habent legere, prius, an bene legant et in accentibus non peccant, diligenter auscultat, hoc ipsum circa lectiones matutinas facturus. Ipse similiter quod post primam regulam in missa defunctorum evangelium et epistolam, nec non in vigiliis defunctorum lectiones canonicorum vicarii per se vel ex causa legitima et vera, de qua sibi fidem fatere tenentur, per alios legant, informat, et a dominica, qua can- tatur »Vidi Dominum«, 3) usque ad festum purificationis vir- ginis diebus singulis visitare debet communem clericorum stubam, quibus praecantat cantum in ecclesia canendum, providens attente, ut ipsorum quilibet duo responsoria et antiphonas omnes in laudibus, menti habeat extra librum. 4) Processiones in ecclesia et extra quoad chorum5) suum indi- stincte ordinat, et magister scolae quoad suum. Ipse etiam insolentias intercipit dum candelae in missa defunctorum inter presbiteros et alios clericos suis temporibus dividuntur. 1) B „vicario, canonicorum.“ 2) B om „videlicet et subdiacono- rum.“ 3) B „Vidimus.“ 4) B „menti habeant ex libris.“ 5) B „clerum."
Strana 34
34 Campanatores autem non ipse, sed hebdomadarius 1), ut ad matutinas, primam et vesperas pulsent, excitare consuevit. Plura etiam alia, praesentibus non expressa, ex consuetudine ecclesiae ipsius concerunt officium, quae nihilominus 2) in suo robore volumus permanere. De officio magistri in theologia et salario ipsius. Magister in theologia, quem de cetero apud 3) ecclesiam nostrum esse volumus et cuius datio seu provisio ad ar- chiepiscopum cum consilio sui capituli pertinebit, pro per- sonis ecclesiae nostrae et aliis, ipsum audire volentibus, cursum lectionum suarum in biblia annis singulis finita missa mansionariorum in die beati Dyonisii in loco ecclesiae nostrae consueto incipiet, quem usque ad kalendas augusti exclusive continuabit, feriis, quas nostra pragensis observat ecclesia dumtaxat exceptis, qui pro suis laboribus viginti sexagenas grossorum pragensium 4) de villa Hrzminin 5) et duobus laneis 6) cum quartali in Wazicz, bonis nostris patrimonialibus, et decem sexagenas 7) a capitulo ecclesie nostrae, annis singulis habebit et habere debet, de quibus noster, qui pro tempore fuerit in praefata nostra ecclesia vicarius, in sanctorum Georgii et Galli festis de bonis prae- dictis, quae eidem cum suis omnibus iuribus et pertinentiis, silvis exceptis, cum onere 8) iam dicto praesentibus annectimus et unimus, respondere 9) tenebitur et debebit, residuo census dictorum bonorum et aliarum obventionum quarumcunque pro suis laboribus sibi reservato. Adicientes, 10) quod si summa viginti sexagenarum praedicta 11) vel pars ipsius propter guer- ram, 12) grandinem, sterilitatem, alluvionem, ignis voraginem, aut aliam rationalem causam, de qua tamen vicarius noster 1) A, B, C ebdomadarius. 2) A nichilominus. 3) A aput. 4) B om. 5) A Hrzmym, B Zlatnik, Hodkowicz, C, D Hrzminin, E Hrzymnin. 6) D „duobus Layn,“ E „duobus Lan.“ 7) B ad grossorum. 8) A ho- nere. 9) B sibi respondere. 10) B, C Addicientes. 11) B praedictarum. 12) A, C gwerram.
34 Campanatores autem non ipse, sed hebdomadarius 1), ut ad matutinas, primam et vesperas pulsent, excitare consuevit. Plura etiam alia, praesentibus non expressa, ex consuetudine ecclesiae ipsius concerunt officium, quae nihilominus 2) in suo robore volumus permanere. De officio magistri in theologia et salario ipsius. Magister in theologia, quem de cetero apud 3) ecclesiam nostrum esse volumus et cuius datio seu provisio ad ar- chiepiscopum cum consilio sui capituli pertinebit, pro per- sonis ecclesiae nostrae et aliis, ipsum audire volentibus, cursum lectionum suarum in biblia annis singulis finita missa mansionariorum in die beati Dyonisii in loco ecclesiae nostrae consueto incipiet, quem usque ad kalendas augusti exclusive continuabit, feriis, quas nostra pragensis observat ecclesia dumtaxat exceptis, qui pro suis laboribus viginti sexagenas grossorum pragensium 4) de villa Hrzminin 5) et duobus laneis 6) cum quartali in Wazicz, bonis nostris patrimonialibus, et decem sexagenas 7) a capitulo ecclesie nostrae, annis singulis habebit et habere debet, de quibus noster, qui pro tempore fuerit in praefata nostra ecclesia vicarius, in sanctorum Georgii et Galli festis de bonis prae- dictis, quae eidem cum suis omnibus iuribus et pertinentiis, silvis exceptis, cum onere 8) iam dicto praesentibus annectimus et unimus, respondere 9) tenebitur et debebit, residuo census dictorum bonorum et aliarum obventionum quarumcunque pro suis laboribus sibi reservato. Adicientes, 10) quod si summa viginti sexagenarum praedicta 11) vel pars ipsius propter guer- ram, 12) grandinem, sterilitatem, alluvionem, ignis voraginem, aut aliam rationalem causam, de qua tamen vicarius noster 1) A, B, C ebdomadarius. 2) A nichilominus. 3) A aput. 4) B om. 5) A Hrzmym, B Zlatnik, Hodkowicz, C, D Hrzminin, E Hrzymnin. 6) D „duobus Layn,“ E „duobus Lan.“ 7) B ad grossorum. 8) A ho- nere. 9) B sibi respondere. 10) B, C Addicientes. 11) B praedictarum. 12) A, C gwerram.
Strana 35
35 coram archiepiscopo, qui fuerit pro tempore, vel ipsius com- missario fidem faciet, haberi non posset, sibi archiepiscopum esse obnoxium, quavis excusatione cessante, ad praestationem summae praedictae, in tanto, in quanto ex aliqua causarum praedictarum sibi de ipsa non fuisset responsum. Verum si magister in theologia saecularis aut regularis haberi non posset, ex tunc valens lector seu baccalaureus in theologia regularis aut saecularis, quemadmodum supra praemittitur, sine more diffugio cum salario ad officium, ut praemittitur, assumatur praedictum, quo lectore aut baccalaureo infirmi- tate seu alio legitimo impedimento praepedito, statim aliqua valens persona substituatur ab ipso, quae onus 1) substitu- entis valeat et possit perficere ipsius impedimento durante. Insuper ut triginta clerici chorales moribus et scientia com- probati, de quibus inferius plenius faciemus mentionem, eo diligentius divino valeant insudare officio, quo in tempora- lium necessitate minorem se senserint pati defectum, sta- tuimus, quod vicarius noster, qui fuerit pro tempore, tem- pore brumali de panno griseo communi et simplici, qui cosmacz2) vulgariter dicitur tunicam et caputium, aestatis vero tempore tunicam barchanam cuilibet ipsorum annis singulis de bonis villae Lubcowicz prope montem dictum Rzypp, 3) quae vicariae nostrae 4) ex causa iam praemissa damus et praesentibus annectimus, in terminis superius expressatis providere debeat, guerra, grandine, sterilitate, alluvione, igne aut alia causa rationabili eo modo, quo supra, exceptis ; tunc enim nos et successor noster de hoc, quem- admodum supra praemissum est, fide sibi facta, defectum huiusmodi in totum et per omnia sine quavis difficultate supplebimus seu supplebit. De officio magistri scholae. Magister scholae ecclesiae nostrae omnes portiones canonicales, in quibuscunque rebus consistant, per omnia — 1) A honus. 2) B. D, E kosmacz. 3) In A et C in margine a coaevo correctore adscriptum; in C legitur „Rzippa“, ita etiam in D et E. 4) B vicario nostro.
35 coram archiepiscopo, qui fuerit pro tempore, vel ipsius com- missario fidem faciet, haberi non posset, sibi archiepiscopum esse obnoxium, quavis excusatione cessante, ad praestationem summae praedictae, in tanto, in quanto ex aliqua causarum praedictarum sibi de ipsa non fuisset responsum. Verum si magister in theologia saecularis aut regularis haberi non posset, ex tunc valens lector seu baccalaureus in theologia regularis aut saecularis, quemadmodum supra praemittitur, sine more diffugio cum salario ad officium, ut praemittitur, assumatur praedictum, quo lectore aut baccalaureo infirmi- tate seu alio legitimo impedimento praepedito, statim aliqua valens persona substituatur ab ipso, quae onus 1) substitu- entis valeat et possit perficere ipsius impedimento durante. Insuper ut triginta clerici chorales moribus et scientia com- probati, de quibus inferius plenius faciemus mentionem, eo diligentius divino valeant insudare officio, quo in tempora- lium necessitate minorem se senserint pati defectum, sta- tuimus, quod vicarius noster, qui fuerit pro tempore, tem- pore brumali de panno griseo communi et simplici, qui cosmacz2) vulgariter dicitur tunicam et caputium, aestatis vero tempore tunicam barchanam cuilibet ipsorum annis singulis de bonis villae Lubcowicz prope montem dictum Rzypp, 3) quae vicariae nostrae 4) ex causa iam praemissa damus et praesentibus annectimus, in terminis superius expressatis providere debeat, guerra, grandine, sterilitate, alluvione, igne aut alia causa rationabili eo modo, quo supra, exceptis ; tunc enim nos et successor noster de hoc, quem- admodum supra praemissum est, fide sibi facta, defectum huiusmodi in totum et per omnia sine quavis difficultate supplebimus seu supplebit. De officio magistri scholae. Magister scholae ecclesiae nostrae omnes portiones canonicales, in quibuscunque rebus consistant, per omnia — 1) A honus. 2) B. D, E kosmacz. 3) In A et C in margine a coaevo correctore adscriptum; in C legitur „Rzippa“, ita etiam in D et E. 4) B vicario nostro.
Strana 36
36 et in omnibus aequaliter cum canonicis percipit et 1) vicarius noster, habet etiam ipse magister stallum in choro, si est in sacris ordinibus constitus. Ad cuius spectat officium per se vel succentorem saum, quem tenetur habere idoneum 2) in grammatica, logica3) et philosophia 4) facultatibus, morum quoque 5) conversatione laudabili, scholares 6) suos fideliter informare et per se seu custodem scholae diebus festivis et aliis scholares 7) suos, qui chorum visitant, ut divinum officium debite peragant, regere et eorum negligentias et insolentias discretione praevia coërcere.8) Cuius negligentiae et excessus circa scholas9) per pragensem scholasticum, circa autem divinum ad missam 10) officium per decanum ani- madversione debita corriguntur. Spargit rosas in choro in prima vespera sancti Viti, matutino11) et missa festi eiusdem, necnon in processione huiusmodi festi, iuxta morem et or- dinem hactenus observatos. De officio tumbarii sancti Adalberti. Tumbarius sancti Adalberti, qui et plebanus dicitur, omnibus tam clericis quam laicis 12) intra13) muros castri pra- gensis moram trahentibus per se vel ex causa rationabili et necessaria, ubi scilicet per se14) non posset, in quo ipsius one- ramus 15) conscientiam, per alium ministrat ecclesiastica sa- cramenta, sanctimonalibus sancti Georgii dumtaxat exceptis, quibus per dioecesim16) aliqua persona sui ordinis et17) aetatis provectae, annue18) deputatur, quae ipsis, cum est opus, ea ministrat, familia etiam ipsius monasterii sexus utriusque omnia sacramenta a dicto tumbario vel ex causa, ut supra praemittitur, comissario eius recipit, quamvis apud 19) ipsum monasterium de consuetudine consueverit sepeliri. 1) B ut. 2) A ydoneum. 3) A, B, C loyca. 4) B phisica. 5) B morumque. 6) A, B, C scolares. 7) A, B, C scolares. 8) A, B, C cohercere. 9) A, B, Cscolas. 10) B admissos. 11) B in matutinis. 12) A, B laycis. 13) B inter. 14) B om „per se“. 15) A, C honeramus. 16) A dyoc., B dyecesanum, C diocm, D diocaesan, E diaecesan. 17) B om „et.“ 18) B anime. 19) A, C aput.
36 et in omnibus aequaliter cum canonicis percipit et 1) vicarius noster, habet etiam ipse magister stallum in choro, si est in sacris ordinibus constitus. Ad cuius spectat officium per se vel succentorem saum, quem tenetur habere idoneum 2) in grammatica, logica3) et philosophia 4) facultatibus, morum quoque 5) conversatione laudabili, scholares 6) suos fideliter informare et per se seu custodem scholae diebus festivis et aliis scholares 7) suos, qui chorum visitant, ut divinum officium debite peragant, regere et eorum negligentias et insolentias discretione praevia coërcere.8) Cuius negligentiae et excessus circa scholas9) per pragensem scholasticum, circa autem divinum ad missam 10) officium per decanum ani- madversione debita corriguntur. Spargit rosas in choro in prima vespera sancti Viti, matutino11) et missa festi eiusdem, necnon in processione huiusmodi festi, iuxta morem et or- dinem hactenus observatos. De officio tumbarii sancti Adalberti. Tumbarius sancti Adalberti, qui et plebanus dicitur, omnibus tam clericis quam laicis 12) intra13) muros castri pra- gensis moram trahentibus per se vel ex causa rationabili et necessaria, ubi scilicet per se14) non posset, in quo ipsius one- ramus 15) conscientiam, per alium ministrat ecclesiastica sa- cramenta, sanctimonalibus sancti Georgii dumtaxat exceptis, quibus per dioecesim16) aliqua persona sui ordinis et17) aetatis provectae, annue18) deputatur, quae ipsis, cum est opus, ea ministrat, familia etiam ipsius monasterii sexus utriusque omnia sacramenta a dicto tumbario vel ex causa, ut supra praemittitur, comissario eius recipit, quamvis apud 19) ipsum monasterium de consuetudine consueverit sepeliri. 1) B ut. 2) A ydoneum. 3) A, B, C loyca. 4) B phisica. 5) B morumque. 6) A, B, C scolares. 7) A, B, C scolares. 8) A, B, C cohercere. 9) A, B, Cscolas. 10) B admissos. 11) B in matutinis. 12) A, B laycis. 13) B inter. 14) B om „per se“. 15) A, C honeramus. 16) A dyoc., B dyecesanum, C diocm, D diocaesan, E diaecesan. 17) B om „et.“ 18) B anime. 19) A, C aput.
Strana 37
37 De altaristis. Licet quarta funeralium et ea, quae debetur 1) ratione interessentiae divinorum officiorum, secundum veritatem, prout sumus informati, tantum vicariis canonicorum nostrae ecclesiae sit debita et debeatur, tamen sanctae Mariae in choro mansionariorum et sanctorum Cosmae et Damiani altarium rectores, nec non altaria privilegiata in perceptione quartae huiusmodi cum vicariis canonicorum concurrunt, nonnulli etiam quarta huiusmodi ex quadam patientia seu tolerantia percipiant, 2) de quo nonnumquam vicarii canoni- corum causabantur et adhuc causantur. Nos altercationibus huiusmodi, quantum possumus, materiam3) volentes praeclu- dere, altaria, quorum rectores portiones cum vicariis contri- butione exclusa et ea, quorum rectores inclusa eadem per- cipere debeant, praesentis statuti serie duximus exprimenda. Inprimis dicimus, quod sanctae Mariae in choro mansiona- riorum et sanctorum Cosmae et Damiani altarium rectores ratione custodiae reliquiarum gaudent portione. Item sanc- torum Jacobi maioris, Silvestri papae, Procopii et sanctae Marthae portione ex privilegio eis per capitulum ecclesiae nostrae dato et concesso potiuntur.4) Rectores vero altarium infrascriptorum, qui vicarii non sunt, ratione portionum, quas percipiunt et percipient, annis singulis tamen 5) contribuent 6) pro vicariis canonicorum 7) et ministris non installatis: primo rector altaris in ca- pella sancti Michaelis8) dabit unam sexagenam, item sancti Laurentii duas, sancti Materni9) duas, sancti Wen- ceslai unam, Corporis Christi duas, sancti Stanislai duas, sancti Chrysogoni 10) duas, sanctae Mariae Magda- lenae duas, sanctorum Joannis et Pauli unam, sanctae Katherinae in cancellis duas, sanctae Ludmillae unam, sanctae Barbarae unam, sanctae Katherinae et Kunegundis 11) 1) B debentur. 2) B percipiunt. 3) B viam. 4) B potirentur. 5) A, C tm, B, D, E tantum. 6) B contribuunt. 7) B om „canonico- rum“. 8) A Michahelis. 9) B Martini. 10) A, B, C Crisogoni. 11) B Ku- nigundis.
37 De altaristis. Licet quarta funeralium et ea, quae debetur 1) ratione interessentiae divinorum officiorum, secundum veritatem, prout sumus informati, tantum vicariis canonicorum nostrae ecclesiae sit debita et debeatur, tamen sanctae Mariae in choro mansionariorum et sanctorum Cosmae et Damiani altarium rectores, nec non altaria privilegiata in perceptione quartae huiusmodi cum vicariis canonicorum concurrunt, nonnulli etiam quarta huiusmodi ex quadam patientia seu tolerantia percipiant, 2) de quo nonnumquam vicarii canoni- corum causabantur et adhuc causantur. Nos altercationibus huiusmodi, quantum possumus, materiam3) volentes praeclu- dere, altaria, quorum rectores portiones cum vicariis contri- butione exclusa et ea, quorum rectores inclusa eadem per- cipere debeant, praesentis statuti serie duximus exprimenda. Inprimis dicimus, quod sanctae Mariae in choro mansiona- riorum et sanctorum Cosmae et Damiani altarium rectores ratione custodiae reliquiarum gaudent portione. Item sanc- torum Jacobi maioris, Silvestri papae, Procopii et sanctae Marthae portione ex privilegio eis per capitulum ecclesiae nostrae dato et concesso potiuntur.4) Rectores vero altarium infrascriptorum, qui vicarii non sunt, ratione portionum, quas percipiunt et percipient, annis singulis tamen 5) contribuent 6) pro vicariis canonicorum 7) et ministris non installatis: primo rector altaris in ca- pella sancti Michaelis8) dabit unam sexagenam, item sancti Laurentii duas, sancti Materni9) duas, sancti Wen- ceslai unam, Corporis Christi duas, sancti Stanislai duas, sancti Chrysogoni 10) duas, sanctae Mariae Magda- lenae duas, sanctorum Joannis et Pauli unam, sanctae Katherinae in cancellis duas, sanctae Ludmillae unam, sanctae Barbarae unam, sanctae Katherinae et Kunegundis 11) 1) B debentur. 2) B percipiunt. 3) B viam. 4) B potirentur. 5) A, C tm, B, D, E tantum. 6) B contribuunt. 7) B om „canonico- rum“. 8) A Michahelis. 9) B Martini. 10) A, B, C Crisogoni. 11) B Ku- nigundis.
Strana 38
38 unam, sanctorum quatuor doctorum et sancti Erasmi unam, sanctae Elisabeth duas, sancti Lucae unam, sanctorum decem millium militum unam, sancti Dyonisii unam, sanctae Mar- garethae unam, sanctae Mariae nivis unam, sanctae Trini- tatis unam, sancti Brictii unam cum dimidia1), sancti Got- hardi unam, sancti Joannis Baptistae unam, sancti Thomae apostoli unam, sancti Petri apostoli unam, sancti Stephani protomartyris duas, in capitulo altarista sancti Blasii duas, sanctae Dorotheae unam, sancti Bartholomaei duas, duo ministri capellae omnium Sanctorum per unam sexagenam, et altarista sancti Bernhardi duas sexagenas, praemissa tamen non quoad altaristas, qui in praesenti cum vicariis canonicorum capiunt portiones, sed ad successores eorum, non vicarios volentes extendi. Adicientes, quod rectores altarium de cetero in ecclesia nostra erigendorum anno quo- libet duas sexagenas grossorum, vicariis et ministris, ut praemittitur, portiones cum vicariis canonicorum haben- tibus, pro participio portionum,2) etiam si portionibus gaudere nollent, contribuent, 3) quavis excusatione cessante. Solutionem autem summae praedictae in sanctorum Georgii et Galli festis, omni dilatione postposita, annis singulis ad manus divisorum ministrorum et vicariorum,4) qui pro tempore fuerint, fieri volumus per eosdem. Quod altaristae debeant esse presbyteri intra annum. Verum cum altaristae per fundatores suorum altarium communiter 5) ad certas missas septimanatim dicendas con- sueverunt onerari, statuimus, quod si a die investiturae infra annum ad presbiteratus ordinem promoveri neglexerint, se noverint 6) altaribus suis praesentis statuti vigore eo ipso privatos. 1) B et mediam. 2) B om „portionum“. 3) B contribuant. 4) B om „et vicariorum“. 5) B om „communiter“. 6) B om „se noverint“.
38 unam, sanctorum quatuor doctorum et sancti Erasmi unam, sanctae Elisabeth duas, sancti Lucae unam, sanctorum decem millium militum unam, sancti Dyonisii unam, sanctae Mar- garethae unam, sanctae Mariae nivis unam, sanctae Trini- tatis unam, sancti Brictii unam cum dimidia1), sancti Got- hardi unam, sancti Joannis Baptistae unam, sancti Thomae apostoli unam, sancti Petri apostoli unam, sancti Stephani protomartyris duas, in capitulo altarista sancti Blasii duas, sanctae Dorotheae unam, sancti Bartholomaei duas, duo ministri capellae omnium Sanctorum per unam sexagenam, et altarista sancti Bernhardi duas sexagenas, praemissa tamen non quoad altaristas, qui in praesenti cum vicariis canonicorum capiunt portiones, sed ad successores eorum, non vicarios volentes extendi. Adicientes, quod rectores altarium de cetero in ecclesia nostra erigendorum anno quo- libet duas sexagenas grossorum, vicariis et ministris, ut praemittitur, portiones cum vicariis canonicorum haben- tibus, pro participio portionum,2) etiam si portionibus gaudere nollent, contribuent, 3) quavis excusatione cessante. Solutionem autem summae praedictae in sanctorum Georgii et Galli festis, omni dilatione postposita, annis singulis ad manus divisorum ministrorum et vicariorum,4) qui pro tempore fuerint, fieri volumus per eosdem. Quod altaristae debeant esse presbyteri intra annum. Verum cum altaristae per fundatores suorum altarium communiter 5) ad certas missas septimanatim dicendas con- sueverunt onerari, statuimus, quod si a die investiturae infra annum ad presbiteratus ordinem promoveri neglexerint, se noverint 6) altaribus suis praesentis statuti vigore eo ipso privatos. 1) B et mediam. 2) B om „portionum“. 3) B contribuant. 4) B om „et vicariorum“. 5) B om „communiter“. 6) B om „se noverint“.
Strana 39
39 Quod vicarii omnes infra divinum officium stent in choro. Sunt etiam et alii ministri in ecclesia, praelatorum et canonicorum vicarii, qui vice dominorum suorum horas nocturnas pariter et diurnas exacta diligentia decantare tenen- tur, — nisi iusto impedimento detenti, de quo fidem coram 1) decano facere tenentur, hoc adimplere non possent, — propter quod ipsi de obventionibus ecclesiae communibus certas percipiunt portiones. Circa quos abusum quemdam, quo oc- casione dominorum suorum, quibus ecclesiam intrare volen- tibus cum superpelliciis et mitris iidem vicarii occurrentes, per ecclesiam hinc inde discurrunt, et ut frequenter ante fores ecclesiae, quam 2) in ipsa, longiorem tractum temporis expendunt dominos suos exspectando,3) fitque 4) plerumque, quod pauci vel nulli psallentes in choro remanent, abolere volentes, districtius inhibemus, ne de cetero occasione prae- dicta vel simili chorum ipsorum aliquis exeat. Sed domino cuiuscunque ipsorum ad ecclesiam veniente ad requi- sitionem famuli ipsius sibi superpelliceum ministret, ad chorum illico reversurus. Eisdem etiam vicariis et ministris, praesertim diaconibus et subdiaconibus districte mandamus, quod in secunda vespera gloriosi natalis domini nostri lesu Christi et etiam die sequenti scilicet beati Stephani proto- martyris tam in vesperis,5) matutinis, quam6) missa, cum ele- cti7) per eos episcopi annua peragunt, nullis larvarum mon- stris seu quibuslibet ludibriis, voce ant gestu inordinatis utantur sed tunicis et dalmaticis, ut consuetum est, induti, cum omni disciplina officium illis sacris diebus congruens, nocturnum pariter et diurnum, reverenter compleant et devote; scriptum est enim: »domum tuam, domine, decet sanctitudo.« 1) B om „coram“. 2) B quare. 3) B exspectantes. 4) B sicque. 5) B ad „et“. 6) B ad „in“. 7) A, B „clerici“.
39 Quod vicarii omnes infra divinum officium stent in choro. Sunt etiam et alii ministri in ecclesia, praelatorum et canonicorum vicarii, qui vice dominorum suorum horas nocturnas pariter et diurnas exacta diligentia decantare tenen- tur, — nisi iusto impedimento detenti, de quo fidem coram 1) decano facere tenentur, hoc adimplere non possent, — propter quod ipsi de obventionibus ecclesiae communibus certas percipiunt portiones. Circa quos abusum quemdam, quo oc- casione dominorum suorum, quibus ecclesiam intrare volen- tibus cum superpelliciis et mitris iidem vicarii occurrentes, per ecclesiam hinc inde discurrunt, et ut frequenter ante fores ecclesiae, quam 2) in ipsa, longiorem tractum temporis expendunt dominos suos exspectando,3) fitque 4) plerumque, quod pauci vel nulli psallentes in choro remanent, abolere volentes, districtius inhibemus, ne de cetero occasione prae- dicta vel simili chorum ipsorum aliquis exeat. Sed domino cuiuscunque ipsorum ad ecclesiam veniente ad requi- sitionem famuli ipsius sibi superpelliceum ministret, ad chorum illico reversurus. Eisdem etiam vicariis et ministris, praesertim diaconibus et subdiaconibus districte mandamus, quod in secunda vespera gloriosi natalis domini nostri lesu Christi et etiam die sequenti scilicet beati Stephani proto- martyris tam in vesperis,5) matutinis, quam6) missa, cum ele- cti7) per eos episcopi annua peragunt, nullis larvarum mon- stris seu quibuslibet ludibriis, voce ant gestu inordinatis utantur sed tunicis et dalmaticis, ut consuetum est, induti, cum omni disciplina officium illis sacris diebus congruens, nocturnum pariter et diurnum, reverenter compleant et devote; scriptum est enim: »domum tuam, domine, decet sanctitudo.« 1) B om „coram“. 2) B quare. 3) B exspectantes. 4) B sicque. 5) B ad „et“. 6) B ad „in“. 7) A, B „clerici“.
Strana 40
40 De vicariis canonicorum nostrae1) ecclesiae et salario eorum. Canonicus quomodocunque succedens canonico in praebenda, si vicarium canonici cedentis vel decedentis in- venit2) in ordinibus sibi parem, ipsum pro vicario habebit, quavis excusatione cessante. Item si canonicus altioris gradus fuerit vicario canonici cedentis vel decedentis, nam 3) tunc vicarius 4) sibi, quam primum poterit, se in ordinibus conformabit. Verum, si canonicus non esset in pari ordine cum vicario, canonici civiliter vel naturaliter defuncti, vel se sibi infra unius anni spatium nollet in ordinibus confor- mare, recipiet sibi. vicarium, quem vellet,5) tamen de gremio ecclesiae nostrae tantum, et eo casu capitulum vicario di- misso, quamprimum se facultas obtulerit, de titulo eccle- siastici beneficii tenebitur providere, qui etiam vicarius sic dimissus portiones recipiat cum vicariis canonicorum, tam- diu, donec sibi quocunque modo de beneficio ecclesiastico foret provisum, hoc ipsum servare 6) volentes in vicario ca- nonici, ad praelaturam nostrae ecclesiae, perpetuum haben- tem vicarium, promoti. Ut autem ipsi vicarii tanto amplius ecclesiae valeant insudare servitiis, quanto magis eisdem occasio defectus necessariorum vitae submovetur, statuimus, ut de bursis canonicorum per divisores annuos duae sexa- genae grossorum pragensium pro vicario cuiuslibet eorum annuatim dari solitae, una in Georgii et alia in Galli sanc- torum festis, etiam ipsis canonicis irrequisitis, sine dilatione quacunque 7) solvantur. De balkinis et cereis ecclesiae importatis, ad quos pertineant. De balkinis seu pannis sericeis, qui cum funeribus portantur ad ecclesiam, utrum hebdomodariis, an ecclesiae cedant, frequenter in dubium invenimus 8) revocatum, quam 1) B om. 2) B invenerit. 3) B om „nam“. 4) D, E „vicarium“. 5) B „volet“. 6) B „servari“. 7) B qualibet. 5) B „meminimus.“
40 De vicariis canonicorum nostrae1) ecclesiae et salario eorum. Canonicus quomodocunque succedens canonico in praebenda, si vicarium canonici cedentis vel decedentis in- venit2) in ordinibus sibi parem, ipsum pro vicario habebit, quavis excusatione cessante. Item si canonicus altioris gradus fuerit vicario canonici cedentis vel decedentis, nam 3) tunc vicarius 4) sibi, quam primum poterit, se in ordinibus conformabit. Verum, si canonicus non esset in pari ordine cum vicario, canonici civiliter vel naturaliter defuncti, vel se sibi infra unius anni spatium nollet in ordinibus confor- mare, recipiet sibi. vicarium, quem vellet,5) tamen de gremio ecclesiae nostrae tantum, et eo casu capitulum vicario di- misso, quamprimum se facultas obtulerit, de titulo eccle- siastici beneficii tenebitur providere, qui etiam vicarius sic dimissus portiones recipiat cum vicariis canonicorum, tam- diu, donec sibi quocunque modo de beneficio ecclesiastico foret provisum, hoc ipsum servare 6) volentes in vicario ca- nonici, ad praelaturam nostrae ecclesiae, perpetuum haben- tem vicarium, promoti. Ut autem ipsi vicarii tanto amplius ecclesiae valeant insudare servitiis, quanto magis eisdem occasio defectus necessariorum vitae submovetur, statuimus, ut de bursis canonicorum per divisores annuos duae sexa- genae grossorum pragensium pro vicario cuiuslibet eorum annuatim dari solitae, una in Georgii et alia in Galli sanc- torum festis, etiam ipsis canonicis irrequisitis, sine dilatione quacunque 7) solvantur. De balkinis et cereis ecclesiae importatis, ad quos pertineant. De balkinis seu pannis sericeis, qui cum funeribus portantur ad ecclesiam, utrum hebdomodariis, an ecclesiae cedant, frequenter in dubium invenimus 8) revocatum, quam 1) B om. 2) B invenerit. 3) B om „nam“. 4) D, E „vicarium“. 5) B „volet“. 6) B „servari“. 7) B qualibet. 5) B „meminimus.“
Strana 41
41 dubietatem aequitate pensata taliter dirimendam censuimus, quod huiusmodi panni, qui ad altare, 1) in quo missa pro de- functo cantatur, fuerint oblati, cedunt hebdomodariis. Si vero balkini huiusmodi in capella sancti Wenceslai, vel ad manus offerantur sacristae, eosdem pro fiendis ornatibus interpre- tamur ecclesiae deputantes, nisi in utroque casu offerentes aliud exprimant, quia tunc eorum dispositionem indistincte dicimus observandam. Cereos autem, qui cum huiusmodi fu- neribus inferuntur ecclesiae, procurantes exequias reportandi ad domum vel alias disponendi de eis, quod placet, habere debent liberam voluntatem, licet circa huiusmodi cereos quandoque aliud inprovide et abusive fuerit attemptatum. Cereos etiam, qui in festo Purificationis virginis praelatis, canonicis et ministris installatis ad hoc, ut se ceteris fide- libus in eorundem delatione conforment, per sacristam traduntur ad manus, finita missa sacristae,2) ut est moris, restituendos decernimus, nisi quis praedictorum cereum suum pro tantundem cerae duxerit redimendum. De clericis choralibus. In divini praeterea cultus augmentum consuevit ec- clesia tenere pauperes clericos, chorales dictos, qui una cum ministris et vicariis horas canonicas psallunt, quibus etiam de corporali sustentatione providit, custode chori id dispo- nente, scilicet qui ex ipsis prandium, et qui coenam, et ubi hoc3) facere debeant, nominatim exprimendo ; verum quia per ipsorum inordinatam multitudinem, et quod plus est, disso- lutam vitam, multa scandala in ecclesia nostra experimento ac etiam ex querelis frequentibus didicimus suscitata, vo- lentes igitur in futurum materiam talium submovere, sta- tuimus, quod huiusmodi clerici, quorum nominatio ad canto- rem, — succentore et custode scholae exceptis, quorum no- minatio ad magistrum scholarum, — annotatio vero ad chorum 1) B „quod si huiusmodi panni ad altare .. .“ 2) B „. . . per sacristam traduntur, ad manus sacristae finita missa . . .“ 3) B om „hoc“.
41 dubietatem aequitate pensata taliter dirimendam censuimus, quod huiusmodi panni, qui ad altare, 1) in quo missa pro de- functo cantatur, fuerint oblati, cedunt hebdomodariis. Si vero balkini huiusmodi in capella sancti Wenceslai, vel ad manus offerantur sacristae, eosdem pro fiendis ornatibus interpre- tamur ecclesiae deputantes, nisi in utroque casu offerentes aliud exprimant, quia tunc eorum dispositionem indistincte dicimus observandam. Cereos autem, qui cum huiusmodi fu- neribus inferuntur ecclesiae, procurantes exequias reportandi ad domum vel alias disponendi de eis, quod placet, habere debent liberam voluntatem, licet circa huiusmodi cereos quandoque aliud inprovide et abusive fuerit attemptatum. Cereos etiam, qui in festo Purificationis virginis praelatis, canonicis et ministris installatis ad hoc, ut se ceteris fide- libus in eorundem delatione conforment, per sacristam traduntur ad manus, finita missa sacristae,2) ut est moris, restituendos decernimus, nisi quis praedictorum cereum suum pro tantundem cerae duxerit redimendum. De clericis choralibus. In divini praeterea cultus augmentum consuevit ec- clesia tenere pauperes clericos, chorales dictos, qui una cum ministris et vicariis horas canonicas psallunt, quibus etiam de corporali sustentatione providit, custode chori id dispo- nente, scilicet qui ex ipsis prandium, et qui coenam, et ubi hoc3) facere debeant, nominatim exprimendo ; verum quia per ipsorum inordinatam multitudinem, et quod plus est, disso- lutam vitam, multa scandala in ecclesia nostra experimento ac etiam ex querelis frequentibus didicimus suscitata, vo- lentes igitur in futurum materiam talium submovere, sta- tuimus, quod huiusmodi clerici, quorum nominatio ad canto- rem, — succentore et custode scholae exceptis, quorum no- minatio ad magistrum scholarum, — annotatio vero ad chorum 1) B „quod si huiusmodi panni ad altare .. .“ 2) B „. . . per sacristam traduntur, ad manus sacristae finita missa . . .“ 3) B om „hoc“.
Strana 42
42 et remotio ex causa rationabili indifferenter omnium per- tinet ad decanum tantum, triginta sint numero, nec alias nisi per ipsum decanum in legendo et cantando ac vita et moribus examinati, si fuerint reperti idonei et insuper nisi cautionem dederint, quod ordinatam vitam ducent secundum exigentiam clericalis status, ipsi choro valeant annotari. Sic autem annotati horas canonicas ac missae officium tenentur cantare, nec infra illas, etiam causa associandi praelatos vel canonicos, chorum exire audeant quoquomodo. Si qui autem ultra praedictos vita et moribus approbati in ecclesia nostra Deo omnipotenti in humilitatis spiritu 1) militare voluerint, hoc ipsis praesentibus non negamus. De matronis ecclesiae. Intitulantur etiam ecclesie per decanum quaedam mulieres honestae, aetatis provectae, quae matronae nuncu- pantur, quae et ipsae in ecclesia ex antiqua consuetudine certas capiunt portiones, et ultra provisionem, quam nos et praepositus eisdem singulis annis facimus, canonicus tenens oboedientiam in Odolena woda earum cuilibet tritici duos, siliginis duos et pisarum unum strichonem,2) et insuper sex grossos argenteos annis singulis ministrare tenetur. Officium quarum est pallas et albas dissutas filo lini vel sericeo, si ipsis ministretur et si serico consuere sciverint, consuere, sanctorum reliquias, cum extra beatorum Viti et Wenceslai festa supponuntur altaribus, cum bonifantibus diligenter et sollicite custodire, nam diebus festorum eorundem certi mi- nistri, puta vicarius decani reliquias altari sancti Viti, mi- nister altaris sanctae Crucis reliquias eidem altari et tum- barius reliquias beati Adalberti necnon rector altaris sanctae Mariae reliquias3) huiusmodi altari suppositas custodire consueverunt. Sed quia custodes reliquiarum altaribus memoratis superpositarum torpore et desidia repro- 1) B „in humilitate spiritus.“ 2) B om „strichonem“. 3) A, B om „eidem altari . .. Mariae reliquias“.
42 et remotio ex causa rationabili indifferenter omnium per- tinet ad decanum tantum, triginta sint numero, nec alias nisi per ipsum decanum in legendo et cantando ac vita et moribus examinati, si fuerint reperti idonei et insuper nisi cautionem dederint, quod ordinatam vitam ducent secundum exigentiam clericalis status, ipsi choro valeant annotari. Sic autem annotati horas canonicas ac missae officium tenentur cantare, nec infra illas, etiam causa associandi praelatos vel canonicos, chorum exire audeant quoquomodo. Si qui autem ultra praedictos vita et moribus approbati in ecclesia nostra Deo omnipotenti in humilitatis spiritu 1) militare voluerint, hoc ipsis praesentibus non negamus. De matronis ecclesiae. Intitulantur etiam ecclesie per decanum quaedam mulieres honestae, aetatis provectae, quae matronae nuncu- pantur, quae et ipsae in ecclesia ex antiqua consuetudine certas capiunt portiones, et ultra provisionem, quam nos et praepositus eisdem singulis annis facimus, canonicus tenens oboedientiam in Odolena woda earum cuilibet tritici duos, siliginis duos et pisarum unum strichonem,2) et insuper sex grossos argenteos annis singulis ministrare tenetur. Officium quarum est pallas et albas dissutas filo lini vel sericeo, si ipsis ministretur et si serico consuere sciverint, consuere, sanctorum reliquias, cum extra beatorum Viti et Wenceslai festa supponuntur altaribus, cum bonifantibus diligenter et sollicite custodire, nam diebus festorum eorundem certi mi- nistri, puta vicarius decani reliquias altari sancti Viti, mi- nister altaris sanctae Crucis reliquias eidem altari et tum- barius reliquias beati Adalberti necnon rector altaris sanctae Mariae reliquias3) huiusmodi altari suppositas custodire consueverunt. Sed quia custodes reliquiarum altaribus memoratis superpositarum torpore et desidia repro- 1) B „in humilitate spiritus.“ 2) B om „strichonem“. 3) A, B om „eidem altari . .. Mariae reliquias“.
Strana 43
43 bandis plerumque dediti, 1) nonnumquam custodiam reliqui- arum aliis, etiam garcionibus 2) quadam improbitate com- mittere consueverunt in non modicum ecclesiae nostrae dispendium et iacturam, ne hoc de cetero fiat, praesentibus sub poena suspensionis quatuordecim dierum ab ingressu ecclesiae ipsis et cuilibet eorum districte praecipimus, qua- tenus, cum circa hoc industria ipsorum sic electa, et totus honor ecclesiae nostrae consistat in reliquiis huiusmodi ipsorum custodiae commendatis, custodiam huiusmodi alii seu aliis, nisi in casu necessitatis naturalis seu alias evidenter manifestae et rationabilis, nec tunc, nisi personae idoneae, vita et moribus comprobatae, pos- sint, cum summa tamen recommendatione commit- tere ; necessitate huiusmodi cessante sub poena prae- dicta ad custodiam e vestigio reversuri. Praedictae eti- am matronae clericis choralibus infirmantibus et laboran- tibus in extremis deservire et assidere tenentur et eisdem mortuis a corporibus ipsorum non recedere, donec fuerint tumulata. Insuper eaedem matronae matutinis et aliis di- vinis officiis, orationibus insistentes, quanto possunt fre- quentius, debent interesse. Ob quod etiam retro domum nostram, quam habemus in castro pragensi intra muros ipsius castri, ipsae morari consueverunt. De praerogativis canonicorum Boleslaviensium. Ceterum cum canonici ecclesiae sancti Wenceslai in Bole- slaw oppido de antiqua consuetudine tantum in die anniver- sario 3) dedicationis nostrae ecclesiae et festivitatis sancti Viti stallum in choro inmediate post nostros archidiaconos, et si divinis intersint officiis diebus festivitatum eorundem, 4) ad instar canonicorum nostrae ecclesiae portiones habere sunt 5 soliti, nos dictos canonicos in iure huiusmodi fovere vo- lentes, consuetudinem huiusmodi, cum in divini cultus tendat augmentum et in utriusque ecclesiarum vergit ho- 1) B loco „dediti“ habet „ut didicimus“. 2) B „garconibus“. 3) B anniversarii. 4) B earundem. 5) B sint.
43 bandis plerumque dediti, 1) nonnumquam custodiam reliqui- arum aliis, etiam garcionibus 2) quadam improbitate com- mittere consueverunt in non modicum ecclesiae nostrae dispendium et iacturam, ne hoc de cetero fiat, praesentibus sub poena suspensionis quatuordecim dierum ab ingressu ecclesiae ipsis et cuilibet eorum districte praecipimus, qua- tenus, cum circa hoc industria ipsorum sic electa, et totus honor ecclesiae nostrae consistat in reliquiis huiusmodi ipsorum custodiae commendatis, custodiam huiusmodi alii seu aliis, nisi in casu necessitatis naturalis seu alias evidenter manifestae et rationabilis, nec tunc, nisi personae idoneae, vita et moribus comprobatae, pos- sint, cum summa tamen recommendatione commit- tere ; necessitate huiusmodi cessante sub poena prae- dicta ad custodiam e vestigio reversuri. Praedictae eti- am matronae clericis choralibus infirmantibus et laboran- tibus in extremis deservire et assidere tenentur et eisdem mortuis a corporibus ipsorum non recedere, donec fuerint tumulata. Insuper eaedem matronae matutinis et aliis di- vinis officiis, orationibus insistentes, quanto possunt fre- quentius, debent interesse. Ob quod etiam retro domum nostram, quam habemus in castro pragensi intra muros ipsius castri, ipsae morari consueverunt. De praerogativis canonicorum Boleslaviensium. Ceterum cum canonici ecclesiae sancti Wenceslai in Bole- slaw oppido de antiqua consuetudine tantum in die anniver- sario 3) dedicationis nostrae ecclesiae et festivitatis sancti Viti stallum in choro inmediate post nostros archidiaconos, et si divinis intersint officiis diebus festivitatum eorundem, 4) ad instar canonicorum nostrae ecclesiae portiones habere sunt 5 soliti, nos dictos canonicos in iure huiusmodi fovere vo- lentes, consuetudinem huiusmodi, cum in divini cultus tendat augmentum et in utriusque ecclesiarum vergit ho- 1) B loco „dediti“ habet „ut didicimus“. 2) B „garconibus“. 3) B anniversarii. 4) B earundem. 5) B sint.
Strana 44
44 norem, ne de ipsa processu temporis possit in dubium re- vocari, praesenti statutorum ecclesiae nostrae libello du- ximus inserendam, 1) nihil tamen iuris quoad alia per hoc2) tribuentes eisdem. De beneficiis, quae simul se compatiuntur, et quae non. Verum quia ex visitatione, quam fecimus, nonnullas personas ecclesiae nostrae etiam citra dispensationem3) quam- cunque et cuiuscunque cum divini cultus et animarum su- arum dispendio in beneficiis plurales reperimus, quibus vo- lentes providere, quae beneficia se compatiantur, et quae non, tam in ecclesia quam extra, de sapientum nostrorum consilio praesentibus duximus declarandum. Duae etenim dignitates personatus aut officia 4) tam in una quam 5) pluribus ecclesiis et una persona citra dispensationem6) romani pon- tificis se non compatiuntur, idem de dignitate et personatu insimul vel officio asserentes. Beneficium etiam curatum, sive in ecclesia sive extra ecclesiam consistat,7) cum officio, quod praecisam et personalem requirit residentiam, se non compati in una et eadem persona profitemur, consuetudinem contrariam valere non credentes ; hoc ipsum de duobus be- neficiis simplicibus eiusdem iuris quoad eandem ecclesiam fore dicentes; duo autem beneficia iuris diversi, sive in diversis consistant, quorum alterum ex consuetudine, privi- legio vel statuto residentiam non requirit personalem, ex dispensatione archiepiscopi dicimus se compati et simul per eandem personam posse retineri, hoc semper salvo, quod mansionariorum nullus, etiam praecentore ipsorum incluso, aliquod aliud beneficium in ecclesia nostra aut extra cum mansionaria seu praecentoria potest tenere insimul, prout serenissimus princeps et dominus noster dominus Karolus, Romanorum rex, ipsorum fundator, in fundatione eorum 1) B inserenda. 2) B om „per hoc“. 3) B circa disposicionem. 4) B beneficia. 5) B ad in. 6) B disposicionem. 7) B consistit.
44 norem, ne de ipsa processu temporis possit in dubium re- vocari, praesenti statutorum ecclesiae nostrae libello du- ximus inserendam, 1) nihil tamen iuris quoad alia per hoc2) tribuentes eisdem. De beneficiis, quae simul se compatiuntur, et quae non. Verum quia ex visitatione, quam fecimus, nonnullas personas ecclesiae nostrae etiam citra dispensationem3) quam- cunque et cuiuscunque cum divini cultus et animarum su- arum dispendio in beneficiis plurales reperimus, quibus vo- lentes providere, quae beneficia se compatiantur, et quae non, tam in ecclesia quam extra, de sapientum nostrorum consilio praesentibus duximus declarandum. Duae etenim dignitates personatus aut officia 4) tam in una quam 5) pluribus ecclesiis et una persona citra dispensationem6) romani pon- tificis se non compatiuntur, idem de dignitate et personatu insimul vel officio asserentes. Beneficium etiam curatum, sive in ecclesia sive extra ecclesiam consistat,7) cum officio, quod praecisam et personalem requirit residentiam, se non compati in una et eadem persona profitemur, consuetudinem contrariam valere non credentes ; hoc ipsum de duobus be- neficiis simplicibus eiusdem iuris quoad eandem ecclesiam fore dicentes; duo autem beneficia iuris diversi, sive in diversis consistant, quorum alterum ex consuetudine, privi- legio vel statuto residentiam non requirit personalem, ex dispensatione archiepiscopi dicimus se compati et simul per eandem personam posse retineri, hoc semper salvo, quod mansionariorum nullus, etiam praecentore ipsorum incluso, aliquod aliud beneficium in ecclesia nostra aut extra cum mansionaria seu praecentoria potest tenere insimul, prout serenissimus princeps et dominus noster dominus Karolus, Romanorum rex, ipsorum fundator, in fundatione eorum 1) B inserenda. 2) B om „per hoc“. 3) B circa disposicionem. 4) B beneficia. 5) B ad in. 6) B disposicionem. 7) B consistit.
Strana 45
45 nostro et capituli nostri ad hoc accedente consensu, 1) ordi- navit et voluit, cuius etiam ordinatio et dispositio est per sedem apostolicam ex certa scientia legitime confirmata. Qui testamenta facere possunt et de anno gratiae. De consuetudine laudabili hactenus in nostra ecclesia tenta et servata inconcusse canonici ipsius de rebus mobi- libus praebendarum suarum pro libito suae voluntatis per viam testamenti, legati, donationis aut alio quovis modo licito, de quo tamen fides fieri poterat, disponebant in vita et in morte. Nos consuetudinem huiusmodi in suo robore perdurare volentes, quantum sanctorum patrum decreta per- mittunt, ipsam approbamus, ratificamus et praesentibus confirmamus. Vigore etiam consuetudinis canonici praeben- dati nostrae ecclesiae post suum ab hoc saeculo discessum medietatem omnium fructuum praebendae suae per annum integrum capiebant et capiunt in praesenti, de his testa- menta, legata, et alia, prout volebant, facientes. 2) Quam quidem consuetudinem veluti3) piam et favorabilem appro- bantes, ne de ipsa ab aliquibus forte in posterum posset in dubium revocari, ipsam praesenti statutorum libello du- ximus inserendam. Sed quoniam 4) plerique ministri ecclesiae nostrae sunt adeo ita 5) pauperes, quod ratione paupertatis propter sustentationem vitae suae eos quandoque debita contingit contrahere, quibus interdum propter inopiam non solutis diem claudunt extremum, quorum exequiae nonnun- quam ex causa praedicta indecenter peragebantur et fuerunt peractae, igitur, ut ipsi ac 6) creditores eorum 7) in praemissis aliquo consolationis beneficio perfruantur, statuimus, quod omnes ministri ecclesiae nostrae, maiores et minores, de omnibus fructibus grossis beneficiorum suorum annum gratiae pro rata tamen temporis, de cetero in perpetuum 1) B ad „consilio et“. 2) B) faciebant. 3) B velut. 4) B quia b) B om. 6) B om „ipsi ac“. 7) B ipsorum.
45 nostro et capituli nostri ad hoc accedente consensu, 1) ordi- navit et voluit, cuius etiam ordinatio et dispositio est per sedem apostolicam ex certa scientia legitime confirmata. Qui testamenta facere possunt et de anno gratiae. De consuetudine laudabili hactenus in nostra ecclesia tenta et servata inconcusse canonici ipsius de rebus mobi- libus praebendarum suarum pro libito suae voluntatis per viam testamenti, legati, donationis aut alio quovis modo licito, de quo tamen fides fieri poterat, disponebant in vita et in morte. Nos consuetudinem huiusmodi in suo robore perdurare volentes, quantum sanctorum patrum decreta per- mittunt, ipsam approbamus, ratificamus et praesentibus confirmamus. Vigore etiam consuetudinis canonici praeben- dati nostrae ecclesiae post suum ab hoc saeculo discessum medietatem omnium fructuum praebendae suae per annum integrum capiebant et capiunt in praesenti, de his testa- menta, legata, et alia, prout volebant, facientes. 2) Quam quidem consuetudinem veluti3) piam et favorabilem appro- bantes, ne de ipsa ab aliquibus forte in posterum posset in dubium revocari, ipsam praesenti statutorum libello du- ximus inserendam. Sed quoniam 4) plerique ministri ecclesiae nostrae sunt adeo ita 5) pauperes, quod ratione paupertatis propter sustentationem vitae suae eos quandoque debita contingit contrahere, quibus interdum propter inopiam non solutis diem claudunt extremum, quorum exequiae nonnun- quam ex causa praedicta indecenter peragebantur et fuerunt peractae, igitur, ut ipsi ac 6) creditores eorum 7) in praemissis aliquo consolationis beneficio perfruantur, statuimus, quod omnes ministri ecclesiae nostrae, maiores et minores, de omnibus fructibus grossis beneficiorum suorum annum gratiae pro rata tamen temporis, de cetero in perpetuum 1) B ad „consilio et“. 2) B) faciebant. 3) B velut. 4) B quia b) B om. 6) B om „ipsi ac“. 7) B ipsorum.
Strana 46
46 habeant, disposituri et facturi de fructibus eisdem in vita et in morte, prout animarum ipsorum saluti melius videbitur expedire. Ut autem in praesenti contenta libello eo diligentius memoriae commendentur, quo frequentius fuerint repetita, omnibus et singulis praelatis et canonicis nostrae ecclesiae in virtute sanctae oboedientiae districte praecipiendo man- damus, quatenus omnia et singula in eo contenta et ex- pressa ter in anno in suis generalibus capitulis, quae cele- brare consueverunt, integre diebus continuatis coram se legi faciant et procurent, mandantes etiam nihilominus, ut eorum nec non ministrorum ecclesiae nostrae quilibet quoad ea, quae ipsum concernunt, ipsorum, quam primum poterit, sibi copiam procuret. Si quis autem praemissis seu alicui prae- missorum contrarium facere praesumpserit, ultra poenas praesentibus insertas indignationem Dei omnipotentis et beatissimorum martyrum patronorum nostrorum Viti, Wen- ceslai atque Adalberti se noverit incursurum. Ad robur etiam omnium hic contentorum sigilla nostra praesentibus duximus appendenda. Datum in refectorio ecclesiae nostrae, in quo capitulum congregari consuevit. Anno Domini mille- simo trecentesimo quinquagesimo, decima octava die mensis Novembris, archiepiscopatus vero nostri anno sexto. 1) In C, D, E addita leguntur: Et ego Bernhardus, quondam Conradi de Bor, clericus pragensis dioecesis, publicus apostolica et imperiali auctoritate notarius, statutorum in duodecim carthis per- gameni in praesenti sexterno combinatis descriptorum, lec- tioni et de verbo ad verbum publicationi in refectorio ec- clesiae pragensis, in quo capitulum congregari et celebrari consuevit, in praesentia dominorum praelatorum et cano- 1) A ad „Expliciunt statuta ecclesiae Pragensis“ B: „Expli- ciunt statuta ecclesiae Prâgensis scripta per Bohunconem anno Domini millesimo quadrigentesimo tertio.“
46 habeant, disposituri et facturi de fructibus eisdem in vita et in morte, prout animarum ipsorum saluti melius videbitur expedire. Ut autem in praesenti contenta libello eo diligentius memoriae commendentur, quo frequentius fuerint repetita, omnibus et singulis praelatis et canonicis nostrae ecclesiae in virtute sanctae oboedientiae districte praecipiendo man- damus, quatenus omnia et singula in eo contenta et ex- pressa ter in anno in suis generalibus capitulis, quae cele- brare consueverunt, integre diebus continuatis coram se legi faciant et procurent, mandantes etiam nihilominus, ut eorum nec non ministrorum ecclesiae nostrae quilibet quoad ea, quae ipsum concernunt, ipsorum, quam primum poterit, sibi copiam procuret. Si quis autem praemissis seu alicui prae- missorum contrarium facere praesumpserit, ultra poenas praesentibus insertas indignationem Dei omnipotentis et beatissimorum martyrum patronorum nostrorum Viti, Wen- ceslai atque Adalberti se noverit incursurum. Ad robur etiam omnium hic contentorum sigilla nostra praesentibus duximus appendenda. Datum in refectorio ecclesiae nostrae, in quo capitulum congregari consuevit. Anno Domini mille- simo trecentesimo quinquagesimo, decima octava die mensis Novembris, archiepiscopatus vero nostri anno sexto. 1) In C, D, E addita leguntur: Et ego Bernhardus, quondam Conradi de Bor, clericus pragensis dioecesis, publicus apostolica et imperiali auctoritate notarius, statutorum in duodecim carthis per- gameni in praesenti sexterno combinatis descriptorum, lec- tioni et de verbo ad verbum publicationi in refectorio ec- clesiae pragensis, in quo capitulum congregari et celebrari consuevit, in praesentia dominorum praelatorum et cano- 1) A ad „Expliciunt statuta ecclesiae Pragensis“ B: „Expli- ciunt statuta ecclesiae Prâgensis scripta per Bohunconem anno Domini millesimo quadrigentesimo tertio.“
Strana 47
47 nicorum ac etiam ministrorum ec- clesiae pragensis ad hoc specialiter congregatorum per magistrum Ste- phanum, vicarium venerabilis in Christo patris et domini do- mini Arnesti, sanctae Pragensis ecclesiae archiepiscopi, de man- dato eiusdem domini archiepiscopi factis, una cum Alberto, collega meo infrascripto, praesens interfui, atque ad requisitionem et man- datum eiusdem domini archiepis- copi in testimonium lectionis, publi- cationis et omnium superius expressorum me cum signo meo solito et consueto hic subscripsi. Et ego Albertus quondam Wilhelmi de Way- kow, pragensis dioecesis publicus auctoritate imperiali ac dominorum praelatorum et canonicorum capituli pragensis iuratus notarius, statutorum in duodecim cartis pargameni in praesenti sexterno combinatis descriptorum lectioni et de verbo ad verbum publicationi in refec- torio ecclesiae pragensis, in quo capitulum congregari et celebrari consuevit, in praesentia domino- rum praelatorum et canonicorum ac etiam ministrorum ecclesiae pragensis ad hoc specialiter con- gregatorum per magistrum Ste- phanum, vicarium venerabilis in Christo patris et domini domini Arnesti, sanctae pragensis ecclesiae archiepiscopi, de mandato eiusdem domini archiepiscopi factis una cum Bern- hardo collega meo suprascripto praesens interfui atque ad requisitionem et mandatum eiusdem domini archiepiscopi in testimonium lectionis, publicationis et omnium superius expressorum me cum signo meo solito et consueto hic subscripsi. O O 2
47 nicorum ac etiam ministrorum ec- clesiae pragensis ad hoc specialiter congregatorum per magistrum Ste- phanum, vicarium venerabilis in Christo patris et domini do- mini Arnesti, sanctae Pragensis ecclesiae archiepiscopi, de man- dato eiusdem domini archiepiscopi factis, una cum Alberto, collega meo infrascripto, praesens interfui, atque ad requisitionem et man- datum eiusdem domini archiepis- copi in testimonium lectionis, publi- cationis et omnium superius expressorum me cum signo meo solito et consueto hic subscripsi. Et ego Albertus quondam Wilhelmi de Way- kow, pragensis dioecesis publicus auctoritate imperiali ac dominorum praelatorum et canonicorum capituli pragensis iuratus notarius, statutorum in duodecim cartis pargameni in praesenti sexterno combinatis descriptorum lectioni et de verbo ad verbum publicationi in refec- torio ecclesiae pragensis, in quo capitulum congregari et celebrari consuevit, in praesentia domino- rum praelatorum et canonicorum ac etiam ministrorum ecclesiae pragensis ad hoc specialiter con- gregatorum per magistrum Ste- phanum, vicarium venerabilis in Christo patris et domini domini Arnesti, sanctae pragensis ecclesiae archiepiscopi, de mandato eiusdem domini archiepiscopi factis una cum Bern- hardo collega meo suprascripto praesens interfui atque ad requisitionem et mandatum eiusdem domini archiepiscopi in testimonium lectionis, publicationis et omnium superius expressorum me cum signo meo solito et consueto hic subscripsi. O O 2
Strana 48
In C, E statutis haec praefixa sunt instar proëmii: In nomine Domini Amen. Nos Martinus de Stras- seczii, archidiaconus, et magister Procopius de Plzna, baccalaureus in decretis, canonici praebendati pragensis ec- clesiae, administratores in spiritualibus archiepiscopatus pra- gensis sede vacante per venerabile capitulum eiusdem ecclesiae constituti, universis et singulis, quorum interest aut inter- esse poterit quomodolibet in futurum, et ad perpetuam rei memoriam volumus fore notum, quod venerabilis in Christo pater dominus Wenceslaus de Krumlow, decretorum doctor, decanus ecclesiae et administrator in spiritualibus archiepiscopatus pragensis, nomine suo et totius capituli pragensis quendam libellum statutorum ecclesiae pragensis contentivum in duodecim carthis pargameni conscriptum, in cute seu coopertura ligatum, cum sigillo oblongo rubea cera albae impressae, imaginem tanquam episcopi in sede residentis, apparatu episcopali indutam sub infula et cum baculo expressam continens et ad latum dextrum clipeum ecclesiae nostrae, ad sinistrum vero cum medio equo, ut apparere potuit, in circumferentia vero textus cum litteris antiquis: »Sigillum Arnesti Dei gratia Episcopi pragensis ecclesiae.« A tergo vero de rubea cera impressum rotunde secretum, ut cognosci potuit, imaginem unam quasi stantem et bene- dicentem, et aliam complosis manibus flectentem, et in cir- cumferentia litteris latinis antiquis expressum: »Sigillum secretum archiepiscopi«, in corda et filis sericeis, rubeis per eiusdem libelli carthas et folia in inferiori margine pene- trantes et ipsas carthas coniungentes et continentes, pen- dentis, sigillatum et signatum, non cancellatum, non viciatum, nec in aliquibus carthis rasum aut abolitum, quod sensum
In C, E statutis haec praefixa sunt instar proëmii: In nomine Domini Amen. Nos Martinus de Stras- seczii, archidiaconus, et magister Procopius de Plzna, baccalaureus in decretis, canonici praebendati pragensis ec- clesiae, administratores in spiritualibus archiepiscopatus pra- gensis sede vacante per venerabile capitulum eiusdem ecclesiae constituti, universis et singulis, quorum interest aut inter- esse poterit quomodolibet in futurum, et ad perpetuam rei memoriam volumus fore notum, quod venerabilis in Christo pater dominus Wenceslaus de Krumlow, decretorum doctor, decanus ecclesiae et administrator in spiritualibus archiepiscopatus pragensis, nomine suo et totius capituli pragensis quendam libellum statutorum ecclesiae pragensis contentivum in duodecim carthis pargameni conscriptum, in cute seu coopertura ligatum, cum sigillo oblongo rubea cera albae impressae, imaginem tanquam episcopi in sede residentis, apparatu episcopali indutam sub infula et cum baculo expressam continens et ad latum dextrum clipeum ecclesiae nostrae, ad sinistrum vero cum medio equo, ut apparere potuit, in circumferentia vero textus cum litteris antiquis: »Sigillum Arnesti Dei gratia Episcopi pragensis ecclesiae.« A tergo vero de rubea cera impressum rotunde secretum, ut cognosci potuit, imaginem unam quasi stantem et bene- dicentem, et aliam complosis manibus flectentem, et in cir- cumferentia litteris latinis antiquis expressum: »Sigillum secretum archiepiscopi«, in corda et filis sericeis, rubeis per eiusdem libelli carthas et folia in inferiori margine pene- trantes et ipsas carthas coniungentes et continentes, pen- dentis, sigillatum et signatum, non cancellatum, non viciatum, nec in aliquibus carthis rasum aut abolitum, quod sensum
Strana 49
49 mutaret aut variaret, sed omni prorsus vitio et suspicione carentem nobis coram notariis publicis et testibus infra- scriptis exhibuit et etiam praesentavit, petens cum in- stantia, quatenus cum non sine grandi perditionis, destruc- tionis et anichilationis periculo occasione delationis et pro- bationis cuiuslibet statuti, ordinationis et articuli contenti in ipso libello statutario ad locum quomodolibet necessa- rium deportaretur, ipsum per praetactum notarium publicum infrascriptum faceremus transsumi, exemplari et copiari, et eidem transsumpto auctoritatem nostram interponeremus et decretum. Cuius libelli et statutorum, dispositionum et reformationum tenor cum rubricis suis fuit et est talis: Sequitur textus statutorum et copia corrobo- rationis notariorum Bernhardi et Alberti ex a. 1350; dein in fine leguntur sequentia: Nos igitur administratores suprascripti ad instantem petitionem praedicti venerabilis domini Wenceslai decani et capituli pragensis praefata statuta et ordinationes fecimus transsumi et habita collatione diligentia invenimus ea concordare per omnia, nec prorsus in aliquo, quod sensum mutet, vel intellectum viciet, discordare. Decernimusque, quod eidem transsumpto stetur in iudiciis et extra, fides quo- que adhibeatur plenaria tamquam si ipsa originalia statuta exhiberentur aut apparerent, cui nostram auctoritatem inter- ponimus et decretum. In cuius rei testimonium praesentem libellum transsumpti in viginti carthis seu peciis pargameni exinde per notarium publicum infrascriptum fieri et in forma publici transsumpti et exemplaris redigi mandavimus et si- gilli vicariatus archiepiscopatus pragensis appensione iussi- mus communiri. Acta sunt haec in castro pragensi anno domini millesimo quadringentesimo quinquagesimo octavo, indictione sexta, die quarta mensis Julii, hora tertia vel quarta, pontificatus sanctissimi in Christo patris et domini nostri domini Calisti, divinina providentia papae tertii, anno quarto. In divisoria ecclesiae pragensis, ubi capitulum solet celebrari, praesentibus ibídem honorabilibus viris et dominis Johanne Nezonis de Zittauia, Michaele de Plzna,
49 mutaret aut variaret, sed omni prorsus vitio et suspicione carentem nobis coram notariis publicis et testibus infra- scriptis exhibuit et etiam praesentavit, petens cum in- stantia, quatenus cum non sine grandi perditionis, destruc- tionis et anichilationis periculo occasione delationis et pro- bationis cuiuslibet statuti, ordinationis et articuli contenti in ipso libello statutario ad locum quomodolibet necessa- rium deportaretur, ipsum per praetactum notarium publicum infrascriptum faceremus transsumi, exemplari et copiari, et eidem transsumpto auctoritatem nostram interponeremus et decretum. Cuius libelli et statutorum, dispositionum et reformationum tenor cum rubricis suis fuit et est talis: Sequitur textus statutorum et copia corrobo- rationis notariorum Bernhardi et Alberti ex a. 1350; dein in fine leguntur sequentia: Nos igitur administratores suprascripti ad instantem petitionem praedicti venerabilis domini Wenceslai decani et capituli pragensis praefata statuta et ordinationes fecimus transsumi et habita collatione diligentia invenimus ea concordare per omnia, nec prorsus in aliquo, quod sensum mutet, vel intellectum viciet, discordare. Decernimusque, quod eidem transsumpto stetur in iudiciis et extra, fides quo- que adhibeatur plenaria tamquam si ipsa originalia statuta exhiberentur aut apparerent, cui nostram auctoritatem inter- ponimus et decretum. In cuius rei testimonium praesentem libellum transsumpti in viginti carthis seu peciis pargameni exinde per notarium publicum infrascriptum fieri et in forma publici transsumpti et exemplaris redigi mandavimus et si- gilli vicariatus archiepiscopatus pragensis appensione iussi- mus communiri. Acta sunt haec in castro pragensi anno domini millesimo quadringentesimo quinquagesimo octavo, indictione sexta, die quarta mensis Julii, hora tertia vel quarta, pontificatus sanctissimi in Christo patris et domini nostri domini Calisti, divinina providentia papae tertii, anno quarto. In divisoria ecclesiae pragensis, ubi capitulum solet celebrari, praesentibus ibídem honorabilibus viris et dominis Johanne Nezonis de Zittauia, Michaele de Plzna,
Strana 50
50 Francisco de Plzna, Georgio de Melnik, vicariis et altaristis in ecclesia pragensi, testibus fide dignis, ad prae- missa vocatis pariter et rogatis. Et ego Johannes natus Wenceslai de Chodowlicz, clericus pragensis dioecesis, auctoritate apostolica publicus notarius. Quia praedictorum statutorum in duodecim car- this pargameni exhibitioni, conspectioni, requisitioni, aus- cultationi nec non decreti interpositioni omnibus et sin- gulis, dum sic, ut praemitti- tur, fierent et agerentur, una cum infrascripto scriba et no- tario publico ac testibus prae- sens interfui, eaque sic fieri vidi et audivi, et ex mandato suprascriptorum dominorum administratorum in hanc pub- licam formam seu transsump- tum in viginti foliis seu peciis a prima pecia seu folio inci- piendo et usque vicesimum fo- lium ex integro continuando redegi, signoque et nomine meis solitis et consuetis una cum sigillo officii praefatorum dominorum administratorum consignavi, manuque mea propria fideliter conscripsi, requisitus in fidem et testimo- nium omnium praemissorum. ebames wereſlas S Et ego Burjanus natus Benedicti de Tin- horssowien, clericus pragensis dioecesis, auctoritate im- periali notarius publicus. Quia praedictorum statutorum in duodecim litteris pargameni exhibitioni, conspectioni, re- quisitioni, auscultationi, nec non decreti interpositioni om- nibus et singulis, dum sic, ut praemittitur, fierent et age- rentur, una cum praescripto scriba et notario et testibus praesens interfui, eaque sic fieri vidi et audivi et ex man- dato suprascriptorum dominorum administratorum in hanc publicam formam per manum collegae et scribae praenotati
50 Francisco de Plzna, Georgio de Melnik, vicariis et altaristis in ecclesia pragensi, testibus fide dignis, ad prae- missa vocatis pariter et rogatis. Et ego Johannes natus Wenceslai de Chodowlicz, clericus pragensis dioecesis, auctoritate apostolica publicus notarius. Quia praedictorum statutorum in duodecim car- this pargameni exhibitioni, conspectioni, requisitioni, aus- cultationi nec non decreti interpositioni omnibus et sin- gulis, dum sic, ut praemitti- tur, fierent et agerentur, una cum infrascripto scriba et no- tario publico ac testibus prae- sens interfui, eaque sic fieri vidi et audivi, et ex mandato suprascriptorum dominorum administratorum in hanc pub- licam formam seu transsump- tum in viginti foliis seu peciis a prima pecia seu folio inci- piendo et usque vicesimum fo- lium ex integro continuando redegi, signoque et nomine meis solitis et consuetis una cum sigillo officii praefatorum dominorum administratorum consignavi, manuque mea propria fideliter conscripsi, requisitus in fidem et testimo- nium omnium praemissorum. ebames wereſlas S Et ego Burjanus natus Benedicti de Tin- horssowien, clericus pragensis dioecesis, auctoritate im- periali notarius publicus. Quia praedictorum statutorum in duodecim litteris pargameni exhibitioni, conspectioni, re- quisitioni, auscultationi, nec non decreti interpositioni om- nibus et singulis, dum sic, ut praemittitur, fierent et age- rentur, una cum praescripto scriba et notario et testibus praesens interfui, eaque sic fieri vidi et audivi et ex man- dato suprascriptorum dominorum administratorum in hanc publicam formam per manum collegae et scribae praenotati
Strana 51
51 S 9 — 8 Bucannɇ Bencich 3 in viginti foliis seu peciis a prima pecia incipiendo usque vi- cesimi folii vicesimam primam columpnam continuando redactum et cum eo fideliter col- lationatum ac de verbo ad verbum examina- tum signo et nomine meis solitis et consu- etis una cum sigillo officii praefatorum ad- ministratorum consig- navi manu mea pro- pria me subscripsi, re- quisitus in fidem et testimonium omnium praemissorum. Confirmatio statutorum ecclesiae pragensis a Wenceslao decano impetratum.1) Pius episcopus2) servus servorum Dei. Ad perpetuam rei memoriam. Cunctis orbis ecclesiis disponente Domino praesidentes illarum et praesertim cathedralium ac in eis divinis mancipatarum laudibus personarum statui et indempni- tatibus ut a quibusvis dispendiis iugo praeserventur illaesae, apostolici favoris suffragio solertius intendimus et his, quae propterea nec non pro pacifico prosperoque ipsarum perso- narum successu provide procesisse comperimus, ut illibata persistant, libenter, cum a nobis petitur, apostolici munimi- nis adiicimus firmitatem. Sane pro parte dilectorum filiorum 1) Haec inscriptio invenitur solummodo in C; in E omittitur. 2) C om.
51 S 9 — 8 Bucannɇ Bencich 3 in viginti foliis seu peciis a prima pecia incipiendo usque vi- cesimi folii vicesimam primam columpnam continuando redactum et cum eo fideliter col- lationatum ac de verbo ad verbum examina- tum signo et nomine meis solitis et consu- etis una cum sigillo officii praefatorum ad- ministratorum consig- navi manu mea pro- pria me subscripsi, re- quisitus in fidem et testimonium omnium praemissorum. Confirmatio statutorum ecclesiae pragensis a Wenceslao decano impetratum.1) Pius episcopus2) servus servorum Dei. Ad perpetuam rei memoriam. Cunctis orbis ecclesiis disponente Domino praesidentes illarum et praesertim cathedralium ac in eis divinis mancipatarum laudibus personarum statui et indempni- tatibus ut a quibusvis dispendiis iugo praeserventur illaesae, apostolici favoris suffragio solertius intendimus et his, quae propterea nec non pro pacifico prosperoque ipsarum perso- narum successu provide procesisse comperimus, ut illibata persistant, libenter, cum a nobis petitur, apostolici munimi- nis adiicimus firmitatem. Sane pro parte dilectorum filiorum 1) Haec inscriptio invenitur solummodo in C; in E omittitur. 2) C om.
Strana 52
52 decani et capituli ecclesiae pragensis nobis nuper exhibita petitio continebat, quod olim pro statu prospero ac felici regimine ecclesiae et in ea piae vitae studio praesidentium personarum nonnulla praerogativas, privilegia, statuta, conces- siones et indulta per nonnullos Romanorum Pontifices prae- decessores nostros concessa et indulta fuerint, quae hactenus laudabiliter et inconcusse observarunt, et quae si apostolica auctoritate approbarentur et confirmarentur, ex hoc eccle- siae et personis praedictis salubrius consultum existeret, quare pro parte decani et capituli praedictorum nobis fuit humiliter supplicatum, ut praerogativis, privilegiis statutis, concessionibus et indultis praedictis pro eorum subsistentia firmiori robur apostolicae confirmationis adiicere et alias in praemissis opportune providere de benignitate apostolica dignaremur, nos igitur, qui statuta, concessiones et indulta pro statu quarumcunque et praesertim cathedralium eccle- siarum et in illis praesidentium personarum emanata adau- geri et illaesa conservari intensis desideriis affectamus, huius- modi supplicationibus inclinati, praerogativas, privilegia, sta- tuta, concessiones et indulta, quae ac si de verbo ad verbum insererentur, praesentibus pro sufficienter expressis haberi volumus, et de quibus decanus et capitulum praedicti hacte- nus bene et laudabiliter usi sunt, pro illorum subsistentia firmiori auctoritate apostolica approbamus et confirmamus, illisque apostolicae firmitatis robur adiicimus, ac ea prae- sentis scripti patrocinio communimus. Nulli ergo omnino hominum liceat hanc paginam nostrae approbationis, con- firmationis adicionis et communitionis infringere, vel ei ausu temerario contraire. Si quis autem hoc attemptare praesumpserit, indignationem omnipotentis Dei et beatorum Petri et Pauli, apostolorum eius, se noverit incursurum. Datum Romae apud s. Petrum. Anno incarnationis Dominicae Mil- lesimo quadringentesimo quinquagesimo octavo, tertio Idus Septembris Pontificatus Nostri anno primo.1) 1) Bulla haec in D om. Cfr. Editiones IV. „Privilegia“ pag. 13—14.
52 decani et capituli ecclesiae pragensis nobis nuper exhibita petitio continebat, quod olim pro statu prospero ac felici regimine ecclesiae et in ea piae vitae studio praesidentium personarum nonnulla praerogativas, privilegia, statuta, conces- siones et indulta per nonnullos Romanorum Pontifices prae- decessores nostros concessa et indulta fuerint, quae hactenus laudabiliter et inconcusse observarunt, et quae si apostolica auctoritate approbarentur et confirmarentur, ex hoc eccle- siae et personis praedictis salubrius consultum existeret, quare pro parte decani et capituli praedictorum nobis fuit humiliter supplicatum, ut praerogativis, privilegiis statutis, concessionibus et indultis praedictis pro eorum subsistentia firmiori robur apostolicae confirmationis adiicere et alias in praemissis opportune providere de benignitate apostolica dignaremur, nos igitur, qui statuta, concessiones et indulta pro statu quarumcunque et praesertim cathedralium eccle- siarum et in illis praesidentium personarum emanata adau- geri et illaesa conservari intensis desideriis affectamus, huius- modi supplicationibus inclinati, praerogativas, privilegia, sta- tuta, concessiones et indulta, quae ac si de verbo ad verbum insererentur, praesentibus pro sufficienter expressis haberi volumus, et de quibus decanus et capitulum praedicti hacte- nus bene et laudabiliter usi sunt, pro illorum subsistentia firmiori auctoritate apostolica approbamus et confirmamus, illisque apostolicae firmitatis robur adiicimus, ac ea prae- sentis scripti patrocinio communimus. Nulli ergo omnino hominum liceat hanc paginam nostrae approbationis, con- firmationis adicionis et communitionis infringere, vel ei ausu temerario contraire. Si quis autem hoc attemptare praesumpserit, indignationem omnipotentis Dei et beatorum Petri et Pauli, apostolorum eius, se noverit incursurum. Datum Romae apud s. Petrum. Anno incarnationis Dominicae Mil- lesimo quadringentesimo quinquagesimo octavo, tertio Idus Septembris Pontificatus Nostri anno primo.1) 1) Bulla haec in D om. Cfr. Editiones IV. „Privilegia“ pag. 13—14.
Strana 53
53 In D legitur instar prooemii. In nomine sacrosanctae et individuae trinitatis, Patris et Filii et Spiritus sancti. Amen. Noverint universi, hoc praesens publicum transumptum inspecturi, quod nos Martinus Dei et apostolicae sedis gratia archiepiscopus Pragensis, legatus natus etc. habuimus, vidimus, legimus et diligenter inspe- ximus statuta reverendissimi domini Arnesti, primi archi- episcopi autecessoris nostri felicis recordationis in foliis duo- decim pergamenis descripta, eiusque sigillo cum cordula sericea impendente signata, notariorumque infrascriptorum nomine signoque autentico subscripta et omnimoda sus- pitione carentia. Quorum quidem statutorum tenor in conti- nentia erat iste. Sequitur textus statutorum una cum copia atte- stationum notariorum Bernhardi et Alberti; dein legitur: »Sigillum autem erat ita formatum: in cera rubea, ovalis figurae, in anteriori parte archiepiscopus mitratus et solitis sacris ornamentis indutus, in sede gloriosa sedebat, manu dextra dans benedictionem, sinistra crucem oblongam tenens; a dextra parte insignia archiepiscopatus sub parva forma, pariter in insignibus a sinistra equus medius cum prioribus pedibus conspiciebatur. Textus circumquaque maiusculis literis in margine exteriori ARNESTI DEI GRA ARCHIEPI SCTAE PRAGENSIS ECCLAE. A tergo vero in parva forma rotunda figura lesu Christi post resurrectionem beatae Mariae Magdalenae in horto apparentis. Textus in circumquaque : Si- GILLVM SECRETI MEI. Quibus quidem statutis sic se habentibus diligenter inspectis, ad requisitionem et multifaricem instantiamn Reve rendorum fratrum nobis sincere dilectorum Petri a Linda praepositi, Georgii Bartholdi, decani, nostri in rebus spiritualibus vicarii generalis, M. Foelicis a Linda, archidiaconi, totiusque venerabilis capituli sanctae nostrae
53 In D legitur instar prooemii. In nomine sacrosanctae et individuae trinitatis, Patris et Filii et Spiritus sancti. Amen. Noverint universi, hoc praesens publicum transumptum inspecturi, quod nos Martinus Dei et apostolicae sedis gratia archiepiscopus Pragensis, legatus natus etc. habuimus, vidimus, legimus et diligenter inspe- ximus statuta reverendissimi domini Arnesti, primi archi- episcopi autecessoris nostri felicis recordationis in foliis duo- decim pergamenis descripta, eiusque sigillo cum cordula sericea impendente signata, notariorumque infrascriptorum nomine signoque autentico subscripta et omnimoda sus- pitione carentia. Quorum quidem statutorum tenor in conti- nentia erat iste. Sequitur textus statutorum una cum copia atte- stationum notariorum Bernhardi et Alberti; dein legitur: »Sigillum autem erat ita formatum: in cera rubea, ovalis figurae, in anteriori parte archiepiscopus mitratus et solitis sacris ornamentis indutus, in sede gloriosa sedebat, manu dextra dans benedictionem, sinistra crucem oblongam tenens; a dextra parte insignia archiepiscopatus sub parva forma, pariter in insignibus a sinistra equus medius cum prioribus pedibus conspiciebatur. Textus circumquaque maiusculis literis in margine exteriori ARNESTI DEI GRA ARCHIEPI SCTAE PRAGENSIS ECCLAE. A tergo vero in parva forma rotunda figura lesu Christi post resurrectionem beatae Mariae Magdalenae in horto apparentis. Textus in circumquaque : Si- GILLVM SECRETI MEI. Quibus quidem statutis sic se habentibus diligenter inspectis, ad requisitionem et multifaricem instantiamn Reve rendorum fratrum nobis sincere dilectorum Petri a Linda praepositi, Georgii Bartholdi, decani, nostri in rebus spiritualibus vicarii generalis, M. Foelicis a Linda, archidiaconi, totiusque venerabilis capituli sanctae nostrae
Strana 54
54 metropolitanae ecclesiae per notarium publicum infra- scriptum ipsa mandarimus exemplari et transumi, ac in publicam formam redigi. Decernentes et volentes, ut huic praesenti transumpto publico sive exemplo plena fides deinceps adhibeatur ubilibet in locis omnibus et singulis, quibus fuerit opportunum, ipsumque transumptum fidem faciat et illi stetur ac si originalia ipsa statuta apparerent. Quibus omnibus et singulis authoritatem nostram ordinariam interposuimus et decretum et ad ampliorem evidentiam praemissorum, praeter id quod in fidem et conscientiam nostram recipimus, sigil- lum maius praesentibus duximus appendendum. Actum et datum Pragae, in solita nostra archiepiscopali residentia anno reparatae salutis humanae millesimo quingentesimo octuagesimo sexto, pontificatus sanctissimi D. N. domini Sixti, divina providentia Papae quinti, anno secundo, indic- tione decima quarta, imperii invictissimi atque gloriosissimi Romanorum Imperatoris semper Augusti, Rudolphi se- cundi undecimo, die vero vigesima nona mensis Julii. Dein inveniuntur in D alia manu saec. XVI. ad finem vergente haec adscripta: Aliud speciale statutum de canonicis non praebendatis, quod locum et vocem non habeant in capitulo, confirmatum per Bonifacium IX. pontificem.1) Hinco, decanus, universumque capitulum ecclesiae Pragensis, ad perpetuam rei memoriam. Sacrorum canonum vestigiis inhaerentes, qui disparitatem habitus in uno eodem- que collegio reprobant, cum decorem domus Dei obnubilet et deformitatem inducat, quia canonici non praebendati per 1) In archivio capituli sub sign. XV, 14 asservatur originale huius statuti in membrana scriptum, sigilla tamen olim appensa desunt.
54 metropolitanae ecclesiae per notarium publicum infra- scriptum ipsa mandarimus exemplari et transumi, ac in publicam formam redigi. Decernentes et volentes, ut huic praesenti transumpto publico sive exemplo plena fides deinceps adhibeatur ubilibet in locis omnibus et singulis, quibus fuerit opportunum, ipsumque transumptum fidem faciat et illi stetur ac si originalia ipsa statuta apparerent. Quibus omnibus et singulis authoritatem nostram ordinariam interposuimus et decretum et ad ampliorem evidentiam praemissorum, praeter id quod in fidem et conscientiam nostram recipimus, sigil- lum maius praesentibus duximus appendendum. Actum et datum Pragae, in solita nostra archiepiscopali residentia anno reparatae salutis humanae millesimo quingentesimo octuagesimo sexto, pontificatus sanctissimi D. N. domini Sixti, divina providentia Papae quinti, anno secundo, indic- tione decima quarta, imperii invictissimi atque gloriosissimi Romanorum Imperatoris semper Augusti, Rudolphi se- cundi undecimo, die vero vigesima nona mensis Julii. Dein inveniuntur in D alia manu saec. XVI. ad finem vergente haec adscripta: Aliud speciale statutum de canonicis non praebendatis, quod locum et vocem non habeant in capitulo, confirmatum per Bonifacium IX. pontificem.1) Hinco, decanus, universumque capitulum ecclesiae Pragensis, ad perpetuam rei memoriam. Sacrorum canonum vestigiis inhaerentes, qui disparitatem habitus in uno eodem- que collegio reprobant, cum decorem domus Dei obnubilet et deformitatem inducat, quia canonici non praebendati per 1) In archivio capituli sub sign. XV, 14 asservatur originale huius statuti in membrana scriptum, sigilla tamen olim appensa desunt.
Strana 55
55 capitulum nostrae Ecclesiae Pragensis recepti in pluribus non possint se praebendatis canonicis conformare nec etiam se conformant, et praesertim in delatione et usu capparum hiemalium, quas canonici praebendati portare in hieme sunt adstricti, quibus canonici non praebendati non utuntur nec deferunt, praetendentes pro causa, quod emolumentum canonicatus non habeant, unde cappas valeant comparare, et quia ex huiusmodi disparitate scandalum et deformitas non modica generantur, et ex aliis causis rationabilibus animum nostrum ad hoc moventibus, quas praesentibus non expedit explicare, de consensu et consilio 1) reverendi in Christo Patris et Domini nostri Joannis, archiepiscopi Pragensis, statuimus et ordinamus : quod canonici, 2) per nos et successores nostros capituli3) pragensis4) recipiendi, locum et vocem non habeant in capitulo nostro, etiam si in sacris sint ordinibus constituti, nec in stallis inter canonicos prae- bendatos stare possint, sed post canonicos praebendatos immediate locum habeant donec praebendas canonicales effectualiter in nostra ecclesia fuerint assecuti. Datum5) Pragae in capitulo nostro generali a. 1377,6) in crastino translationis Beati Wenceslai Martyris gloriosi. Nos quoque Joannes, Dei gratia s. Pragensis ecclesiae archiepiscopus, apostolicae sedis legatus, statutum praedic- tum cum consensu nostro factum ac ordinationem praedic- tam approbamus, ratificamus et authoritate ordinaria con- firmamus. Datum Pragae a. D. 1377. V.7) Martii. In fine eiusdem manuscripti D alia manu saec. XVI adiecta sunt duo excerpta ex „libro informationum“: Ex Libro Informationum pagina 61. De officio praepositi. Ad praepositi spectat officium bona capituli ecclesiae nostrae et personarum de capitulo ac ministrorum et personarum eiusdem, ad 1) Orig. de consilio et consensu. 2) Orig. ad in antea. 3) Orig. capitulum. 4) Orig. pragen. 5) Orig. Actum et datum. 6) Orig. Mil- lesimo trecentesimo septuagesimo septimo. 7) Orig. ad Mensis.
55 capitulum nostrae Ecclesiae Pragensis recepti in pluribus non possint se praebendatis canonicis conformare nec etiam se conformant, et praesertim in delatione et usu capparum hiemalium, quas canonici praebendati portare in hieme sunt adstricti, quibus canonici non praebendati non utuntur nec deferunt, praetendentes pro causa, quod emolumentum canonicatus non habeant, unde cappas valeant comparare, et quia ex huiusmodi disparitate scandalum et deformitas non modica generantur, et ex aliis causis rationabilibus animum nostrum ad hoc moventibus, quas praesentibus non expedit explicare, de consensu et consilio 1) reverendi in Christo Patris et Domini nostri Joannis, archiepiscopi Pragensis, statuimus et ordinamus : quod canonici, 2) per nos et successores nostros capituli3) pragensis4) recipiendi, locum et vocem non habeant in capitulo nostro, etiam si in sacris sint ordinibus constituti, nec in stallis inter canonicos prae- bendatos stare possint, sed post canonicos praebendatos immediate locum habeant donec praebendas canonicales effectualiter in nostra ecclesia fuerint assecuti. Datum5) Pragae in capitulo nostro generali a. 1377,6) in crastino translationis Beati Wenceslai Martyris gloriosi. Nos quoque Joannes, Dei gratia s. Pragensis ecclesiae archiepiscopus, apostolicae sedis legatus, statutum praedic- tum cum consensu nostro factum ac ordinationem praedic- tam approbamus, ratificamus et authoritate ordinaria con- firmamus. Datum Pragae a. D. 1377. V.7) Martii. In fine eiusdem manuscripti D alia manu saec. XVI adiecta sunt duo excerpta ex „libro informationum“: Ex Libro Informationum pagina 61. De officio praepositi. Ad praepositi spectat officium bona capituli ecclesiae nostrae et personarum de capitulo ac ministrorum et personarum eiusdem, ad 1) Orig. de consilio et consensu. 2) Orig. ad in antea. 3) Orig. capitulum. 4) Orig. pragen. 5) Orig. Actum et datum. 6) Orig. Mil- lesimo trecentesimo septuagesimo septimo. 7) Orig. ad Mensis.
Strana 56
56 ipsos ratione ipsins ecclesiae spectautia, si ratione metarum vel alias quavis occasione per alium vel alios occuparentur sen impedirentur, disbrigare, nec non personarum capituli et ministrorum ecclesiae ho- mines, si eis per quempiam iniuriae seu violentiae fuerint irrogatae, ratione praevia defensare, atque sic ecclesiam una cum personis ipsius in optimo statu pro virili conservare. Nec abs re, nam qui ceteros eiusdem capituli dignitate, honore et reddituum facultate autecellit, aequum est, eundem quoque labore, solicitudine et largitate praeire, iuxta id quod dicitur: Qui sentit commodum, is debet etiam sentire onus. Quam ob causam optimo iure vocatur praepositus, ut loco prae- eminentiae, authoritate et virtutum exemplo ceteris praeponatur, et cum usus postulat, intra et extra ecclesiam primus semper adsit eius- que iura studiose tueatur. Officium itaque praepositi tauquam primi prac lati est, si et in quantum necessitates imminent ecclesiae et ca- pitulo, tam defendendis fundis quam hominibus, ut ipse (ad quem praestito iuramento pertinet iura et statuta ecclesiae tueri) eos coram potestate saeculari defendere et ipsi ecclesiae patrocinari. Ex eodem Libro Iuformationum pagina 62. De officio decani. Decani officium est, pervigili studio curare, ut sacerdotes munus suum ecclesiasticum diligenter obeant atque illud devote, non per- functorie, velut in transcursu, ut dicitur, exequantur. Item ut tam ca- nonicorum, quam vicariorum mali mores et excessus mature digneque corrigantur, et ut animadvertat, ne in ecclesia, divinorum officiorum tempore, a clericis praccipue, tumultus, rixae, dissensiones excitentur, dissoluti risus audiantur, neque levitates aliquae perpetrentur, sed omni cum devotione et pietate sacra peragantur et divina officia ce- lebrentur. Porro decani munus requirit, ut suos canonicos et ceteros cle- ricos ad priorum rituum observationem provocet, desuetos reducat, ad agendamque vitam clericis dignam perpetuo cohortetur ac impellat, et a negotiis statui spirituali hand convenientibus, mundanisque curis ac sollicitudinibus dehortetur, ne magis mundo quam clero militare vide- antur. Comessationes, ebrietatem, prostibula et id genus pestitentis- simos fomites gravi comminatione illis interdicat, in officium redigat, adeoque compellat, delinquentes emendet, increpet, castiget, inoboe- dientes vero iuxta ipsorum demerita corrigat ac puniat. Ipse quoque ministros ecclesiae instituit et destituit ex causis legitimis, atque prae- latos et canonicos installat seu investit. Singulis annis apparatum sin-
56 ipsos ratione ipsins ecclesiae spectautia, si ratione metarum vel alias quavis occasione per alium vel alios occuparentur sen impedirentur, disbrigare, nec non personarum capituli et ministrorum ecclesiae ho- mines, si eis per quempiam iniuriae seu violentiae fuerint irrogatae, ratione praevia defensare, atque sic ecclesiam una cum personis ipsius in optimo statu pro virili conservare. Nec abs re, nam qui ceteros eiusdem capituli dignitate, honore et reddituum facultate autecellit, aequum est, eundem quoque labore, solicitudine et largitate praeire, iuxta id quod dicitur: Qui sentit commodum, is debet etiam sentire onus. Quam ob causam optimo iure vocatur praepositus, ut loco prae- eminentiae, authoritate et virtutum exemplo ceteris praeponatur, et cum usus postulat, intra et extra ecclesiam primus semper adsit eius- que iura studiose tueatur. Officium itaque praepositi tauquam primi prac lati est, si et in quantum necessitates imminent ecclesiae et ca- pitulo, tam defendendis fundis quam hominibus, ut ipse (ad quem praestito iuramento pertinet iura et statuta ecclesiae tueri) eos coram potestate saeculari defendere et ipsi ecclesiae patrocinari. Ex eodem Libro Iuformationum pagina 62. De officio decani. Decani officium est, pervigili studio curare, ut sacerdotes munus suum ecclesiasticum diligenter obeant atque illud devote, non per- functorie, velut in transcursu, ut dicitur, exequantur. Item ut tam ca- nonicorum, quam vicariorum mali mores et excessus mature digneque corrigantur, et ut animadvertat, ne in ecclesia, divinorum officiorum tempore, a clericis praccipue, tumultus, rixae, dissensiones excitentur, dissoluti risus audiantur, neque levitates aliquae perpetrentur, sed omni cum devotione et pietate sacra peragantur et divina officia ce- lebrentur. Porro decani munus requirit, ut suos canonicos et ceteros cle- ricos ad priorum rituum observationem provocet, desuetos reducat, ad agendamque vitam clericis dignam perpetuo cohortetur ac impellat, et a negotiis statui spirituali hand convenientibus, mundanisque curis ac sollicitudinibus dehortetur, ne magis mundo quam clero militare vide- antur. Comessationes, ebrietatem, prostibula et id genus pestitentis- simos fomites gravi comminatione illis interdicat, in officium redigat, adeoque compellat, delinquentes emendet, increpet, castiget, inoboe- dientes vero iuxta ipsorum demerita corrigat ac puniat. Ipse quoque ministros ecclesiae instituit et destituit ex causis legitimis, atque prae- latos et canonicos installat seu investit. Singulis annis apparatum sin-
Strana 57
57 gulorum altarium conspicere et eonscribere debet, et si quae deperdita seu distracta reperit, restaurari faciet universa. Quam ob rem decano iuxta landabilem et antiquissimam tum metropolitanae Pragensis ecclesiae, tum aliarum multarum ecclesiarum consuetudinem duplicata quotaunis conceditur et datur praebenda, ut relictis omnibus aliis officiis atque occupationibus, se penitus ad ho- norem et gloriam Dei ecclesiaeque suae utilitatem ac propriae con- scientiae satisfactionem, suorum officiorum mancipet servituti. Quod autem decanus duplam portionem canonici sortiebatur, antiquissima capituli registra demonstrant; vide annum 1508 et sequentes in om- nibus divisionibus, etiam ex anniversariis et offertoriis. In manuscripto E inveniuntur in fine haec cor- robationes notariorum et testium: Ego Joannes Guiliel- mus Grüner, authorit. pon- tif. notarius publicus et iuratus nec non archi- episcopalis, curiae pragensis actualis secretarius, fidem publicam facio et attestor, quod prius ad id a reve- rendissimo, illustrissimo semperque fideli capitulo sanctae metropolitanae ec- clesiae ad divium Vitum in Castro Pragensi, nominatim a reverendissimis, illustris- simis, perillustribus, eximiis ac amplissimis dominis, domino Daniele Josepho de Mayern, praeposito, domino Paulo Axlar, decano, do- mino Tobia Adalberto Opitz, archidiacono, domino Joanne Adamo Wratislaw S. R. I. comite de Mitro- witz, scholastico, domino Godefrido Herbst, seniore, domino Joanne Wenceslao Hotowetz, domino Jo- anne Ludovico Steyer et domino Carolo Ržecžiczky, praelatis et canonicis pro nunc existentibus, specialiter re-
57 gulorum altarium conspicere et eonscribere debet, et si quae deperdita seu distracta reperit, restaurari faciet universa. Quam ob rem decano iuxta landabilem et antiquissimam tum metropolitanae Pragensis ecclesiae, tum aliarum multarum ecclesiarum consuetudinem duplicata quotaunis conceditur et datur praebenda, ut relictis omnibus aliis officiis atque occupationibus, se penitus ad ho- norem et gloriam Dei ecclesiaeque suae utilitatem ac propriae con- scientiae satisfactionem, suorum officiorum mancipet servituti. Quod autem decanus duplam portionem canonici sortiebatur, antiquissima capituli registra demonstrant; vide annum 1508 et sequentes in om- nibus divisionibus, etiam ex anniversariis et offertoriis. In manuscripto E inveniuntur in fine haec cor- robationes notariorum et testium: Ego Joannes Guiliel- mus Grüner, authorit. pon- tif. notarius publicus et iuratus nec non archi- episcopalis, curiae pragensis actualis secretarius, fidem publicam facio et attestor, quod prius ad id a reve- rendissimo, illustrissimo semperque fideli capitulo sanctae metropolitanae ec- clesiae ad divium Vitum in Castro Pragensi, nominatim a reverendissimis, illustris- simis, perillustribus, eximiis ac amplissimis dominis, domino Daniele Josepho de Mayern, praeposito, domino Paulo Axlar, decano, do- mino Tobia Adalberto Opitz, archidiacono, domino Joanne Adamo Wratislaw S. R. I. comite de Mitro- witz, scholastico, domino Godefrido Herbst, seniore, domino Joanne Wenceslao Hotowetz, domino Jo- anne Ludovico Steyer et domino Carolo Ržecžiczky, praelatis et canonicis pro nunc existentibus, specialiter re-
Strana 58
58 quisitus et rogatus, praesens transumptum cum sua authen- tica ac vidimata copia Statutorum eiusdem reverendissimi, illustrissimi semperque fidelis capituli metropolitani pra- gensis de anno millesimo trecentesimo quinquagesimo sub reverendissimo ac celsissimo principe domino domino Er- nesto Dei et Sedis apostolicae gratia primo archiepiscopo pragensi felic. record. de consensu supranominati reveren- dissimi, illustrissimi semperque fidelis capituli metropolitani pragensis in formam novam redactorum et a sanctissimo domino domino nostro papa Piosecundo felic. recordat. de anno millesimo quadringentesimo quinquagesimo octavo per specialem bullam pontificiam confirmatorum, idque in actuali reverendi ac praecellentis domini Joannis Tho- mae Berghauer, sacerdotis ecclesiastici, AA. LL. et phi- losophiae magistri, ss. theologiae baccalaurei et juris utrius- que candidati, reverendi domini Francisci Detzner, pa- riter sacerdotis ecclesiastici, AA. LL. et philosophiae ma- gistri, nec non ss theologiae auditoris, prout et domini Jo- annis Georgii Svattek de Löwenthal, AA. LL. et philosophiae magistri et scribae capitularis iurati, qua te- stium mihi cognitorum et ad id rogatorum praesentia, dili- genter contulerim seu collationaverim et de verbo ad ver- bum concordare compererim. In quorum fidem et maius robur me manu propria subscripsi, consuetumque notariatus mei signetum, quô utor, appressi, prout et supradicti domini testes manu propria se subscripserunt et consueta sigilla sua apposuerunt. Actum in Castro pragensi in domo deca- nali ecclesiae metropolitanae sancti Viti die septima Augusti anno incarnationis Dominicae millesimo septingen- tesimo decimo. Joannes Guilielmus Grüner, auth. pontific. no- tarius publicus et iuratus, nec non archiepiscopalis curiae pragensis actualis secretarius.
58 quisitus et rogatus, praesens transumptum cum sua authen- tica ac vidimata copia Statutorum eiusdem reverendissimi, illustrissimi semperque fidelis capituli metropolitani pra- gensis de anno millesimo trecentesimo quinquagesimo sub reverendissimo ac celsissimo principe domino domino Er- nesto Dei et Sedis apostolicae gratia primo archiepiscopo pragensi felic. record. de consensu supranominati reveren- dissimi, illustrissimi semperque fidelis capituli metropolitani pragensis in formam novam redactorum et a sanctissimo domino domino nostro papa Piosecundo felic. recordat. de anno millesimo quadringentesimo quinquagesimo octavo per specialem bullam pontificiam confirmatorum, idque in actuali reverendi ac praecellentis domini Joannis Tho- mae Berghauer, sacerdotis ecclesiastici, AA. LL. et phi- losophiae magistri, ss. theologiae baccalaurei et juris utrius- que candidati, reverendi domini Francisci Detzner, pa- riter sacerdotis ecclesiastici, AA. LL. et philosophiae ma- gistri, nec non ss theologiae auditoris, prout et domini Jo- annis Georgii Svattek de Löwenthal, AA. LL. et philosophiae magistri et scribae capitularis iurati, qua te- stium mihi cognitorum et ad id rogatorum praesentia, dili- genter contulerim seu collationaverim et de verbo ad ver- bum concordare compererim. In quorum fidem et maius robur me manu propria subscripsi, consuetumque notariatus mei signetum, quô utor, appressi, prout et supradicti domini testes manu propria se subscripserunt et consueta sigilla sua apposuerunt. Actum in Castro pragensi in domo deca- nali ecclesiae metropolitanae sancti Viti die septima Augusti anno incarnationis Dominicae millesimo septingen- tesimo decimo. Joannes Guilielmus Grüner, auth. pontific. no- tarius publicus et iuratus, nec non archiepiscopalis curiae pragensis actualis secretarius.
Strana 59
59 Et ego Joannes Tho- mas Berghauer, pres- byter ecclesiasticus, AA. LL. et philosophiae magister, ss. theologiae baccalaureus, iuris utriusque candidatus, testis rogatus, supra descrip- torum statutorum collationi (uti praefertur) personaliter interfui, conferri audivi, vidi et per omnia de verbo ad verbum cum suo authentico D transumpto concordare te- stor, in cuius fidem me hic manu propriâ subscribo et si- gillum, quo utor, appono. Pragae in domo decanali s. me- tropolitanae ecclesiae ad s. Vitum martyrem, die, mense et anno quibus supra. * L Et ego Franciscus Mathias Detzner, pres- byter ecclesiasticus, AA. LL. et philosophiae magister, ss. theologiae auditor idem quod supra scriptus testis, etiam per omnia manu propria testor, meumque sigillum appono, in eadem domo decanali die, mense et anno, quibus supra.
59 Et ego Joannes Tho- mas Berghauer, pres- byter ecclesiasticus, AA. LL. et philosophiae magister, ss. theologiae baccalaureus, iuris utriusque candidatus, testis rogatus, supra descrip- torum statutorum collationi (uti praefertur) personaliter interfui, conferri audivi, vidi et per omnia de verbo ad verbum cum suo authentico D transumpto concordare te- stor, in cuius fidem me hic manu propriâ subscribo et si- gillum, quo utor, appono. Pragae in domo decanali s. me- tropolitanae ecclesiae ad s. Vitum martyrem, die, mense et anno quibus supra. * L Et ego Franciscus Mathias Detzner, pres- byter ecclesiasticus, AA. LL. et philosophiae magister, ss. theologiae auditor idem quod supra scriptus testis, etiam per omnia manu propria testor, meumque sigillum appono, in eadem domo decanali die, mense et anno, quibus supra.
Strana 60
60 Et ego Joannes Ge- orgius Svattek de Lö- wenthal, AA. LL. et phi- losophiae magister, reveren- dissimi metropolitani capi- tuli prag. scriba iuratus, idem quod suprascripti do- mini testes, etiam per omnia manu propriâ testor, meum- que sigillum appono, in eadem domo decanali, die, mense et anno, quibus supra. In folio demum ultimo impressum est sig- netum decani Pauli Axlar, quod etiam imitando effingi curavimus. MER
60 Et ego Joannes Ge- orgius Svattek de Lö- wenthal, AA. LL. et phi- losophiae magister, reveren- dissimi metropolitani capi- tuli prag. scriba iuratus, idem quod suprascripti do- mini testes, etiam per omnia manu propriâ testor, meum- que sigillum appono, in eadem domo decanali, die, mense et anno, quibus supra. In folio demum ultimo impressum est sig- netum decani Pauli Axlar, quod etiam imitando effingi curavimus. MER
Strana 61
Index nominum et rerum. s. Adalbertus 20, 46; s. A-i i. fe- stum 5, 12, translationis fe- stum 12, tumbarius 36, reli- guiae 42. administratio vacante sede ar- ehiepiscopali 19. adventualis oboedientia 28. Adventus Domini 15, 28. alationis reliquiarum festum 12. Albertus quondam Wilhelmi de Wayeow, notarius capituli, 1, 47. altaria in ecclesia s. Viti v. 8. Viti ecclesia. a. privilegiata 37. altaristae 37, 38. ambitus ecclesiae 14. anniversarium consecrationis ar- chiepiscopi 6, anniversarium 16. Anuntiatio B. M. V. 12. annus gratiae 21, 45. antiphona 9; a. ,O sapientia" 15. a. ,O elavis David* 33. apostolorum festa 12. apparatus altarium 15. archidiaconatus 18, 19. archidiaconus; a-i officium et onera 16, 20, 21; iurisdictio 16. archiepiscopus pragensis; onera eius 5, 20, 22. archivium ecclesiae 14. arma offensibilia 22 Arnestus, archiepiscopus pra- gensis 1, 3, 48, 53 Ascensionis dies 11. assistentia archiepiscopo 29. Assumptionis B. M V. festum 6, 12. Axlar Paulus, decanus 57, 60. . balcini 32, 40. balsamum 6. Bartholdus Georgius 53. benedictio fontis 16. beneficia, quae simul se compa- tiantur, et quae non 44. bibitio 33. Berghauer Joannes 58, 59. Bernardus quondam Conradi de Bor 46. Poleslaw (Stará Boleslav, Alt- Bunzlau); canonici ecclesiae s. Wenceslai in B. 43. bonifantes 7, 11, 32, 42. Bonifacius IX. papa 54. Bor 46. Burianus natus Benedicti de Tin- horssow 50. Thomas Calixtus papa III. 49. campanae 31. campanator 11, 32, 34. cancellarius capituli 17. canonicus 4, 16, 17, 20, 21, 22, 30. c-orum in 8acris ordinibus con- stitutorum praerogativa 23; e-orum residentium et in stu dio privilegiato existentium praerogativa 26. canonici hebdomadarii 12, 29. cantor ecclesiae 13, 33. cantus 7, 16, 28, 33. capitulum; c-i bona 7, c-i convo- tio 13, c-i potestas 17. cappa bruna 6. cappae 9; c. de serico 19. eapsa, in qua servatur sigillum capituli 17. carnisprivium 7, 11. Carolus IV. imperator 44. castrum Pragense 5, 36. s. Catherinae festum 12.
Index nominum et rerum. s. Adalbertus 20, 46; s. A-i i. fe- stum 5, 12, translationis fe- stum 12, tumbarius 36, reli- guiae 42. administratio vacante sede ar- ehiepiscopali 19. adventualis oboedientia 28. Adventus Domini 15, 28. alationis reliquiarum festum 12. Albertus quondam Wilhelmi de Wayeow, notarius capituli, 1, 47. altaria in ecclesia s. Viti v. 8. Viti ecclesia. a. privilegiata 37. altaristae 37, 38. ambitus ecclesiae 14. anniversarium consecrationis ar- chiepiscopi 6, anniversarium 16. Anuntiatio B. M. V. 12. annus gratiae 21, 45. antiphona 9; a. ,O sapientia" 15. a. ,O elavis David* 33. apostolorum festa 12. apparatus altarium 15. archidiaconatus 18, 19. archidiaconus; a-i officium et onera 16, 20, 21; iurisdictio 16. archiepiscopus pragensis; onera eius 5, 20, 22. archivium ecclesiae 14. arma offensibilia 22 Arnestus, archiepiscopus pra- gensis 1, 3, 48, 53 Ascensionis dies 11. assistentia archiepiscopo 29. Assumptionis B. M V. festum 6, 12. Axlar Paulus, decanus 57, 60. . balcini 32, 40. balsamum 6. Bartholdus Georgius 53. benedictio fontis 16. beneficia, quae simul se compa- tiantur, et quae non 44. bibitio 33. Berghauer Joannes 58, 59. Bernardus quondam Conradi de Bor 46. Poleslaw (Stará Boleslav, Alt- Bunzlau); canonici ecclesiae s. Wenceslai in B. 43. bonifantes 7, 11, 32, 42. Bonifacius IX. papa 54. Bor 46. Burianus natus Benedicti de Tin- horssow 50. Thomas Calixtus papa III. 49. campanae 31. campanator 11, 32, 34. cancellarius capituli 17. canonicus 4, 16, 17, 20, 21, 22, 30. c-orum in 8acris ordinibus con- stitutorum praerogativa 23; e-orum residentium et in stu dio privilegiato existentium praerogativa 26. canonici hebdomadarii 12, 29. cantor ecclesiae 13, 33. cantus 7, 16, 28, 33. capitulum; c-i bona 7, c-i convo- tio 13, c-i potestas 17. cappa bruna 6. cappae 9; c. de serico 19. eapsa, in qua servatur sigillum capituli 17. carnisprivium 7, 11. Carolus IV. imperator 44. castrum Pragense 5, 36. s. Catherinae festum 12.
Strana 62
62 census 26, 27, 28. cereus 7, 40. cerevisia 6. Chodowlicz 50. cimiterium 14. cinerum dies 31. clavis 17. clenodia 22. clerici chorales 7, 11, 15, 16, 17, 32, 35, 41. Coenae Domini dies 5, 27; „man- datum" in Coena Domini 5. colenda 7, 11, 15. collatio 33. Conceptionis sanctae Mariae fe- stum 12. constitutiones provinciales 16. convocatio capituli 13. Corporis Christi festivitas 10, 12. correctio negligentiarum 12. ss. Cosmas et Damianus; festum 12, altare 37. cnstodia 18. custos 15, 20, 21, 31; c. chori 15. s. Galli festum 10, 26, 27, 34, 38, 40. s. Georgii festum 10, 12, 26, 27, 34, 38, 40. s. G-i ecclesia et monasterium in castro Pra- gensi 5, 31, 36. Georgius de Melnik 50. s. Gotthardi altare 38. grammatica 36. s. Grisogoni festum 12. Grüner Joannes Guilielmus 57, 58. hebdomadarius 12, 29. Herbst Godefridus 57 Hinko, episcopus olomucensis 9, decanus 54. Hodkowicz 34. homines v. subditi. hostiae 6. Hotowecz Joannes Wence- slaus 57. Hrzminin (Hrzymnin) 34. hymnus „Exultet“ 16. hyzdie 11. Ch. v. C. decanatus 18. decanus 22, 33, 36, 42; d-i offi- cium 12, 19, 56; onera 15, 20, 21; vox in capitulo 18. decima montium 28. dedicationis ecclesiae festum 5, 11; dedicationis capellae s. Wenceslai 12. defunctorum fidelium commemo- ratio 5. Detzner Franciscus 58, 59. disbrigare 8. distributiones quotidianae 28. s. Dyonisii dies. 34. doctorum quatuor festa 12. domus praepositurae 9. donum decano ab installatis ex- hibitum 13. s. Iacobi maioris altare 37. inbrigare 25. installatio 12. inventarium 14, 22, 31. Inventio s. crucis 12. investitio 13. Ioannes Baptista; festum 12. Ioannes Nezonis de Zittauia 49. loannes archiep. prag. 55. Ioannes Padwanus, canonicus, 1. iudicium 8. Karolus v. Carolus. Katherina v. Catherina. kosmacz 35. Krumlow 48. electio praelatorum 18, canoni- corum 18. Epiphaniae festum 12. exactionare 21. excommunicatio 11. exеquiae 7. fabrica ecclesiae 4, 6, 16, 20. funerales v. portiones. funus sollemne 14. lamentatio 16. larvarum monstra 39. s. Laurentii festum 12. legata facta ecclesiae 16. legenda 28. letania 31. Linda Felix 53, Petrus 53. litterae ad eapitulum directae 15. Lobkowicz (Lubcowicz) 35.
62 census 26, 27, 28. cereus 7, 40. cerevisia 6. Chodowlicz 50. cimiterium 14. cinerum dies 31. clavis 17. clenodia 22. clerici chorales 7, 11, 15, 16, 17, 32, 35, 41. Coenae Domini dies 5, 27; „man- datum" in Coena Domini 5. colenda 7, 11, 15. collatio 33. Conceptionis sanctae Mariae fe- stum 12. constitutiones provinciales 16. convocatio capituli 13. Corporis Christi festivitas 10, 12. correctio negligentiarum 12. ss. Cosmas et Damianus; festum 12, altare 37. cnstodia 18. custos 15, 20, 21, 31; c. chori 15. s. Galli festum 10, 26, 27, 34, 38, 40. s. Georgii festum 10, 12, 26, 27, 34, 38, 40. s. G-i ecclesia et monasterium in castro Pra- gensi 5, 31, 36. Georgius de Melnik 50. s. Gotthardi altare 38. grammatica 36. s. Grisogoni festum 12. Grüner Joannes Guilielmus 57, 58. hebdomadarius 12, 29. Herbst Godefridus 57 Hinko, episcopus olomucensis 9, decanus 54. Hodkowicz 34. homines v. subditi. hostiae 6. Hotowecz Joannes Wence- slaus 57. Hrzminin (Hrzymnin) 34. hymnus „Exultet“ 16. hyzdie 11. Ch. v. C. decanatus 18. decanus 22, 33, 36, 42; d-i offi- cium 12, 19, 56; onera 15, 20, 21; vox in capitulo 18. decima montium 28. dedicationis ecclesiae festum 5, 11; dedicationis capellae s. Wenceslai 12. defunctorum fidelium commemo- ratio 5. Detzner Franciscus 58, 59. disbrigare 8. distributiones quotidianae 28. s. Dyonisii dies. 34. doctorum quatuor festa 12. domus praepositurae 9. donum decano ab installatis ex- hibitum 13. s. Iacobi maioris altare 37. inbrigare 25. installatio 12. inventarium 14, 22, 31. Inventio s. crucis 12. investitio 13. Ioannes Baptista; festum 12. Ioannes Nezonis de Zittauia 49. loannes archiep. prag. 55. Ioannes Padwanus, canonicus, 1. iudicium 8. Karolus v. Carolus. Katherina v. Catherina. kosmacz 35. Krumlow 48. electio praelatorum 18, canoni- corum 18. Epiphaniae festum 12. exactionare 21. excommunicatio 11. exеquiae 7. fabrica ecclesiae 4, 6, 16, 20. funerales v. portiones. funus sollemne 14. lamentatio 16. larvarum monstra 39. s. Laurentii festum 12. legata facta ecclesiae 16. legenda 28. letania 31. Linda Felix 53, Petrus 53. litterae ad eapitulum directae 15. Lobkowicz (Lubcowicz) 35.
Strana 63
logica 36. lotio pedum 5. de Lówenthal v. Svattek. s Lucae ev. festum 12. ludibria 39. s. Ludmillae festum 12. luminaria 6. magister in theelogia 34. magister scholae 6, 35. mandatum" in Coena Domini 5. mausionarii 34. s. Margaretae festum 12. s. Mariae Magd. festum 12. s. Marii ev. festum 12. w. Marthae festum 12, altare 37. s. Martini fesium 12. Martinus archiep. prag. 53. Martinus de Strasseczii, archi- diaconus 48. matronae 7, 11, 14, 32, 42. s. Mauritii festam 12. de Mayern Jos. 57. medii praebendati 6, 13, 27, 29, 30. , 30. melioratio 24. Melnik 50. metae 7. s, Michael; &. M-lis festum 12, 31. Michael de Plzna 49. Minor civitas pragensis 9. missa eantata 29; m. conventu- alis 6. montes; pecuniae de montibus obvenientes 27; montium de- eima 28. Nativitatis Domini festum 5, 19, 15, 39. Nativitatis B. M. V. 12. Nezonis Ioannes 49 s. Nicolai festum 12. notarins capituli 22. novitates in cantu et legenda non introducendae 28. oboedientia 19, 24, 26. oboedientia in Odolena woda 28, 42. oboedientiarius 25. Odolena woda 28, 42. offertorium 8, 27, 31, 32. officii divini dispositio 12. 63 okow 11. oleum 6. olomucensis episcopus 9. Omnium sanctorum festum 12. Opitz Tobias Adalbertus 57. optiones 24 ordinatio clericorum 106. Orziech (Ofech) 32. Padwanus Joannus, canonicus, 1 panis 6. paschae festum 5, 11, 31. penthecostes festum 5, 11, 31. perna 7. Petrus a Linda, praepositus 56. philosophia 36. physiea 36. pinta 6. piscis 6. pitantia 15. Pius II. papa ot. plebanus 36. de Plzna Procopius 48, Michael 49, Franciscus 50. poenae 4, 8, 10, 11, 16, 20, 21, 22, 25, 26, 31, 32. Polelrad (Polihrad) 15. poreus salsus 7. portio canonicalis 7, 18, 20. 27, , 35. portiones funerales 9, 28. praehenda canonicalis 19, 24; p. regalis 18. praebendati 6; p-i medii 6, 13, 27, 29, 30. praecedentia 8, 23. praecentorum officium 16, 31, 33. praelati ecclesiae 18, 20, 21, 22, 30. praepositura 18, 19. praepositurae domus 9. praepositus 22; p-ti officium 1, 55; onera 9, 21. praepulsatio 11; festa p-nm 29. praerogativa 23, 26. praesentendi ius 18, 19. praesentia canonicorum in eccle- sia 30. prandium 10, 28. processio 8, 31, 33. s. Procopius; s. P-i festum 12, altare 37 Procopius de Plzna 48.
logica 36. lotio pedum 5. de Lówenthal v. Svattek. s Lucae ev. festum 12. ludibria 39. s. Ludmillae festum 12. luminaria 6. magister in theelogia 34. magister scholae 6, 35. mandatum" in Coena Domini 5. mausionarii 34. s. Margaretae festum 12. s. Mariae Magd. festum 12. s. Marii ev. festum 12. w. Marthae festum 12, altare 37. s. Martini fesium 12. Martinus archiep. prag. 53. Martinus de Strasseczii, archi- diaconus 48. matronae 7, 11, 14, 32, 42. s. Mauritii festam 12. de Mayern Jos. 57. medii praebendati 6, 13, 27, 29, 30. , 30. melioratio 24. Melnik 50. metae 7. s, Michael; &. M-lis festum 12, 31. Michael de Plzna 49. Minor civitas pragensis 9. missa eantata 29; m. conventu- alis 6. montes; pecuniae de montibus obvenientes 27; montium de- eima 28. Nativitatis Domini festum 5, 19, 15, 39. Nativitatis B. M. V. 12. Nezonis Ioannes 49 s. Nicolai festum 12. notarins capituli 22. novitates in cantu et legenda non introducendae 28. oboedientia 19, 24, 26. oboedientia in Odolena woda 28, 42. oboedientiarius 25. Odolena woda 28, 42. offertorium 8, 27, 31, 32. officii divini dispositio 12. 63 okow 11. oleum 6. olomucensis episcopus 9. Omnium sanctorum festum 12. Opitz Tobias Adalbertus 57. optiones 24 ordinatio clericorum 106. Orziech (Ofech) 32. Padwanus Joannus, canonicus, 1 panis 6. paschae festum 5, 11, 31. penthecostes festum 5, 11, 31. perna 7. Petrus a Linda, praepositus 56. philosophia 36. physiea 36. pinta 6. piscis 6. pitantia 15. Pius II. papa ot. plebanus 36. de Plzna Procopius 48, Michael 49, Franciscus 50. poenae 4, 8, 10, 11, 16, 20, 21, 22, 25, 26, 31, 32. Polelrad (Polihrad) 15. poreus salsus 7. portio canonicalis 7, 18, 20. 27, , 35. portiones funerales 9, 28. praehenda canonicalis 19, 24; p. regalis 18. praebendati 6; p-i medii 6, 13, 27, 29, 30. praecedentia 8, 23. praecentorum officium 16, 31, 33. praelati ecclesiae 18, 20, 21, 22, 30. praepositura 18, 19. praepositurae domus 9. praepositus 22; p-ti officium 1, 55; onera 9, 21. praepulsatio 11; festa p-nm 29. praerogativa 23, 26. praesentendi ius 18, 19. praesentia canonicorum in eccle- sia 30. prandium 10, 28. processio 8, 31, 33. s. Procopius; s. P-i festum 12, altare 37 Procopius de Plzna 48.
Strana 64
64 ulsus campanarum 14. urificationis B. M. V. festum 7, 10, 12, 26, 27, 41. uarta funeralium 37. Quinque fratrum festum 12. rectores scholarum 17. refectorium ecclesiae 6. regalis praebenda 18 regula ecclesiae; lectio ipsins 15—16 reliquiae 31, 82, 42. residentia personalis 9, 12, 91, Resurrectionis Domini festum 11. rex Boëmiae 18. Rudolphus II. 54. Rżeczicky Carolus 57. Rzip 35. Sabbatum sanctum 16. sacrista 15, 20, 22, 31, 32. sacristia 10, 21, 26, 31. sanctorum omnium festum 5 sapientia; antiphona ,0 sa- ientia* 15. Beholae 17. scholares 36. scholasticus 16, 17, 20, 21, 36. scholastria 18, 19. sede archiepiscopali — vacante administratio 19, Bepulchra sanctorum 31. sepultura archiepiscoporum, prin- cipum, eanonicorum e. a. 14. sormo latinus 5, vulgaris 5. sigillum capituli 17. s. Silvestri altare 18, 37. sindicus capituli 22. Sixtus papa V. 54. stallum 28, 24, 31, 36. s. Stephani protom.; festum 39. Stephanus, vicarius archiepiscopi rnesti 47. Steyer Joannes Ludovicus 57. stramina pro choro sancti Viti Strasseczii 48. studium privilegiatum 26. subditi 8, 21. suceentor 36, 41. superpelicia 9. suspensio ab ingressu ecclesiae Svattek i de "Lowenthal Joannes Georgius 58, 60. testamenta 16, 45. Tinhorssow 50. tintinabula 31. transgressio statutorum 4. Trinitatia festum 11. tumbarius s. Adalber i 36. Ugezd 9, 32. Waykow 47. Wazicz 34. Welika wes 32. 8. Wenceslaus 20, 46; s. W-i fe- stum 5, 12, 27, 31, 42; capella 12, 41, translatio 12, sepul- chrum 82. Wenceslaus de Chodowlicz 50, de Krumlow 48, 49, 51. vicaria archiepiscopi 18, v. prae- positi 18, scholastici 18. viearius archiepiscopi 6, 34, de- cani 42. | vicarii praelatorum et canoni- corum 13, 39, 40. vicearchidiaconns 49, vicedecanus 19. victualia 6. vigilia Nativitatis Christi 6, 7. 8. Vitus 20, 86; s. V-i festum 5, 12, 21, 49. s. Viti ecclesia: chorus 17, cho- rus b. Mariae 32. altaria: s. Silvestri 18, 37; s. Laurentii 18, 37, s. Mariae in choro mansionariorum 37, 42, Cosmae et Damiani 37, s. Jacobi Mai- oris 37, Procopii 37, Marthae 37, s. Ludmillac 37, s. Barba- rae 37, s. Katherinae et Ku- negundis 37, s. Materni 37, s. Wenceslai 37, Corporis Christi 37, 8. Chrisogoni 37, B. Mariae Magdalenae 37, ss. Joannis et Pauli 37, s. Katherinae in can- eellia 37, ss. quatuor docto- rum et s. Erasmi 38, e. Elisa- beth 38, s. Lucae 38, ss. decem millium militum 38, s. Dyonisii
64 ulsus campanarum 14. urificationis B. M. V. festum 7, 10, 12, 26, 27, 41. uarta funeralium 37. Quinque fratrum festum 12. rectores scholarum 17. refectorium ecclesiae 6. regalis praebenda 18 regula ecclesiae; lectio ipsins 15—16 reliquiae 31, 82, 42. residentia personalis 9, 12, 91, Resurrectionis Domini festum 11. rex Boëmiae 18. Rudolphus II. 54. Rżeczicky Carolus 57. Rzip 35. Sabbatum sanctum 16. sacrista 15, 20, 22, 31, 32. sacristia 10, 21, 26, 31. sanctorum omnium festum 5 sapientia; antiphona ,0 sa- ientia* 15. Beholae 17. scholares 36. scholasticus 16, 17, 20, 21, 36. scholastria 18, 19. sede archiepiscopali — vacante administratio 19, Bepulchra sanctorum 31. sepultura archiepiscoporum, prin- cipum, eanonicorum e. a. 14. sormo latinus 5, vulgaris 5. sigillum capituli 17. s. Silvestri altare 18, 37. sindicus capituli 22. Sixtus papa V. 54. stallum 28, 24, 31, 36. s. Stephani protom.; festum 39. Stephanus, vicarius archiepiscopi rnesti 47. Steyer Joannes Ludovicus 57. stramina pro choro sancti Viti Strasseczii 48. studium privilegiatum 26. subditi 8, 21. suceentor 36, 41. superpelicia 9. suspensio ab ingressu ecclesiae Svattek i de "Lowenthal Joannes Georgius 58, 60. testamenta 16, 45. Tinhorssow 50. tintinabula 31. transgressio statutorum 4. Trinitatia festum 11. tumbarius s. Adalber i 36. Ugezd 9, 32. Waykow 47. Wazicz 34. Welika wes 32. 8. Wenceslaus 20, 46; s. W-i fe- stum 5, 12, 27, 31, 42; capella 12, 41, translatio 12, sepul- chrum 82. Wenceslaus de Chodowlicz 50, de Krumlow 48, 49, 51. vicaria archiepiscopi 18, v. prae- positi 18, scholastici 18. viearius archiepiscopi 6, 34, de- cani 42. | vicarii praelatorum et canoni- corum 13, 39, 40. vicearchidiaconns 49, vicedecanus 19. victualia 6. vigilia Nativitatis Christi 6, 7. 8. Vitus 20, 86; s. V-i festum 5, 12, 21, 49. s. Viti ecclesia: chorus 17, cho- rus b. Mariae 32. altaria: s. Silvestri 18, 37; s. Laurentii 18, 37, s. Mariae in choro mansionariorum 37, 42, Cosmae et Damiani 37, s. Jacobi Mai- oris 37, Procopii 37, Marthae 37, s. Ludmillac 37, s. Barba- rae 37, s. Katherinae et Ku- negundis 37, s. Materni 37, s. Wenceslai 37, Corporis Christi 37, 8. Chrisogoni 37, B. Mariae Magdalenae 37, ss. Joannis et Pauli 37, s. Katherinae in can- eellia 37, ss. quatuor docto- rum et s. Erasmi 38, e. Elisa- beth 38, s. Lucae 38, ss. decem millium militum 38, s. Dyonisii
Strana 65
65 38, s. Margarethae 38, s. Ma- riae nivis 38, s. Trinitatis 38, s. Brictii 38, s. Gotthardi 38, s. Joannis Bapt. 38, s. Tho- mae ap. 38, s. Petri ap. 38, s. Stephani protom 38, s. Bla- sii in capitulo 38, s. Dorothae 38, s. Bartholomaei 38, s. Bernhardi 38, s. Crucis 42; capellae: s. Trinitatis 18, s. Stanislai 18, 37, omnium Sanc- torum 18, 38, s. Michaelis 37; fabrica v. hoc verbum. vinum 6. Wes Welika 32. wyedro 11. vox in capitulo 8, 17, 23. Wratislaw comes Joannes Ada- mus 57. Zittauia 49. Zlatnik 34.
65 38, s. Margarethae 38, s. Ma- riae nivis 38, s. Trinitatis 38, s. Brictii 38, s. Gotthardi 38, s. Joannis Bapt. 38, s. Tho- mae ap. 38, s. Petri ap. 38, s. Stephani protom 38, s. Bla- sii in capitulo 38, s. Dorothae 38, s. Bartholomaei 38, s. Bernhardi 38, s. Crucis 42; capellae: s. Trinitatis 18, s. Stanislai 18, 37, omnium Sanc- torum 18, 38, s. Michaelis 37; fabrica v. hoc verbum. vinum 6. Wes Welika 32. wyedro 11. vox in capitulo 8, 17, 23. Wratislaw comes Joannes Ada- mus 57. Zittauia 49. Zlatnik 34.
Strana 66
Strana 67
Index capitum. Proëmium statutorum . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2 De oneribus archiepiscopi pragensis . . . . . . . . . . . . . . . 5 De officio praepositi pragensis . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 De oneribus praepositi pragensis . . . . . . . . . . . . . . . . 9 De officio decani pragensis ecclesiae . . . . . . . . . . . . . . 12 De oneribus decani pragensis . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15 De officio et oneribus archidiaconi pragensis . . . . . . . . . . 16 De officio et oneribus scholastici pragensis . . . . . . . . . . . 17 De potestate capituli pragensis et quod praepositus, archidiaconus et scholasticus habent vocem in capitulo ratione suarum dig- nitatum . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17 Qui possunt ad beneficia in ecclesia pragensi sita praesentare per- petuo, et qui non . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18 Ad quem pertinet administratio vacante sede archiepiscopali et aliis praelaturis et beneficiis quibuscunque vacantibus in ecclesia nostra . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19 Qui tenentur ad procurationem capparum de serico . . . . . . . 19 Qualiter providendum sit ruinis sumptuosis fabricae pragensis . . 20 An praelati, canonici et ministri ecclesiae pauperes suos exactio- . . . . . . . . . 21 nare possint . . . . . . . . . . . . . . . De inventario . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22 De sindico et notario capituli . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22 De praerogativa canonicorum in sacris ordinibus constitutorum . . 23 De optionibus . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24 De poena onera non solventium . . . . . . . . . . . . . . . . 25 De praerogativa canonicorum residentium et in studio privilegiato existentium . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 26 De novitatibus in cantu et legenda non introducendis . . . . . . 28 De oboedientia in Odolena voda . . . . . . . . . . . . . . . . 28 Quod decima montium eo iure, quo funeralia, ministris debeatur . 28 De officio canonicorum habdomadariorum . . . . . . . . . . . . 29 De praelatis et canonicis residentibus . . . . . . . . . . . . . . 30 De mediis praebendatis . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30
Index capitum. Proëmium statutorum . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2 De oneribus archiepiscopi pragensis . . . . . . . . . . . . . . . 5 De officio praepositi pragensis . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 De oneribus praepositi pragensis . . . . . . . . . . . . . . . . 9 De officio decani pragensis ecclesiae . . . . . . . . . . . . . . 12 De oneribus decani pragensis . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15 De officio et oneribus archidiaconi pragensis . . . . . . . . . . 16 De officio et oneribus scholastici pragensis . . . . . . . . . . . 17 De potestate capituli pragensis et quod praepositus, archidiaconus et scholasticus habent vocem in capitulo ratione suarum dig- nitatum . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17 Qui possunt ad beneficia in ecclesia pragensi sita praesentare per- petuo, et qui non . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18 Ad quem pertinet administratio vacante sede archiepiscopali et aliis praelaturis et beneficiis quibuscunque vacantibus in ecclesia nostra . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19 Qui tenentur ad procurationem capparum de serico . . . . . . . 19 Qualiter providendum sit ruinis sumptuosis fabricae pragensis . . 20 An praelati, canonici et ministri ecclesiae pauperes suos exactio- . . . . . . . . . 21 nare possint . . . . . . . . . . . . . . . De inventario . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22 De sindico et notario capituli . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22 De praerogativa canonicorum in sacris ordinibus constitutorum . . 23 De optionibus . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24 De poena onera non solventium . . . . . . . . . . . . . . . . 25 De praerogativa canonicorum residentium et in studio privilegiato existentium . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 26 De novitatibus in cantu et legenda non introducendis . . . . . . 28 De oboedientia in Odolena voda . . . . . . . . . . . . . . . . 28 Quod decima montium eo iure, quo funeralia, ministris debeatur . 28 De officio canonicorum habdomadariorum . . . . . . . . . . . . 29 De praelatis et canonicis residentibus . . . . . . . . . . . . . . 30 De mediis praebendatis . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30
Strana 68
De officio custodis et sacristae coniunctim . . . . . . . . . . . . 31 De officio et oneribus sacristae tantum . . . . . . . . . . . . . 32 De officio cantoris . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33 De officio magistri in theologia et salario ipsius . . . . . . . . . 34 De officio magistri scholae . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35 De officio tumbarii sancti Adalberti . . . . . . . . . . . . . . 36 De altaristis . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37 Quod altariste debeant esse presbyteri intra annum . . . . . . .38 Quod vicarii omnes infra divinum officium stent in choro . . . . . 39 De vicariis canonicorum nostrae ecclesiae et salario eorum . . . . 40 De balkinis et cereis ecclesiae importatis, ad quos pertineant . . 40 De clericis choralibus . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 41 De matronis ecclesiae . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 42 De praerogativis canonicorum Boleslaviensium . . . . . . . . . 43 De beneficiis, quae simul se compatiuntur, et quae non . . . . . 44 Qui testamenta facere possunt et de anno gratiae . . . . . . . . 45
De officio custodis et sacristae coniunctim . . . . . . . . . . . . 31 De officio et oneribus sacristae tantum . . . . . . . . . . . . . 32 De officio cantoris . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33 De officio magistri in theologia et salario ipsius . . . . . . . . . 34 De officio magistri scholae . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35 De officio tumbarii sancti Adalberti . . . . . . . . . . . . . . 36 De altaristis . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37 Quod altariste debeant esse presbyteri intra annum . . . . . . .38 Quod vicarii omnes infra divinum officium stent in choro . . . . . 39 De vicariis canonicorum nostrae ecclesiae et salario eorum . . . . 40 De balkinis et cereis ecclesiae importatis, ad quos pertineant . . 40 De clericis choralibus . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 41 De matronis ecclesiae . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 42 De praerogativis canonicorum Boleslaviensium . . . . . . . . . 43 De beneficiis, quae simul se compatiuntur, et quae non . . . . . 44 Qui testamenta facere possunt et de anno gratiae . . . . . . . . 45
Strana 69
Corrigenda. Pag. 6. nota 4. et pag. 11. nota 12. „volgariter" lege „wlgariter“. Pag. 14. lin. 24. „divino, pia“ lege „divino pia“ Pag. 22. lin. 21. „psius“ lege „ipsins". Pag. 26. lin. 21. „residentiam“ lege „residentium“. Pag. 34. lin. 9. „nostrum“ lege „nostram“. Pag. 36. lin. 4. „saum“ lege „suum“. —5
Corrigenda. Pag. 6. nota 4. et pag. 11. nota 12. „volgariter" lege „wlgariter“. Pag. 14. lin. 24. „divino, pia“ lege „divino pia“ Pag. 22. lin. 21. „psius“ lege „ipsins". Pag. 26. lin. 21. „residentiam“ lege „residentium“. Pag. 34. lin. 9. „nostrum“ lege „nostram“. Pag. 36. lin. 4. „saum“ lege „suum“. —5
- Ia: Titulus
- I: Praefatio
- 1: Statuta
- 61: Index nominum et rerum
- 67: Index capitum
- 69: Corrigenda